Muzeum Podhalańskie w Nowym Targu

Muzeum Podhalańskie im. Czesława Pajerskiego to miejskie muzeum Nowego Targu, „stolicy” Podhala między Tatrami a Gorcami. Od 1994 roku mieści się w ratuszu na Rynku — jednym z najbardziej reprezentacyjnych budynków miasta. Pierwszy zbiór muzealny powstał w Nowym Targu jeszcze przed I wojną światową w miejscowym gimnazjum, a pomysł utworzenia prawdziwego muzeum wyszedł od działaczy Komisji Opieki nad Zabytkami przy Oddziale Gorczańskim PTTK z Czesławem Pajerskim (1931–2000) na czele, wieloletnim społecznym opiekunem zabytków, którego imię muzeum dziś nosi. W chwili otwarcia zbiory liczyły 1500 eksponatów, a obecnie ponad 7000; to w większości dary mieszkańców Nowego Targu i wsi Podhala, Spisza i Orawy.

Sam ratusz również zasługuje na uwagę. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z XV wieku; drewniany budynek z podcieniami spłonął w wielkim pożarze miasta w 1601 roku. Obecny kształt ratusz zawdzięcza burmistrzowi Jakubowi Podkanowiczowi, który przebudował go na przełomie XIX i XX wieku: to dwukondygnacyjny neoklasycystyczny budynek zwrócony frontem na południe — ku Tatrom, z przeszkloną wieżą i zabytkowym zegarem. Iglicę wieńczą miecz, koło i gałązka palmy — atrybuty św. Katarzyny, patronki miasta. Z żelaznego balkonu przemawiali burmistrzowie i znakomici goście, m.in. Władysław Orkan. Od 2005 roku z wieży pięć razy dziennie rozlega się hejnał — melodia pieśni „Idzie Jasiek na zbój” skomponowana przez Józefa Titza, nauczyciela muzyki, który uczył śpiewu także młodego Karola Wojtyłę w Wadowicach.

Co zobaczyć

• Wystawę stałą „Nowy Targ na przełomie XIX i XX wieku, miasto którego już nie ma” z odtworzonymi warsztatami: szewskim (cech szewców otrzymał przywilej już w 1575 roku), kuśnierskim (w XIX wieku pracowało w mieście 79 kuśnierzy), bednarskim i snycerskim, tkackim, stolarskim (najstarszy zdobiony strug pochodzi z 1825 roku), kowalskim i kapeluszniczym z drewnianymi formami i żeliwnymi żelazkami do filcu.
• Ceramikę podhalańską z przełomu XIX i XX wieku: misy, dzbany, dwojaki do noszenia jedzenia w pole, formy do pieczenia bab wielkanocnych i butle na wino przewożone przez Nowy Targ z Węgier na Śląsk; prace nowotarskich ceramików Zofii Czubernat i Jana Reczkowskiego.
• Sztukę ludową XIX wieku — rzeźby, kapliczki przydrożne, obrazy na szkle i obrazy olejne twórców ludowych Piotra Kułacha, Andrzeja Cesacza i Witalisa Nankego.
• Wystawę „Jan Paweł II — Miasto Nowy Targ” (2011) z osobistymi pamiątkami papieża: ornatem, mitrą, piuską i krzyżem pektoralnym.
• Wystawy czasowe oraz malarstwo Michała Rekuckiego i rzeźby Edwarda Sutora.

Informacje praktyczne

Ratusz stoi na samym środku Rynku, więc do muzeum łatwo zajrzeć podczas spaceru po centrum; do Zakopanego jest stąd około 20 km, a Nowy Targ to wygodny przystanek w drodze w Tatry lub Pieniny. Najprościej zostawić samochód na jednym z miejskich parkingów przy centrum i przejść się pieszo. Muzeum jest niewielkie: na zwiedzanie wystarczy 45–60 minut. Jest czynne od poniedziałku do soboty, a w styczniu, lutym, lipcu i sierpniu od wtorku; we wtorek wstęp jest bezpłatny. Dla dzieci muzeum regularnie prowadzi zajęcia edukacyjne i warsztaty rodzinne.

W pobliżu: szlaki i szczyty

Z osiedla Kowaniec na skraju miasta, około 2 km od Rynku, w Gorce wychodzą nasze szlaki Nowy Targ Kowaniec – Bukowina Obidowska oraz Szczebel – Turbacz – Kowaniec. Pod najwyższym szczytem Gorców leży malownicza Hala Długa pod Turbaczem. Cztery kilometry od miasta znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Ludźmierskiej.

Oficjalna strona: muzeum.nowytarg.pl

Zdjęcia: Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Happa, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Gorofil, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.