Kościół Wniebowzięcia NMP, Werchowyna

Werchowyna, osada typu miejskiego w obwodzie iwanofrankowskim, słynie z niesamowitej przyrody, dużej liczby zabytków architektury, niepowtarzalnego huculskiego smaku i korzystnego dla zdrowia klimatu. Znajdują się tu stoki narciarskie oraz wiele ośrodków rekreacyjnych i specjalistycznych sanatoriów. Nazwa Werchowyna odpowiada położeniu osady. Większą część miasta pokrywają szczyty górskie, a jedna z wiosek jest jedną z najwyżej położonych osad górskich w kraju.

To właśnie tutaj znajduje się cerkiew Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, która zaliczana jest do największych budowli sakralnych w Ukrainie zbudowanych z drewna. Zabytek wykonany jest w stylu huculskim, doskonale oddającym lokalny koloryt. Budowa cerkwi datowana jest na XVIII wiek. Prostokątny budynek cerkwi pod srebrnym dachem z czterema kopułami znajduje się za zadbanym drewniano-kamiennym ogrodzeniem i rzeźbionymi bramami o podobnej architekturze. Fasada kościoła jest pomalowana na jasnożółty kolor. W pobliżu kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny znajduje się drewniana trzypoziomowa dzwonnica. Otoczony gęstymi, wysokimi drzewami liściastymi latem lub spowity zaspami śniegu zimą, kościół wygląda jak domek z bajki.

Kościół został zbudowany około 1675 roku i jest wymieniony w rejestrze podatkowym państwa polskiego, który jest obecnie przechowywany w Archiwum Skarbu Koronnego Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie. Można zatem stwierdzić, że parafia jest jedną z najstarszych w rejonie werchowyńskim.

Pierwszy kościół był sklepikiem, bez krzyża i kopuły. Nie miała okien. Zamiast nich były okiennice z desek, które otwierano w ciepłe dni, aby oświetlić pomieszczenie. Przy pochmurnej pogodzie świątynię oświetlały dwie drewniane latarnie.

Kościół nie posiadał dzwonnicy. Mały dzwon wisiał na Babynce, głównym wejściu do kościoła. Ten pierwszy kościół Najświętszej Marii Panny w formie sklepu został zbudowany kosztem Ihnaty i Sztefury. Na podstawie danych archiwalnych pisze o tym badacz Petro Siredzhuk, doktor nauk historycznych, miejscowy historyk.

Później zbudowano wspomniany wyżej kościół: "Kościół w Zhab'ya był starożytny i niski. Poświęcił go dziekan dekanatu kosowskiego Wasyl Nikorowycz. W kapliczce na ołtarzu znajdował się koronowany obraz Matki Boskiej, rzeźbiony krzyż, cztery drewniane obrazy z namalowanymi apostołami i dwie malowane płócienne chorągwie. Na ganku wisiały dwa dzwony. Drzwi były zamknięte na żelazną kłódkę".

Według wizytacji biskupiej z 1745 r. kapłanem w kościele był Hryhorij Carewicz. Według tej samej wizytacji do kościoła uczęszczało 569 osób.

W 1832 r. w kościele w Żabiewie wspomniano o szkole kościelnej.

W 1906 r. zorganizowano czytelnię "Prosvita", którą kierował o. Konrad Lagola. Pod względem orientacji politycznej duchowieństwo Werchowyny należało do dwóch przeciwstawnych obozów. Byli to radykałowie i moskalofile. Konrad Lahola należał do obozu radykałów.

Kościół w Żabojadach był centrum duchowym i kulturalnym. Tradycje i życie Hucułów łączyły się z chrześcijaństwem.

Podczas II wojny światowej, w 1944 r., świątynia spłonęła i była to trzecia cerkiew zbudowana w Werchowynie. Widać to na zachowanych fotografiach. Żyją jeszcze ludzie, którzy pamiętają, jak wyglądała nie tylko na zewnątrz, ale i w środku. Mówią, że kościół był bardzo duży. Nawet większy niż obecny kościół w Werchowynie.

W 1991 roku kosztem mieszkańców Werchowyny, z pomocą ówczesnych władz, staraniem i autorytetem księdza Dmytro Mychawkiwa, pracą i umiejętnościami organizacyjnymi Andrija Chrapczuka oraz wysiłkiem całej społeczności Werchowyny, rozpoczęto budowę cerkwi w ówczesnym ogrodzie szkolnym, niedaleko miejsca, gdzie znajdowała się cerkiew, która spłonęła w pożodze wojennej.

W 1994 r. w święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny odprawiono pierwszą Boską Liturgię. Do tego czasu nabożeństwa odbywały się w tymczasowo wybudowanym budynku. Nabożeństwo odprawił dziekan Werchowyny, Dmytro Mychawkiw.

28 sierpnia 1994 r. był historycznym dniem dla parafii.