Stożek Wielki

Stożek Wielki (cz. Velký Stožek) to szczyt o wysokości 978 m n.p.m. w Beskidzie Śląskim, na granicy polsko-czeskiej. Należy do Pasma Stożka i Czantorii, które tworzy dział wodny między Wisłą a Odrą i którym biegnie granica państwowa. W paśmie Stożek Wielki leży między Stożkiem Małym a Kyrkawicą i jest trzecim co do wysokości szczytem po Wielkiej Czantorii i Kiczorach. Polskie stoki należą do miasta Wisła w powiecie cieszyńskim w województwie śląskim, czeskie — do gmin Návsí i Nýdek. Najbliższe przysiółki Wisły, Bystre i Mraźnica, leżą 2,5–3,5 km od szczytu.

Zbocza kopuły szczytowej stromo opadają ku zachodowi, północy i wschodowi; jedynie ku południowi grzbiet biegnie prawie poziomo ku Kyrkawicy. Oglądana od północy góra ma rzeczywiście formę dość regularnego stożka. Zbudowana jest z piaskowca godulskiego. Ze szczytu odchodzi na północny zachód najdłuższy grzbiet boczny pasma — tzw. ramię Łączki i Filipki, a na północny wschód krótki grzbiecik oddzielający doliny potoków Łabajów i Jerzy.

Jak dojść / szlaki

Przez szczyt przebiega czerwony Główny Szlak Beskidzki. Po stronie polskiej prowadzi na niego gęsta sieć szlaków:

• czerwonym z Wielkiej Czantorii przez Przełęcz Beskidek i Soszów Wielki — 2 h 10 min (z powrotem 2 h 35 min);
• czerwonym z Baraniej Góry przez schronisko na Przysłopie i Przełęcz Kubalonkę — 5 h 25 min;
• zielonym z Wisły Głębce doliną Łabajowa — 1 h 30 min (w dół 1 h 15 min), niebieskim z Głębiec przez Mraźnicę — 2 h;
• żółtym z Wisły Dziechcinki doliną Dziechcinki — 2 h 05 min, niebieskim stamtąd przez Kobylą — 2 h 25 min;
• żółtym i czerwonym z Jaworzynki Trzycatek przez Kiczory — 4 h 10 min.

Od strony czeskiej: czerwonym i żółtym z Nýdku (3 h 50 min), żółtym i niebieskim z Jabłonkowa przez siodło Groníček (2 h 25 min) oraz niebieskim szlakiem granicznym z Wielkiej Czantorii (2 h 15 min).

Widok ze szczytu

Z samego wierzchołka widoki są fragmentaryczne — na Beskid Morawsko-Śląski. Znacznie szersza panorama roztacza się spod schroniska: na Beskid Śląski, Beskid Żywiecki i Tatry.

Przyroda i historia

Masyw porastają lasy: po stronie zachodniej głównie bukowe i bukowo-świerkowe, po wschodniej — w większości świerkowe. Tuż pod szczytem od zachodu znajduje się wychodnia skalna z wywieszoną płytą — „duży cypel skalny nakształt czółna”, jak opisał ją w 1891 roku Jan Galicz, jeden z czołowych działaczy turystycznych Śląska Cieszyńskiego. Urwisko pod nią nie jest naturalne: łamano tu kamień na budowę schroniska. Dłuższy mur skalny z basztami, ambonami i rumowiskiem bloków ciągnie się na wysokości ok. 870–890 m wzdłuż bardzo stromych zachodnich zboczy, już po stronie czeskiej; kończy go zwieszający się blok wysokości do 10 m, pod którym może się schronić kilkanaście osób. Na 10 blokach o wysokości 2–3 m uprawia się bouldering — poprowadzono tu 21 baldów o trudności od 4 do 7a+ w skali francuskiej.

Niemal pod wierzchołkiem, ok. 140 m od niego, stoi schronisko PTTK „Stożek”, otwarte 9 lipca 1922 roku z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Turystycznego „Beskid” w obecności ponad czterech tysięcy gości. Było to pierwsze schronisko zbudowane przez Polaków w polskim Beskidzie Śląskim — wcześniejsze stawiał niemiecki Beskidenverein. Do wejścia obu państw do strefy Schengen w 2007 roku na szczycie działało turystyczne przejście graniczne.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Góra jest dostępna przez cały rok. Na wschodnim stoku działa ośrodek narciarski z wyciągiem krzesełkowym i ponad 3 km tras, a latem odbywają się tu zawody w zjeździe rowerowym — trzymaj się szlaków pieszych i nie wchodź na trasy. Przy skałach po stronie czeskiej zachowaj ostrożność: zbocza są bardzo strome. Góra leży poza parkami narodowymi.

Po polskiej stronie ratownictwo prowadzi GOPR: 985 lub +48 601 100 300; po czeskiej — Horská služba: 1210; wszędzie działa 112.

Zdjęcia: Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY 3.0; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY 3.0; Micio at Polish Wikipedia, CC BY-SA 3.0; Pborys, CC BY-SA 4.0; Wlodek k1, CC BY-SA 3.0; Original uploader was David Szymik at cs.wikipedia., Public domain — Wikimedia Commons.