Retezat (szczyt)

Retezat (rum. Vârful Retezat, węg. Retyezát-csúcs) to szczyt o wysokości 2482 m w północnej części gór Retezat w Karpatach Południowych, w okręgu Hunedoara. To on dał nazwę całemu masywowi, ponieważ, jak wyjaśnia rumuńska Wikipedia, jest widoczny z dużej odległości. Pod względem wysokości jest dopiero trzeci w masywie — po Peleadze (2509 m) i Păpușy (2508 m). Najbliższa miejscowość to narciarska osada Râușor, około 4 km na północny zachód, a do wsi Brazi w dolinie jest około 11,5 km.

Od wschodu góra ma kształt regularnego stożka z płaskim, jakby ściętym wierzchołkiem. Węgierska Wikipedia wywodzi stąd nazwę: rumuńskie «retezat» znaczy «ścięty, obcięty». Według rumuńskiej Wikipedii płaski szczyt dał początek wielu legendom i baśniom ludowym.

Jak dojechać / szlaki

Administracja Parku Narodowego Retezat poleca dwie trasy na szczyt; obie zajmują 10–11 godzin i mają trudność średnią/trudną.

• Trasa nr 2: Cârnic – schronisko Pietrele – jezioro Stânișoara – szczyt Retezat i z powrotem (różnica wysokości 1680 m). Z parkingu Cârnic droga prowadzi do schroniska Pietrele (niebieski pasek), dalej niebieski trójkąt. Do jeziora Stânișoara (około 2000 m) ścieżka jest umiarkowana, potem stok gwałtownie się podnosi, a ostatnie podejście na przełęcz Retezat wymaga uwagi. Dalej idzie się granią główną z widokiem na zachodzie na rezerwat ścisły Gemenele, niedostępny dla turystów. W drodze powrotnej można kontynuować granią żółtym paskiem przez szczyty Lolaia Północna i Lolaia Południowa — to około 2 godzin więcej po granitowych blokach, na których w deszczu trzeba uważać.
• Trasa nr 4: Râușor – jezioro Ștevia – przełęcz Lolaia – szczyt Retezat – grzbiet Prelucele – Râușor (różnica wysokości 1400 m). Od dolnej stacji stoku w Râușorze czerwony pasek wspina się doliną Ștevii do schronu Condor na skraju świerczyny, otwartego przez cały rok. Powyżej granicy lasu warto zboczyć na 15 minut do jeziora Ștevia pod stromymi ścianami Retezatu. Po stromym podejściu na przełęcz Lolaia następuje wymagające ostatnie wejście; na szczyt idzie się około 4 godzin. Zejść można tą samą drogą albo na zachód grzbietem Prelucele czerwonym trójkątem obok skał Colții Prelucelor do szałasu Valareasca.

Węgierska Wikipedia dodaje, że od południowej przełęczy Retezat na szczyt jest pół godziny stromego podejścia, a znad jeziora Bucura prowadzi tu żółty pasek przez szczyt Bucura.

Co widać ze szczytu

Ze szczytu widać środkowy Retezat: na południu Peleagę i Păpușę, na zachodzie kotliny rezerwatu Gemenele z jeziorami, u podnóża jezioro Ștevia, a na północy góry opadają ku Kotlinie Hațegu.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Obie trasy parku na szczyt to 10–11 godzin marszu, więc wychodź o świcie. Ostatnie podejście z przełęczy Retezat jest strome i wymaga uwagi, a granitowe bloki na grzbiecie Lolaia są śliskie w deszczu. Zimą, według parku, na szczyt wchodzi się tylko ze specjalnym sprzętem: od północy schodzi się ze szlaku i przekracza grzbiet przez «zimową przełęcz» około kilometra na południe od przełęczy Retezat. Szczyt leży w Parku Narodowym Retezat, pierwszym parku narodowym Rumunii. Zgodnie z zasadami administracji parku wstęp jest płatny: bilet kosztuje 10 lei i jest ważny 7 dni (do kupienia na bilete.retezat.ro, w punktach wejścia i w centrum dla zwiedzających w Nucșoarze). Chodzić wolno tylko znakowanymi szlakami, namioty rozbijać wyłącznie w wyznaczonych miejscach, ogniska są zakazane (na biwakach dozwolona jest tylko kuchenka), psy trzeba trzymać na smyczy, a kąpiel w jeziorach jest zabroniona. Droga leśna Gura Apelor – Gura Bucurii (około 20 km, zalecany samochód o wysokim prześwicie) jest otwarta, zależnie od pogody, mniej więcej od połowy maja do połowy listopada; zimą szlaki z Gura Bucurii są niedostępne. Zimą na wysokich graniach występuje duże zagrożenie lawinowe — śledź komunikat lawinowy rumuńskiej Krajowej Administracji Meteorologicznej (ANM) na meteoromania.ro.

W rumuńskich Karpatach żyje wiele niedźwiedzi. Ratownicy Salvamont radzą nie chodzić w pojedynkę, głośno rozmawiać, żeby zwierzę usłyszało cię z daleka, zachowywać dystans i nigdy nie dokarmiać zwierząt, a jedzenie trzymać w szczelnych pojemnikach z dala od namiotu; przy spotkaniu nie uciekać i powoli się wycofywać, nie odwracając się plecami.

Ratownictwo górskie: krajowa dyspozytornia Salvamont 0SALVAMONT = 0725 826 668 oraz numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Choć masyw nazwano od tego szczytu, jest on dopiero trzeci pod względem wysokości w Retezacie.
• Nazwa «Retezat» oznacza «ścięty» — od płaskiego wierzchołka góry.

Zdjęcia: Dezidor, CC BY 3.0; Diószegi Zoltán, CC BY-SA 4.0; T. Lessiak, Public domain; Hardsr, Public domain; Olario, Public domain; Thalpha, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.