Prawnacz

Prawnacz (słow. Pravnáč) to szczyt o wysokości 1206 m w Górach Choczańskich w północnej Słowacji. Należy do wschodniej części gór – grupy Prosiecznego – i wznosi się bezpośrednio nad wsią Liptovská Anna, ok. 14 km na północny zachód od Liptowskiego Mikułasza. Wierzchołek leży w kraju żylińskim, w powiecie Liptowski Mikułasz, na terenie katastru Liptovskiej Anny. W pobliżu leżą wsie Bukovina (ok. 3 km), Ižipovce (3 km), Prosiek i Malatiná (ok. 4 km).

Masyw Prawnacza zajmuje zachodnią część grupy Prosiecznego między Doliną Sesterską na zachodzie a Doliną Liptowskiej Anny na wschodzie. Na północy Przetargana Przełęcz (Sedlo Prietržná, 1095 m) łączy go z masywem Heliasza (1186 m), a na południu góra opada stromym zboczem ku Podgórzu Choczańskiemu w Kotlinie Liptowskiej. Sąsiednie szczyty to Čerenová (1221 m) na wschodzie, Holubí vrch (740 m) na południu, Sestrč (1000 m) i Sielnická hora (1051 m) na zachodzie. Wybitność szczytu wynosi ok. 173 m.

Jak dojść / szlaki

Przez szczyt prowadzi szlak zielony (KST 5620):

• z Liptovskiej Anny – ok. 1:30 h w górę, z powrotem ok. 1 h;
• z przełęczy Równe przez Heliasza i Przetarganą Przełęcz – ok. 1 h, z powrotem 45 min; na Równe można dojść także od rozdroża Svorad przez Lomné (1278 m).

Oba warianty łatwo połączyć w pętlę przez Heliasza z początkiem i końcem w Liptovskiej Annie.

Co widać ze szczytu

Prawnacz odwiedzany jest przede wszystkim dla widoku. Wierzchołek porasta nieciągły las, ale ze skalistego szczytu otwiera się szeroka panorama Kotliny Liptowskiej i otaczających ją gór: Tatr Niżnych i Wielkiej Fatry. Dobrze widać sąsiednie Góry Choczańskie, a z odkrytych miejsc przy dobrej pogodzie grzbiet Magury Orawskiej, Tatry Zachodnie, północną część Małej Fatry i fragment Beskidów Orawskich.

Przyroda i historia

Dolne partie masywu zbudowane są w większości z dolnokredowych margli i marglistych wapieni, wyższe – z litej czapy wapieni środkowotriasowych. Wierzchowina jest dość rozległa i płaska, ale skalisty wierzchołek jest wyraźnie zaznaczony. Na wysokości 1000–1100 m szczyt otacza wyraźny, choć nieciągły pas urwisk i ścian skalnych z bogatą florą wapieniolubną. Cały masyw jest zalesiony. Stoki wschodnie odwadnia Annin potok, południowe i zachodnie – potok Sestrč.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Podejście jest krótkie, ale strome; na wapiennych skałach przy szczycie zachowaj ostrożność, zwłaszcza w deszczu i zimą, gdy kamień jest śliski. Na szczycie nie ma wody. Trzymaj się znakowanej ścieżki – wokół wierzchołka są urwiska. Na Słowacji działa pogotowie górskie HZS: 18 300 (+421 18 300); ogólny numer alarmowy to 112.

Ciekawostki

• Góra ma dwa piętra skał: kredowe margle u dołu i triasowe wapienie na szczycie.
• Polskie przewodniki nazywają Sedlo Prietržná Przetarganą Przełęczą.
• Stoki Prawnacza najlepiej widać z Prosieka i z drogi do Bukoviny – stamtąd zrobiono większość zdjęć góry.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.