Byczkowski miodownik

Co to jest

Byczkowski miodownik — weselne wypieki miejscowości Wielki Byczków w rejonie Rachów. To duży miodowy piernik, wypiekany w formie, ciemny od kakao i przypraw, cały pokryty cienkim wzorem z białego i kolorowego lukru. Dzięki ornamentowi nazywany jest 'słodką haftą'.

Miód w cieście nie tylko nadaje smak, ale także pomaga miodownikowi długo nie stwardnieć. Piekarki opowiadają, że przepis ma ponad półtora tuzina składników, a ciasto przed pieczeniem odstaje kilka godzin.

Wzory się nie powtarzają, ale w dekoracji zawsze są romby i krzyż — starożytne amulety. Mały miodownik ozdabia się przez około dwie godziny, duży weselny — pięć-sześć.

Miodowniki piecze tylko kilka mistrzyń z miejscowości, głównie na zamówienie. Oprócz wesel, zamawia się je teraz na jubileusze i podarowuje jako pamiątki. Mistrzynie mówią, że upiec dobry miodownik jest trudno, a dekoracja to jego główny atut.

Historia i nazwa

Według opisu Obwodowego Ośrodka Organizacyjno-Metodycznego Kultury, byczkowski miodownik to unikalna zakarpacka wersja weselnych wypieków, znana tylko w miejscowości Wielki Byczków. Wcześniej na wesela pieczono trzy miodowniki: dwa mniejsze i jeden większy. Święcono je podczas ceremonii zaślubin; jeden mniejszy darowano księdzu, drugi przechowywano w domu jako amulet, a duży stawiano przed młodymi.

Starsze osoby wspominały, że dawne miodowniki były gorzkie, a wzór malowano bezpośrednio na cieście. Lukier, według słów piekarki Lesi Hainal, wprowadziła jej teściowa — najlepsza mistrzyni wsi. Element został wpisany do regionalnego rejestru NCS Zakarpacia; badaczka Halina Szczyka wspomina miodownik wśród zakarpackich produktów w książce 'Arka smaku. Ukraina'.

Regionalne dziedzictwo niematerialne. Element regionalnej listy dziedzictwa niematerialnego: Бичківський медяник — елемент регіонального переліку НКС Закарпатської області (регіональний перелік НКС Закарпатської області (дату й номер рішення не звірено)). Źródła

Skład i alergeny

Mąka pszennapodstawa ciastaDo ciasta pierogów, palačintów, bobalek i pasiek.Zawiera alergeny: gluten

MiódkoniecznieKarpacki miód — do bobaliów, kutii, pierogów; w poście dozwolony.

Masło—Masło kładzie się na kawałki kuleszy, smaruje się nim rypiankę i podsmaża grzanki do hombowców.Zawiera alergeny: mleko

Także: kakao (—), jajka (białko — do lukru, do podania), cukier (—), cukier puder (do lukru, do podania), drożdże (—, opcjonalnie), cynamon (—, opcjonalnie), goździki (—, opcjonalnie)

Zawiera alergeny: gluten, mleko, jaja
Dieta: wegetariańskie

Skład tradycyjnego przepisu; każda gospodyni i każde miejsce może robić to inaczej — pytaj przy zamówieniu. Nie gwarantujemy braku alergenów ani ich śladów.

Jak się wytwarza

Ciasto wyrabia się na miodzie z masłem, cukrem, kakao i przyprawami — goździkami, cynamonem, wanilią; każda mistrzyni ma swój przepis. Ciasto odstaje kilka godzin, a następnie miodownik piecze się w formie. Pęknięcia, przypalone ciasto czy ciasto, które 'uciekło' z formy, uważano za zły znak, dlatego pieczenie to najodpowiedzialniejszy etap.

Miodownik ozdabia się najwcześniej w trzeci dzień po upieczeniu. Lukier robi się z białka, cukru pudru i soku z cytryny, część barwi się. Duży miodownik waży do 3,5 kg — większy w domowym piecu nie piecze się; wystarcza na wesele dla kilku setek gości, jeśli kroić drobno.

Gdzie się ją je

Obszar jest przybliżony, wyznaczony według źródeł poniżej. Danie przyrządza się też poza nim, a granice regionów etnograficznych są płynne.

Miejscowość Wielki Byczków w rejonie Rachów. Według opisu elementu, miodowniki zamawiają także w sąsiednich wsiach — Wodica, Wyżne Wodiane, Kosowska Polana, Ług, Kobylicka Polana, Rosiszka — oraz wychodźcy z miejscowości w innych miastach.

Kiedy się je

Okazje: Wesele

W tradycji

Na weselach w miejscowości Wielki Byczków młodzi łamią miodownik zamiast korowaju. Tradycyjnie zamawiano dwa miodowniki — dla młodych i dla księdza, a obecnie często jeden duży i kilka mniejszych dla kumów lub dziesiątki małych dla gości. Niektóre rodziny przechowują weselny miodownik przez lata.

Częste pytania