Synagoga, Horodenka

Jednym z najciekawszych świadków historii, który może pokazać, jak kiedyś żyło miasto Horodenka w obwodzie iwanofrankowskim, jest starożytna Wielka Synagoga, zbudowana w 1743 roku. To właśnie społeczność żydowska odegrała znaczącą rolę w historii i kulturze Horodenki.

Wiadomo, że pierwsza synagoga w Horodence została zbudowana w 1743 roku, kiedy magnat Mykoła Potocki udzielił miejscowej społeczności żydowskiej pozwolenia na prowadzenie działalności handlowej i rzemieślniczej oraz wyznaczył miejsce na synagogę i cmentarz.

W XVIII i XIX wieku miasto rosło i rozwijało się. Według statystyk, praktycznie co trzeci mieszkaniec Horodenki przed początkiem XX wieku był Żydem.

W latach 60. XVIII w. w Horodence pojawiła się grupa zwolenników chasydyzmu. Jednym z przywódców ruchu był Nachman z Horodenki, najbliższy uczeń założyciela chasydyzmu, Izraela Baal Szem Towa. Dlatego mała wioska Horodenka jest jednym z najważniejszych miejsc dla wyznawców tego odłamu judaizmu.

Znajdowało się tu kilka synagog. Istnieją wersje, że Wielka Synagoga, która przetrwała do dziś, została odbudowana w 1885 r. na miejscu starszego budynku. Według innych źródeł powstała na przełomie XIX i XX wieku. Przy synagodze powstała szkoła religijna dla chłopców - heder, a w latach 1898-1914 w mieście działała szkoła żydowska.

Wiek XX był trudny zarówno dla obiektów sakralnych Horodenki, jak i jej mieszkańców. Większość ludności żydowskiej zginęła podczas Holokaustu. Przypomina o tym tablica pamiątkowa na fasadzie synagogi w Horodence. Czytamy na niej: "Duża synagoga żydowskiej społeczności Horodenki, która istniała od 1742 do 1941 roku. Z tego miejsca połowa społeczności żydowskiej - 2500 osób - została poprowadzona na brutalną śmierć z rąk nazistów. Wieczna pamięć świętym ofiarom".

Tak więc po wojnie żydowska świątynia była przez pewien czas opuszczona i porzucona. Później została odbudowana, a na jej terenie powstała fabryka masła, a jeszcze później przekształcono ją w salę gimnastyczną, która funkcjonuje do dziś.

Rozmiar synagogi jest naprawdę duży, rozłożony na dwóch piętrach, z łukowatymi oknami wysoko nad ziemią. Przednia i tylna fasada budynku ozdobione są trójkątnymi frontonami ze sztukaterią, a ściany boczne mają pseudo-łuki w białym kolorze, które ożywiają ogólny wygląd budynku.

Ogólnie rzecz biorąc, architektura synagogi została nieco zniekształcona przez dodanie szkoły sportowej, co często miało miejsce w przypadku budynków sakralnych w czasach sowieckich. W całej swojej historii budynek synagogi był kilkakrotnie przebudowywany, w wyniku czego z trudem zachował swój pierwotny wygląd.

Nawiasem mówiąc, w pobliżu można zobaczyć inny zabytek żydowskiej historii Horodenki - szkołę Beth Midrash, zbudowaną w 1909 roku, znajdującą się przy ulicy Gagarina 17. Mieści się tam również jeden z budynków szkoły sportowej, a jego ogólny wygląd wskazuje na potrzebę remontu.

Duża synagoga znajduje się w Horodence, przy ulicy Rynkowej 1. Znajduje się w samym centrum miasta, w pobliżu rynku, więc majestatyczny budynek synagogi od razu przyciąga uwagę. Do Horodenki można łatwo dojechać z Iwano-Frankowska, gdzie często kursują autobusy w tym kierunku.

Horodenka to miasto i centrum rejonowe w obwodzie iwanofrankowskim, na ziemiach dawniej znanych jako Pokucie. Pierwsza pisemna wzmianka o Horodence pochodzi z 1195 roku. W 1668 roku miasto otrzymało prawo magdeburskie. Horodenka była częścią województwa ruskiego z centrum we Lwowie i należała do starostwa kołomyjskiego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W 1772 r. (po pierwszym rozbiorze Rzeczypospolitej) Horodenka, jako część Galicji, została zajęta przez Austro-Węgry. Podczas okupacji austro-węgierskiej w Horodence zlikwidowano dwa klasztory, a w 1788 r. otwarto pierwszą świecką szkołę z niemieckim językiem nauczania.