Sestrč

Sestrč to szczyt o wysokości 999,9 m w Górach Choczańskich na Liptowie w północnej Słowacji. Należy do Sielnickich Wierchów i wznosi się nad wsiami Kalameny i Bukovina, w pobliżu granicy powiatów Liptowski Mikułasz i Rużomberk. Na wierzchołku stoją ruiny Zamku Liptowskiego (Liptovský hrad, także zamek Sielnicki lub Liptowski Stary Zamek) – niegdyś najwyżej położonego zamku Słowacji i jednego z najwyżej położonych w Europie Środkowej. Najbliższe wsie to Kalameny i Liptovská Anna (ok. 3 km), Lúčky (3 km) i Bukovina (3,5 km).

Sestrč leży między Kráľovą (876,6 m) na południu a przełęczą Poľana (845 m), która od północnego północnego zachodu oddziela go od Sielnickiej hory (1051,4 m). Stoki wschodnie opadają stromo do Doliny Sesterskiej, łagodniejsze zachodnie – do doliny Kalamenianki. Wschodnia strona grzbietu biegnącego od szczytu na północ ku przełęczy Poľana ma wyraźnie skalisty charakter. Wybitność wynosi ok. 200 m.

Jak dojść / szlaki

• Szlak czerwony Vlachy – Havránok – Bukovina – Sedlo pod Kráľovou – Zamek Liptowski.
• Szlak żółty z Kalamenów przez Sedlo pod Kráľovou do zamku i dalej na przełęcz Poľana.
• Szlak zielony – ścieżka edukacyjna Kalameny – Zamek Liptowski z tablicami o historii zamku.
• Przez szczyt prowadzi też niebieski szlak KST 2701.

Cały teren zamku jest ogólnodostępny.

Co widać ze szczytu

Z wierzchowiny roztacza się piękny widok dookolny: na Kotlinę Liptowską ze zbiornikiem Liptovská Mara, sąsiedni Wielki Chocz, a w dole doliny Kalamenianki i Sestrča ze wsią Malatiná.

Przyroda i historia

Ludzie zasiedlili Sestrč bardzo wcześnie. W skale szczytowej jest jaskinia zamieszkana już w eneolicie. Później stało tu grodzisko halsztackie umocnione wysokim półkolistym wałem; z tego okresu pochodzą prawdopodobnie znalezione na górze przedmioty z brązu. Sam zamek wzmiankowany jest po raz pierwszy w 1262 roku: kazał go zbudować król Bela IV w miejscu opuszczonego grodziska z I wieku p.n.e. Pełnił funkcję obronną, był kilkakrotnie niszczony i rozbudowywany (XIII–XIV w.), a od 1340 roku był siedzibą komitatu liptowskiego. W latach 1431–1434 zajęły go wojska husyckie, w 1454 roku przeszedł w ręce Pongrácza, który odnowił część mieszkalną i wzmocnił zamek wysuniętym murem parkanowym. Po stłumieniu spisku przeciw królowi w 1471 roku zamek zdobył i kazał całkowicie zburzyć król Maciej Korwin.

Pierwotny zamek tworzyły wieża mieszkalna, cysterna, mały dziedziniec i dwie bramy. W latach 80. XX wieku archeolodzy odsłonili pozostałości dwóch cystern, pałacu i wież, znaleźli wiele grotów strzał i materiału kowalskiego, a fundamenty zrekonstruowano i zakonserwowano.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Wierzchowinę otaczają skalne urwiska – na ruinach i przy krawędzi zachowaj ostrożność, zwłaszcza z dziećmi. Nie wspinaj się po murach i nie zabieraj kamieni: ruiny są zabytkiem. Zimą ścieżki są śliskie. Na Słowacji działa pogotowie górskie HZS: 18 300 (+421 18 300); ogólny numer alarmowy to 112.

Ciekawostki

• Zamek Liptowski był najwyżej położonym zamkiem Słowacji.
• Król Maciej Korwin zburzył zamek po spisku z 1471 roku.
• W skale szczytowej jest jaskinia zamieszkana już w eneolicie.

Zdjęcia: Patrik Kunec, CC BY-SA 4.0; Zbooycio, CC BY-SA 4.0; Michal Jakubský, CC BY 3.0; Martingazak, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.