Zamek Spiski

Zamek widoczny z dziesiątek kilometrów

Zamek Spiski (Spišský hrad) to ruiny ogromnej warowni na szczycie trawertynowej skały o wysokości 634 m, wznoszącej się 200 m ponad Kotlinę Spiską. Niemal pionowe ściany skały, wysokie na 20–40 m, czyniły to miejsce niedostępnym jeszcze przed wzniesieniem murów. Zamek góruje nad miasteczkiem Spiskie Podgrodzie (Spišské Podhradie), choć formalnie leży na gruntach wsi Żehra (Žehra). Zajmując około 4 hektarów, należy do największych zespołów zamkowych Europy Środkowej, a od 1993 roku – wraz z Lewoczą, Spiską Kapitułą i zabytkami okolicy – znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Ludzie mieszkali na skale już w neolicie, a na przełomie er istniało tu ufortyfikowane grodzisko kultury puchowskiej, łączone z celtyckim plemieniem Kotynów. Średniowieczny zamek powstał w XI–XII wieku jako siedziba komitatu spiskiego; pierwsza wzmianka, pośrednio potwierdzająca jego istnienie, pochodzi z 1209 roku. W pierwszej tercji XIII wieku wzniesiono okrągłą wieżę i romański pałac, a w 1241 roku zamek oparł się najazdowi mongolskiemu. W XV wieku rządził tu husycki dowódca Jan Jiskra z Brandýsa, po którym pozostał okrągły bastion o średnicy 17 m. W 1465 roku król Maciej Korwin oddał zamek rodowi Zápolyów – 2 lutego 1487 roku urodził się tu Jan Zápolya, późniejszy król Węgier. Następnie właścicielami byli Thurzonowie, a od 1639 do 1945 roku hrabiowie Csáky. Gdy właściciele przenieśli się do kasztelów pod wzgórzem, zamek podupadł, a pożar w 1780 roku zamienił go w ruinę.

Co zobaczyć

• Dolny dziedziniec – olbrzymia przestrzeń otoczona murami z basztami, gdzie latem odbywają się turnieje rycerskie, pokazy sokolników i koncerty.
• Romańskie przedzamcze i środkowy dziedziniec o wymiarach 150 × 60 m z legendami o rycerzu Šarško i księżniczce Šad (dostępny audioprzewodnik w kilku językach, także po polsku i angielsku).
• Widoki na Spiską Kapitułę, Góry Lewockie, a przy dobrej pogodzie na Tatry Wysokie.
• Zwiedzanie nocne latem, gdy zamek jest podświetlony.

Uwaga: zamek górny z romańskim pałacem i donżonem jest obecnie zamknięty z powodu rekonstrukcji, dlatego obowiązuje bilet ulgowy.

Informacje praktyczne

Najwygodniej podjechać od strony Żehry: parking jest tam bezpłatny, a do bramy idzie się tylko około 5 minut. Z parkingu w Spiskim Podgrodziu podejście trwa około 35 minut. Do Spiskiego Podgrodzia kursują autobusy regionalne i dalekobieżne; pociągiem – linią Koszyce – Bratysława z przesiadką w Spiskich Własach (Spišské Vlachy). Sezon 2026 rozpoczął się 14 marca; od kwietnia do września zamek jest czynny codziennie 9:00–19:00, w październiku 9:00–17:00, w listopadzie w zależności od pogody, zimą jest zamknięty. Bilet normalny kosztuje 12 €, rodzinny 25 €. Ścieżki są nierówne i kamieniste, więc zwiedzanie z wózkiem lub przy ograniczonej sprawności jest trudne; na skale często wieje – warto zabrać kurtkę.

W pobliżu

Kilka kilometrów na zachód leży Spiska Kapituła z romańsko-gotycką katedrą św. Marcina, a dalej Lewocza z bazyliką św. Jakuba i najwyższym gotyckim ołtarzem Mistrza Pawła. Na południowy zachód rozciąga się Słowacki Raj: Przełom Hornadu i wąwóz Suchá Belá.

Oficjalna strona: spisskemuzeum.com

Zdjęcia: Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Bobisekmilky, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; EliziR, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.