Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady
Veľký Sokol (pol. Wielki Sokół) to najdłuższy wąwóz Parku Narodowego Słowacki Raj i — według administracji parku — jeden z najdzikszych i najbardziej eksponowanych. Przecina zachodnią część krasowego płaskowyżu Glac z południowego wschodu na północny zachód: górny koniec leży przy Glackiej Drodze (Glacká cesta, 899 m), a dolny wylot w dolinie Wielkiej Białej Wody (Veľká Biela voda) przy leśniczówce Sokol, na wysokości ok. 620 m. Wąwozem płynie potok Sokol o długości ok. 6,4 km: ma źródła na Tekeliho lúce pod szczytem Vrábľová (986 m), a 1,2 km przed wylotem przyjmuje dopływ z bocznego wąwozu Malý Sokol.
Dolinę wycięła woda w mezozoicznych wapieniach. Najwęższa środkowa część nosi nazwę Kamenné vráta (Kamienne Wrota): ściany skalne sięgają tu 300 m wysokości, a miejscami zbliżają się na niewiele ponad metr. Najwyższy odcinek nazwano Róthovą roklinou na cześć Martina Rótha — przypomina o tym niewielka metalowa tablica na skale. Cała dolina należy do narodowego rezerwatu przyrody Sokol, utworzonego w 1964 roku (nowelizacja 1976, 700,93 ha); opisano w nim ponad 50 jaskiń.
Pierwszego turystycznego przejścia wąwozu dokonali 20 sierpnia 1898 roku Martin Róth ze Spiskiej Nowej Wsi, profesor Michal Karolíny i botanik Nándor Filarszky. Podczas drugiego przejścia, 24 września tego samego roku, nauczyciel rysunku z Lewoczy Wilhelm Forberger wykonał pierwsze znane fotografie wąwozów Słowackiego Raju. Pierwsze stalowe drabinki zamontowali w 1956 roku ratownicy Horskej služby Slovenský raj. O nazwie park opowiada legendę węglarzy: wielki sokół miał porwać niemowlę, które matka położyła na trawie, gdy podawała mężowi obiad; według innej wersji z wysokich skał wąwóz przypomina lecącego sokoła.
Wodospady i co zobaczyć
- Malé kaskády (Małe Kaskady) i Malý vodopád (Mały Wodospad) — 8,5 m wysokości, pierwszy duży próg powyżej Kamennych vrát.
- Veľké kaskády (Wielkie Kaskady) i Veľký vodopád (Wielki Wodospad) — ok. 7 m; oba pokonuje się po żelaznych i drewnianych drabinach.
- Ciemna i wąska Róthova roklina w górnej części, pnie drzew naniesione przez powodzie i drabiny z bali nad potokiem.
Wąwóz leży z dala od głównych centrów turystycznych, dlatego ludzi jest tu znacznie mniej niż w Suchej Belej czy Kláštorskiej roklinie.
Jak dojechać i dojść
Najwygodniejszy start to płatny parking na Píli (Píla – Piecky) koło Hrabušic. Stamtąd zielonym szlakiem ok. 25 minut do rozdroża Sokol, horáreň, gdzie zaczyna się wąwóz. Dalej żółty szlak Sokol, leśniczówka – Droga Glacka: 5,5 km, 305 m podejścia, ok. 2,5 godziny, ruch tylko w górę, pod prąd. Powrót na Pílę — Glacká cesta, dawna leśniczówka Glac, rozdroże Malá poľana, rozdroże Palc — zajmuje kolejne ok. 2,5 godziny. Do Podlesoka można zejść przez koniec Suchej Belej i Pod Vtáčim hrbom w niecałe 3 godziny. Łącznie to pełny dzień w górach (5–6 godzin), a nie spacer dla małych dzieci.
Sezon i bezpieczeństwo
Wąwóz jest dostępny przez cały rok, ale warunki zmieniają się z pogodą; 26 października 2026 roku park podawał go jako otwarty z ostrzeżeniem o ryzyku padających drzew. Potrzebne są solidne buty, zimą drabiny oblodzają się — park zaleca raki. Zawracanie wąwozem jest niedozwolone. Przed wejściem płaci się opłatę za korzystanie z urządzeń technicznych: 3 € (15–65 lat), 2 € (dzieci 6–15 lat i osoby powyżej 65 lat), dzieci do 6 lat bezpłatnie. Psy w parku tylko na smyczy i w kagańcu, ale pies nie wejdzie po drabinach. Chodzić wolno tylko znakowanymi szlakami, namioty tylko na kempingach. Horská záchranná služba — 18 300 lub 112. Stan na październik 2026.
W pobliżu
Z tej samej Píli startuje wąwóz Piecky, niedaleko są Wąwóz Suchá Belá i Wodospad Závojový w Sokolej Dolinie. Na płaskowyżu nad wąwozami leży Klasztorzysko – ruiny klasztoru kartuzów, a na południe od Glacu — Dobszyńska Jaskinia Lodowa.
Oficjalna strona: npsr.sk
Zdjęcia: Honza Groh, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Falk2, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
- Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
- Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
- Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Z Użhorodu ≈182 km, ≈2 h 45 min bez kolejek: Użhorod – Vyšné Nemecké → I/19 przez Sobrance i Michalovce do Koszyc → autostrada D1 przez Preszów do zjazdu koło Lewoczy → droga 533 do Spiskiej Nowej Wsi (≈177 km, ≈2 h 30 min od granicy). Ze Lwowa przez Użok i Ubľę ≈407 km, ≈6 h 40 min; przez Polskę (Kraków – Nowy Targ) ≈496 km, ≈6 h 20 min. Na D1 potrzebna e-winieta (eznamka.sk).
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŁatwyJednodniowyZnakowanySokol, leśniczówka Droga GlackaProfil wysokości611–912 m5,7 kmpodejście 3 m≈ 1,5 godz. marszumniej niż 1 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”
TrudnyDwudniowyZnakowanyGeravy Przełęcz SmrečinskéProfil wysokości609–1 457 m27,6 kmpodejście 1 181 m≈ 9,5 godz. marszumniej niż 1 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”
ŁatwyJednodniowyZnakowanyMała Polana Kláštorisko, schroniskoProfil wysokości754–1 004 m5,2 kmpodejście 88 m≈ 1,5 godz. marszu1,4 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”Ciekawe w pobliżu
WodospadWąwóz Piecky i jego wodospadyHrabušice2,5 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”Piecky to wapienny, krasowy wąwóz w północno-zachodniej części Parku Narodowego Słowacki Raj, między Suchą Belą na północy a Wielkim Sokołem na południu.
WodospadWodospad Závojový w Sokolej DolinieLetanovce3,6 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”Wodospad Závojový (Závojový vodopád) to najwyższy wodospad Parku Narodowego Słowacki Raj: 75 m według słowackiej i polskiej Wikipedii, 78 m według portalu...
JezioroZbiornik Palcmanská MašaDedinky5,9 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”Palcmanská Maša to największy zbiornik wodny Słowackiego Raju. Leży w górnym biegu rzeki Hnilec, w kotlinowatym rozszerzeniu doliny pod południowymi skalistymi...Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Przejażdżki konneRanč u Trapera w Podlesoku: przejażdżki konne po Słowackim RajuHrabušice5,6 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”Podlesok to niewielkie centrum turystyczne na północnym skraju Parku Narodowego Słowacki Raj, należące do wsi Hrabušice.
Piwo i browaryMinibrowar TATRAS w PopradziePoprad16 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”Minipivovar TATRAS to browar restauracyjny przy głównym placu Popradu, placu św. Egídia), w budynku o długiej piwnej historii.
Aquaparki i baseny termalneAquapark AquaCity PopradPoprad17 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”AquaCity Poprad to duży, całoroczny aquapark i kompleks wellness w Popradzie, kilka minut od centrum; według obiektu do Tatr Wysokich jest stąd ok. 15 minut samochodem.
Aquaparki i baseny termalneKąpielisko termalne VrbovWierzbów19 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”Thermal Park Vrbov to jedno z najbardziej znanych kąpielisk termalnych na Spiszu, na południowym skraju wsi Vrbov (pol.
Aquaparki i baseny termalneUzdrowiska klimatyczne Tatr Wysokich: Nowy Smokowiec, Polanka, KotlinaWysokie Tatry27 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”Nowy Smokowiec (Nový Smokovec) to najbardziej znane z uzdrowisk klimatycznych Tatr Wysokich. Powstał w lesie świerkowym na wysokości około 1010 m n.p.m., na południowy...
Koliby i kuchnia huculskaSpišský salaš pod Zamkiem Spiskim: kuchnia spiska od 1964 rokuSpiska Kapituła28 km od „Wąwóz Veľký Sokol i jego wodospady”Między Zamkiem Spiskim a Spiską Kapitułą, na skraju równiny pod trawertynowym wzgórzem Sivá brada, stoi drewniany Spišský salaš.




