Krzemień

Krzemień (1335 m) to drugi pod względem wysokości szczyt polskich Bieszczadów i całych Bieszczadów Zachodnich, ustępujący jedynie Tarnicy. Leży w środkowej części gniazda Tarnicy i Halicza, w paśmie połonin Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Z Wołosatego i Mucznego dzieli go ok. 4,7–4,8 km. Nie należy go mylić z Krzemieńcem – szczytem przy Wielkiej Rawce, na którym zbiegają się granice Polski, Słowacji i Ukrainy.

Masyw ma postać grzbietu biegnącego z północnego zachodu na południowy wschód, z licznymi skałkami układającymi się w kształt grzebienia – stąd nazwa, zniekształcona przez austriackich kartografów od słowa „grzebień” (ukr. „hreben”). Na północnym zachodzie grzbiet zanika, opadając w dolinę jednego z dopływów Terebowca, a na południowy wschód ciągnie się ku Kopie Bukowskiej (1320 m). Z najwyższej części odbiega na północny wschód grzbiet ku Bukowemu Berdu (1311 m), oddzielonemu płytką przełęczą (1268 m). Na południowy zachód grzbiet przez głęboką Przełęcz Goprowską (1160 m) łączy Krzemień z masywem Tarnicy i Szerokiego Wierchu. Stok południowo-zachodni jest, jak na Bieszczady, bardzo stromy; północno-wschodni – łagodniejszy, ma na nim źródła potok Roztoki.

Jak dojść / szlaki

Wchodzenie na sam wierzchołek jest zabronione przepisami Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Kilkadziesiąt metrów od niego biegnie szlak niebieski (dalekobieżny Biała – Grybów): z Przełęczy Goprowskiej prowadzi stromo w górę, osiąga grzbiet na zachód od szczytu i przez płytką przełęcz kieruje się na Bukowe Berdo.

• Z Wołosatego przez przełęcz pod Tarnicą – ok. 2 h 50 min (w dół 1 h 35 min).
• Z przełęczy pod Tarnicą – ok. 35 min stromego podejścia (w dół 20 min).
• Z Pszczelin przez Bukowe Berdo – ok. 3 h 55 min (w dół 3 h 25 min); z Bukowego Berda ok. 25 min.

Do 1987 r. granią Krzemienia, przez sam szczyt, prowadził czerwony Główny Szlak Beskidzki. Ze względu na ochronę przyrody zmieniono jego przebieg – dziś trawersuje południowo-zachodni stok bezpośrednio z Przełęczy Goprowskiej w stronę Halicza.

Co widać z grzbietu

Dzięki dużej wysokości względem okolicznych szczytów i pokryciu połoniną Krzemień jest dobrym punktem widokowym. Widać stąd Tarnicę z Szerokim Wierchem, Połoninę Caryńską, Bukowe Berdo, dolinę górnego Sanu, Halicz z Rozsypańcem, a także pasma Gór Sanocko-Turczańskich i Bieszczady ukraińskie.

Przyroda

Krzemień wyróżnia się ciekawą florą. Rosną tu rzadkie w Polsce gatunki, m.in. turzyca skalna, turzyca dacka, groszek wschodniokarpacki i zaraza macierzankowa. To właśnie wrażliwość górskiej roślinności sprawiła, że wierzchołek wyłączono z ruchu turystycznego.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Podejście z Przełęczy Goprowskiej jest krótkie, ale strome, a po deszczu lub przy oblodzeniu śliskie; zimą park zaleca raki. Grzbiet jest odsłonięty, więc w czasie burzy lub silnego wiatru nie należy na nim zwlekać. Krzemień nie leży na granicy państwa: najbliższy odcinek granicy polsko-ukraińskiej przebiega ok. 4 km na południe, za doliną Wołosatki.

Masyw leży w Bieszczadzkim Parku Narodowym. Zgodnie z zasadami obowiązującymi od 14 kwietnia 2026 r. wstęp na szlaki jest płatny przez cały rok: bilet normalny kosztuje 11 zł (ulgowy 5,5 zł, dzieci do 7 lat bezpłatnie), można go kupić w punktach kasowych przy wejściach na szlaki lub przez internet i jest ważny tego samego dnia na wszystkich szlakach parku. Poruszać się wolno wyłącznie znakowanymi szlakami i tylko od wschodu do zachodu słońca – wędrówki nocne są zabronione. Na szlaki nie wolno wprowadzać psów (poza kilkoma krótkimi odcinkami, na smyczy i w kagańcu); zakazane są też loty dronów i pozostawianie śmieci.

Bieszczady obsługuje Grupa Bieszczadzka GOPR (stacja w Ustrzykach Górnych): telefon 985 lub +48 601 100 300 oraz numer alarmowy 112; warto zainstalować aplikację „Ratunek”. Zimą park zaleca zgłoszenie dłuższej planowanej trasy w stacji GOPR w Ustrzykach Górnych.

Ciekawostki

• Krzemień jest drugim co do wysokości szczytem nie tylko polskich, ale całych Bieszczadów Zachodnich.
• Choć nazwa brzmi jak „krzemień”, pochodzi od zniekształconego przez kartografów „grzebienia”.

Zdjęcia: Pudelek, CC BY-SA 4.0; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0; PM, Public domain; PM, Public domain; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.