Muzeum Bojków w Myczkowie

Gminne Muzeum Kultury Duchowej i Materialnej Bojków działa we wsi Myczków nad Sanem, między zaporami Jeziora Solińskiego i Zalewu Myczkowieckiego. To niewielkie, ale serdeczne muzeum poświęcone Bojkom – ukraińskim góralom, którzy przez ponad pięć stuleci zamieszkiwali Bieszczady i których historia przerwała się tu w połowie XX wieku.

Muzeum utworzyła Gmina Solina (uchwała rady z 2012 roku), a podstawą kolekcji stały się przedmioty gromadzone od lat 70. przez miejscowego nauczyciela i regionalistę Stanisława Drozda. W 2023 roku muzeum obchodziło dziesięciolecie działalności, a Regionalne Centrum Kultury w Myczkowie, w którym mieści się nowa wystawa, pięciolecie. Placówką zarządza Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Turystyki w Solinie.

Ekspozycja wyjaśnia, jak zasiedlano Bieszczady: w XV i XVI wieku przybywali tu wołoscy pasterze z południowych Karpat, którzy z czasem wtopili się w ludność ruską; od XIX wieku ich potomków nazywano Bojkami, choć sami mówili o sobie „Werchowyńcy” lub „Hyrniacy”. Bojkowie żyli skromnie z rolnictwa i pasterstwa, a ich życie duchowe skupiało się wokół cerkwi. Po II wojnie światowej większość miejscowych Ukraińców przesiedlono w latach 1944–1946 do sowieckiej Ukrainy, a resztę wywieziono w 1947 roku w ramach Akcji „Wisła”; opustoszałe wsie w większości spłonęły, zostały po nich nazwy, cmentarze i zdziczałe sady.

Co zobaczyć

• Stroje ludowe – codzienne, z ręcznie tkanego płótna lnianego i konopnego, oraz odświętne, zdobione haftem krzyżykowym; to najcenniejsza część zbiorów.
• Zabytki sakralne – naczynia liturgiczne z dawnych cerkwi, tabernakula, fragmenty ikonostasu, krzyże, a także kolekcja oleodruków.
• Gospodarstwo i rzemiosło – sprzęty rolnicze, przedmioty domowe, meble, naczynia i tkaniny z okresu od końca XIX do połowy XX wieku.
• Archiwum – rękopisy, dokumenty, fotografie i nagrane na taśmę wspomnienia dawnych mieszkańców oraz nieliczne pamiątki rodzinne po właścicielach okolicznych dworów.

Muzeum organizuje wystawy czasowe (w 2026 roku m.in. wystawę o Ignacym Łukasiewiczu i historii światła naftowego, wspólnie z Muzeum Podkarpackim w Krośnie), warsztaty rodzinne, zajęcia dla szkół i grę terenową dla zwiedzających. W centrum wsi stoją obok siebie dwie świątynie – dawna cerkiew i kościół, ufundowane mieszkańcom przez właściciela Myczkowa, Jana Nepomucena Zatorskiego: żywy przykład zgodnego sąsiedztwa Rusinów i Polaków przed wojną.

Informacje praktyczne

Myczków leży kilka kilometrów od Polańczyka i Soliny, przy drodze z Leska nad Jezioro Solińskie, więc muzeum łatwo połączyć z wypoczynkiem nad wodą. Najprościej dojechać samochodem; latem do Soliny i Polańczyka kursują autobusy z Leska i Sanoka. Muzeum jest czynne przez cały rok od wtorku do soboty, bilet normalny kosztuje 20 zł (szczegóły w ramce „W skrócie”), a audioprzewodnik po polsku i angielsku jest w cenie biletu. Na zwiedzanie warto zarezerwować około godziny. Grupy muszą wcześniej zarezerwować termin. Dla rodzin to spokojna alternatywa dla plaży w deszczowy dzień, a dzieci do lat 7 wchodzą bezpłatnie.

W pobliżu: szlaki i szczyty

Przez wieś prowadzi nasza trasa Krysowa – Zagórz – długa wędrówka przez zachodnie Bieszczady, którą łatwo podzielić na etapy z noclegiem nad jeziorem. 3,5 km dalej leży Jezioro Solińskie i zapora w Solinie, największy zbiornik w Polsce, a w drodze do Sanoka warto zatrzymać się przy synagodze w Lesku i cmentarzu żydowskim.

Oficjalna strona: muzeumbojkow.pl

Zdjęcia: Ciacho5, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Gminne Muzeum Kultury Duchowej i Materialnej Bojków w Myczkowie, oficjalna strona.