Krúpova hoľa

Krúpova hoľa to skalisty szczyt o wysokości 1922 m w głównym grzbiecie Niżnych Tatr na Słowacji. Leży w ich najwyższej, dziumbierskiej części, nad Demänovską Doliną, ok. 14 km na północ od miasta Brezno. Od Dziumbiera (2046 m), najwyższego szczytu Niżnych Tatr, oddziela go tylko płytka przełęcz Krúpovo sedlo (ok. 1890–1910 m) – do Dziumbiera jest ok. 900 m na południowy wschód. Na zachodzie Przełęcz Demianowska (Demänovské sedlo, 1756 m) oddziela Krúpovą hoľę od kolejnego wzniesienia, Konské (ok. 1880 m), za którym wznosi się Chopok. Przez wierzchołek biegnie granica krajów żylińskiego i bańskobystrzyckiego oraz powiatów Liptowski Mikułasz i Brezno. Najbliższa miejscowość to Demänovská Dolina (ok. 5 km na północny zachód); na północy leżą Závažná Poruba i Liptovský Ján, na wschodzie Malužiná, Nižná i Vyšná Boca, a na południu Mýto pod Ďumbierom, Bystrá i Horná Lehota.

Sam szczyt nie wyróżnia się zbytnio w panoramie Niżnych Tatr – to tylko wyżej wypiętrzony fragment skalistego grzbietu głównego. Jest jednak zwornikiem: odchodzi od niego na północ potężne ramię z wierzchołkami Prašivá (1667 m), Tanečnica (1681 m) i Krakova hoľa (1752 m), rozdzielające Dolinę Demianowską i Dolinę Jańską. Najokazalej Krúpova hoľa prezentuje się z Szerokiej Doliny na północnym zachodzie.

Jak dojść / szlaki

W tej części Niżnych Tatr jest gęsta sieć znakowanych szlaków, a dojście ułatwia kolej linowa na pobliski Chopok.

• Szlak czerwony – graniowa Droga Bohaterów SNP (Cesta hrdinov SNP, fragment E8): z Chopoka przez Konské i Przełęcz Demianowską albo od wschodu od schroniska Štefánikova chata. Ścieżka trawersuje południowe stoki tuż pod wierzchołkiem między Przełęczą Demianowską a Krúpovym sedlem; OpenStreetMap pokazuje krótkie odgałęzienie na sam szczyt.
• Grzbiet północny – znakowany szlak od rozdroża Kosienky przez przełęcz Javorie (1487 m), Tanečnicę i Prašivą na Przełęcz Demianowską (na obecnych mapach zielony).
• Z Doliny Demianowskiej – znakowany szlak od Jaskini Wolności (Jaskyňa slobody).

Z Krúpovej hoľi wychodzi jedyne znakowane odgałęzienie na najwyższy szczyt pasma, Dziumbier; zimą na Dziumbier można wejść także bezpośrednio od schroniska Štefánikova chata.

Co widać ze szczytu

Wysoki, trawiasto-skalisty grzbiet daje widok dookolny. Przy dobrej pogodzie widać wiele szczytów Niżnych Tatr, a także Tatry, Góry Choczańskie, Magurę Orawską i Beskidy, Małą Fatrę, Vtáčnik, Góry Kremnickie i Szczawnickie, Javorie, Polanę oraz Góry Weporskie. Tuż obok wznoszą się Dziumbier i Štiavnica na wschodzie, Chopok i Konské na zachodzie, a na północnym wschodzie pod stopami otwiera się kocioł Dziumbierski.

Przyroda i historia

Szczyt jest zbudowany z granitu typu dziumbierskiego. Stok południowy opada umiarkowanie do doliny Trangoška i jest zasłany wielkimi blokami skalnymi. Stoki północno-wschodnie opadają skalnymi zerwami do polodowcowego kotła Dziumbierskiego w zamknięciu Doliny Bystrej – jednego z najładniejszych cyrków lodowcowych tych gór. Wody ze strony północnej spływają Demänovką i potokiem Bystrá do Wagu, a ze stoków południowych Bystrianką do Hronu.

Krúpova hoľa leży w Parku Narodowym Niżne Tatry (NAPANT), a jej skaliste stoki północno-wschodnie należą do narodowego rezerwatu przyrody Ďumbier. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z XIX wieku wymienia górę pod nazwą „Krupowa Hala”.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Grzbiet jest całkowicie odsłonięty: często wieje silny wiatr, latem zdarzają się burze, a mgła szybko ukrywa ścieżkę wśród głazów. Zimą grań jest zasypana śniegiem, zdarzają się zamiecie, a stoki nad kotłami są lawiniaste – wychodź wtedy tylko z doświadczeniem i sprzętem zimowym. Nie podchodź do krawędzi północno-wschodnich urwisk. W parku narodowym chodź wyłącznie znakowanymi szlakami i przed wyjściem sprawdź komunikaty NAPANT oraz informacje lawinowe. Słowackie pogotowie górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Dawniej wysokość szczytu podawano jako 1927 m; współczesne pomiary dają 1922 m.
• Znakowane odgałęzienie na Dziumbier, najwyższy szczyt Niżnych Tatr, zaczyna się właśnie przy Krúpovej hoľi.
• Odchodzi stąd ramię Krakowej Hali, rozdzielające dwie duże doliny północne.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Pudelek (Marcin Szala), CC BY-SA 4.0; Pudelek (Marcin Szala), CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.