Pilsko

Pilsko to potężna góra o wysokości 1557 m na granicy słowacko-polskiej, drugi po Babiej Górze szczyt Beskidu Żywieckiego (po słowacku Oravské Beskydy). Główny wierzchołek leży w całości na Słowacji – w kraju żylińskim, ok. 16 km na północny zachód od Námestova, w katastrach Námestova, Mútnego i Oravskiego Veselégo. Granica biegnie ok. 400 m na północ, przez niższy wierzchołek zwany Górą Pięciu Kopców (1543 m); północne stoki masywu należą do Korbielowa w województwie śląskim. Pilsko góruje o 200–300 m nad sąsiednimi szczytami i ok. 1000 m nad okolicznymi dolinami.

Grzbietem masywu biegnie Wielki Europejski Dział Wodny: potoki z północnej, polskiej strony płyną Glinną do Wisły i Bałtyku, a z zachodnich, południowych i wschodnich stoków – do Orawy i dalej do Morza Czarnego. Sąsiadami Pilska są Polanica na zachodzie, Minčol na południowym zachodzie, Mechy (1479 m) na południu i Huńców na północy. Góra zbudowana jest z fliszu – naprzemiennych piaskowców i iłowców (piaskowce magurskie); stoki północne, gdzie silniej działały dawne lodowce, są bardziej strome od południowych.

Kopuła szczytowa jest płaska i rozległa, porośnięta trawą i kępami naturalnej kosodrzewiny, pokryta rumoszem skalnym. Na najwyższej kulminacji mieszkańcy Mútnego ustawili ołtarz polowy i krzyż; co roku w lipcu proboszcz z Mútnego odprawia tu mszę. Na północno-wschodnim zboczu Góry Pięciu Kopców, przy żółtym szlaku, stoi krzyż upamiętniający kaprala KOP Franciszka Basika, jedną z pierwszych ofiar wojny, poległego tu 1 września 1939 r.

Jak dojść / szlaki

• Ze Słowacji na szczyt prowadzą znakowane szlaki z Oravskiego Veselégo, z Sihelnégo, z Mútnego przez rozdroże Dudová oraz granią od przełęczy Glinne (Sedlo Hliny).
• Z Polski – kilka szlaków z Korbielowa, przeważnie przez Halę Miziową, gdzie przy skrzyżowaniu szlaków na wysokości ok. 1330 m stoi schronisko PTTK.

Zimą północne stoki to jeden z największych terenów narciarskich w Polsce: Ośrodek Narciarski Pilsko w Korbielowie jest najwyżej – po Kasprowym Wierchu – położonym ośrodkiem w kraju.

Co widać ze szczytu

Panorama jest bardzo szeroka: szczególnie dobrze widać Babią Górę i sąsiednie Beskidy, Beskid Śląski i Kysucki, Małą Fatrę Krywańską, Góry Choczańskie i Tatry. Przy dobrej pogodzie – Martinské hole, grań Tatr Niżnych, północ Wielkiej Fatry, Beskidy Morawsko-Śląskie, a przy doskonałej widoczności nawet wschodnie Sudety.

Nazwa i historia

Pochodzenie nazwy nie jest pewne. Wiąże się ją z halą Pielsko, należącą do właściciela o nazwisku Piel, z «piłowaniem» (miejscem pozyskiwania drewna) albo z legendą o orawskich zbójnikach, którzy mieli się tu zbierać na «opijanie». Według innej teorii Pilsko to zniekształcone słowackie Poľsko (Polska). Po raz pierwszy nazwę podał drukiem w 1721 r. ks. Gabriel Rzączyński, uważany też za pierwszego odnotowanego zdobywcę szczytu. W 1980 r. na Pilsku doszło do tragedii: grupa młodych sportowców z trenerem zabłądziła w zamieci i mgle, trzech chłopców zmarło z wychłodzenia.

Przyroda

Masyw chroniony jest po obu stronach granicy: rezerwat słowacki (1967, 809 ha) leży w Obszarze Chronionego Krajobrazu Horná Orava, polski rezerwat «Pilsko» (1971, ok. 105 ha) – w Żywieckim Parku Krajobrazowym. Na halach rosną rzadkie rośliny, m.in. czosnek syberyjski i pełnik alpejski, a w kosodrzewinie borówka czarna, trawy wysokogórskie i widłaki.

Bezpieczeństwo

Płaski wierzchołek we mgle dezorientuje – tragedia z 1980 r. przypomina, jak szybko zmienia się tu pogoda. Po stronie słowackiej pomaga Horská záchranná služba (HZS): 18 300 (+421 18 300); po polskiej – Grupa Beskidzka GOPR: 985 lub +48 601 100 300; wszędzie działa 112.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Krzysztof Popławski, CC BY 4.0; Krzysztof Popławski, CC BY 4.0 — Wikimedia Commons.