Dziumbier

Dziumbier (słow. Ďumbier, węg. Gyömbér) to najwyższy szczyt Tatr Niżnych o wysokości 2046 m (na starszych mapach 2043 m). Wznosi się w grzbiecie głównym między Krúpovą hoľą (ok. 1922 m) a Štiavnicą (2025 m), ok. 15 km na północ od miasta Brezno, na granicy kraju żylińskiego i bańskobystrzyckiego. To najwyższy punkt powiatu Brezno i całego regionu Horehronie. Szczyt leży w Parku Narodowym Niżne Tatry, a północne stoki dodatkowo w ściśle chronionym narodowym rezerwacie przyrody Ďumbier.

Od północy Dziumbier wygląda jak prawdziwy masyw wysokogórski: ściany, filary i żleby wysokie na prawie 500 m opadają do kotłów polodowcowych w górnych częściach dolin Bystrej i Ludárovej (system Doliny Jańskiej). Oddziela je krótki grzbiet Ludárova hoľa; na dnie zachodniego kotła leży niewielkie Bystré pleso, widoczne ze szczytu. Stoki południowe są znacznie łagodniejsze i pokryte polem granitowych głazów. Właśnie na Dziumbierze grzbiet główny się rozwidla: ramię wschodnie kończy się masywną Štiavnicą, a południowo-wschodnie prowadzi przez Besną na przełęcz Čertovica i dalej w Tatry Kráľovohoľskie.

Na szczycie stoją żelbetowy pylon i duży drewniany słowacki podwójny krzyż. Na przełęczy poniżej, na wysokości ok. 1728 m, działa schronisko gen. Milana Rastislava Štefánika – główna baza wyjść na szczyt.

Jak dojść / szlaki

Na sam wierzchołek prowadzi tylko szlak czerwony – krótkie odgałęzienie od rozdroża na przełęczy Krúpovo sedlo: ok. 40 min w górę i 30 min w dół. Na przełęcz można dojść kilkoma drogami:

• Czerwoną magistralą Cesta hrdinov SNP (E8) grzbietem głównym – z zachodu od Chopoka przez Ďumbierske sedlo (wielu wjeżdża na Chopok koleją) albo ze wschodu od przełęczy Čertovica obok schroniska Štefánika.
• Szlakiem zielonym z Doliny Demianowskiej (Lúčky) przez Široką dolinę lub od ośrodka Tále i przystanku Trangoška obok schroniska Štefánika.
• Szlakiem żółtym ze wsi Mýto pod Ďumbierom obok schroniska Štefánika albo z Vyšnej Bocy przez Besną.
• Szlakiem niebieskim z Liptowskiego Jana Doliną Jańską do schroniska Štefánika.

Zimą od schroniska Štefánika wyznaczony jest osobny szlak zimowy, latem zamknięty. Najpopularniejszy wariant to wjazd koleją na Chopok i przejście granią na Dziumbier i z powrotem.

Co widać ze szczytu

Panorama dookolna obejmuje praktycznie wszystkie góry środkowej i północnej Słowacji: Tatry Wysokie, Góry Choczańskie, Wielką i Małą Fatrę, Jezioro Liptowskie, Połanę, Rudawy Weporskie i Góry Stolickie. Przy dobrej widoczności widać Beskid Orawski z Pilskiem i Babią Górą, Magurę Orawską, Vtáčnik, Sitno, a nawet węgierski Kékes.

Przyroda i historia

Partie szczytowe zbudowane są z głębinowych skał krystalicznych – tonalitów i granodiorytów. Niżej, w pasie wapieni i dolomitów na wysokości schroniska Štefánika, powstała wielka Jaskinia Martwych Nietoperzy. W północnych kotłach żyją kozice i świstaki tatrzańskie. Rezerwat przyrody Ďumbier o powierzchni ponad 2043 ha utworzono w 1973 r.; obejmuje szczyt i rzeźbę polodowcową północnych stoków.

Od XIV do XIX w. na stokach masywu intensywnie wydobywano rudę żelaza, złoto i antymonit – ślady sztolni i hałd widać do dziś niemal w każdej dolinie. Pod koniec Słowackiego Powstania Narodowego, jesienią 1944 r., w rejonie przełęczy pod Dziumbierem toczyły się walki powstańców z wojskiem niemieckim, a zimą tego roku w bardzo ciężkich warunkach grzbiet przekraczali partyzanci; przypomina o tym pomnik obok schroniska Štefánika.

Bezpieczeństwo i zasady

Grzbiet jest otwarty na wszystkie wiatry; we mgle i niepogodzie trudno orientować się na polach głazów, a zimą stoki są lawiniaste. Chodź wyłącznie znakowanymi szlakami, nie wchodź do kotłów rezerwatu i przestrzegaj zasad Parku Narodowego Niżne Tatry (aktualne ograniczenia na napant.sk). Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (z zagranicznego numeru +421 18 300) lub 112.

Zdjęcia: Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Pudelek (Marcin Szala), CC BY-SA 3.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; maczopikczu, CC BY 3.0; Pudelek, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.