Tâmpa

Tâmpa (niem. Zinne, węg. Cenk) to miejska góra Braszowa o wysokości 960 m, niemal ze wszystkich stron otoczona zabudową i wznosząca się około 400 m nad miastem. Geologicznie należy do masywu Postăvarul (Góry Bârsei) na styku Karpat Wschodnich i Południowych: angielska Wikipedia zalicza ją albo do południowej części Karpat Wschodnich, albo do Karpat Krzywizny. Zbudowana jest głównie z wapieni, a jej stromy północny stok opada wprost nad starym miastem.

Większość góry – około 150 ha – to rezerwat przyrody utworzony w 1980 roku (kategoria IV IUCN). Tâmpa jest zarazem pomnikiem przyrody i kroniką Braszowa: na szczycie stała średniowieczna twierdza Brassovia, a dziś na stoku świeci wielki napis „BRAȘOV”, widoczny z całego miasta.

Jak dojść / szlaki

Najkrótsza ścieżka to Droga Serpentyn (Drumul Serpentinelor), znakowana czerwonym trójkątem. Zaczyna się przy Baszcie Sukienników w parku Tiberiu Brediceanu, wije się lasem pod linią kolejki i wyprowadza na szczyt. Serpentyny wytyczył w 1837 roku zarząd lasów Braszowa; według Munții Noștri podejście zajmuje ok. 2–2,5 h przy ok. 400 m przewyższenia, a najlepszy widok na stare miasto jest z górnego końca 16. zakrętu.

Drugi szlak, żółty trójkąt, wspina się od tej samej baszty Schodami Gabony'ego – betonowymi stopniami z lat 1930–1931 – obok punktów widokowych i stepowej polany Tâmpy, przechodzi przez szczyt i schodzi przez przełęcz Tâmpy do doliny Cetății. Zimą strome schody są trudne. Blisko szczytu, przez przełęcz Tâmpy, biegnie też niebieski pasek z centrum miasta na Poiana lui Stechil. Kto nie chce iść pieszo, ma kolejkę linową: z podnóża do panoramicznej restauracji na grzbiecie jedzie się niecałe trzy minuty.

Co widać ze szczytu

Z grzbietu widać niemal cały Braszów: Rynek, Czarny Kościół i czerwone dachy starówki. Według Munții Noștri dalej rozciąga się Țara Bârsei (Kotlina Bârsy) w ramie gór Perșani i Baraolt, a z krawędzi polany widać Piatra Mare, Postăvaru, a nawet Ciucaș. Obok znaku geodezyjnego na samym szczycie zachowały się fragmenty murów twierdzy Brassovia oraz tablice o rezerwacie i twierdzy.

Przyroda i historia

Rezerwat chroni rzadkie rośliny wapiennych stoków i zwierzęta: żyją tu niedźwiedzie, liczne ptaki, a motyle stanowią około 35% wszystkich gatunków Rumunii. Najstarsze ślady człowieka pochodzą według angielskiej Wikipedii z czasów dackich – archeolodzy odkryli jamę z kośćmi związaną z kultem pogańskim.

Twierdzę Brassovia zbudowali lub umocnili zapewne Krzyżacy (1212–1218). Nigdy nie zdobyto jej szturmem: w 1421 roku przeszła w ręce Osmanów na mocy układu, a po jej odzyskaniu mieszczanie rozebrali ją i użyli kamienia do budowy murów miejskich. Później na Tâmpie stały drewniany krzyż (1696), katolicka kaplica św. Leonarda – stąd niemiecka nazwa Kapellenberg – strzelnica Schützenhaus, a od 1896 roku węgierski pomnik millenijny z łucznikiem na koniu, którego resztki armia rumuńska wysadziła w 1916 roku. Restauracja „Béthlen” na szczycie spłonęła w 1977 roku, marmurowy krzyż stanął w 2001, a podświetlony napis „Brașov” odnowiono w 2006 roku.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Wejście jest technicznie łatwe, ale ścieżki są strome i śliskie po deszczu, a zimą śnieg i lód utrudniają Schody Gabony'ego. Nie chodź po zmroku, weź latarkę i wodę. Tâmpa jest rezerwatem: nie schodź ze ścieżek i szanuj rośliny.

Niedźwiedzie w lasach wokół Braszowa to zjawisko zwyczajne, podchodzą też na skraj miasta. Trzymaj się znakowanych szlaków, rozmawiaj, nie zostawiaj jedzenia ani śmieci, trzymaj psa na smyczy i nigdy nie podchodź do młodych. W razie wypadku dzwoń do krajowej dyspozytorni 0SALVAMONT – 0725 826 668 lub na 112; porady dotyczące spotkań ze zwierzętami są na stronie Salvamont România.

Zdjęcia: Whitepixels, CC0; Whitepixels, CC0; Whitepixels, CC0; Whitepixels, CC0; Txllxt TxllxT, CC BY-SA 4.0; Whitepixels, CC0; Whitepixels, CC0; Lipót Kurcz, Public domain — Wikimedia Commons.