Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła
Dziś, przechodząc obok kościoła Apostołów Piotra i Pawła we Lwowie, większość ludzi nie zdaje sobie sprawy, jak interesująca była historia tego kościoła. Co kościół ma do zaoferowania? Ale pierwsze wrażenia bywają mylne. Zagłębiając się w historię świątyni, która ma ponad sto lat, można być zaskoczonym tym, jak sławnych ludzi pamiętają ściany, ilu ludzi historycznie pochylało głowy i kolana przed zachowanym ikonostasem.
13 października 1648 r., podczas wojny wyzwoleńczej przeciwko polskiej okupacji w latach 1648-1654, pod murami cerkwi Świętych Apostołów Piotra i Pawła, po prawej stronie cerkwi, mieszkał Rahom Kh Tugay Bey w domu Chmielnickiego, jak donosi pisarz Samiilo Kushevych, który był katolickim patrycjuszem Lwowa, który negocjował z hetmanem Bohdanem Chmielnickim. Inne dokumenty mówią, że kozackie działa polowe zajmowały okolice klasztoru Paulinów (dzisiejszy kościół Piotra i Pawła). Piotra i Pawła został przebudowany i nadano mu styl barokowy, przedłużono prezbiterium, w wyniku czego długość kościoła osiągnęła 24 m przy szerokości 11 m, podniesiono sklepienia i ułożono dwuspadowy dach.
W latach1750-1786, przez 36 lat, kościół św. Piotra i Pawła podlegał zakonowi (stowarzyszenie mnichów w Kościele katolickim, którzy modlili się i pracowali). W połowie XVIII wieku przybyli oni do Lwowa. W 1756 r. w kościele było czterech zakonników tego zakonu. W 1762 r. Paulini rozpoczęli budowę swojego klasztoru, który został ukończony w 1776 r., za zgodą lwowskiego magistratu z 1753roku. Klasztor miał kształt litery "U", a jego północne skrzydło przylegało do zachodniej ściany fasady. Liczba paulinów w kościele była niewielka.
1764 - miejscowy arcybiskup zmusił paulinów do przejęcia obowiązków parafialnych. Wspólnota rzymskokatolicka była wówczas niezwykle mała, a w 1786 r. kościół został przeniesiony do ukraińskiej parafii kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego. Od tego czasu kościół przestał być użytkowany przez łacinników. 1777 - świątynia została okradziona: przestępcy zabrali wszystkie srebrne przedmioty, w 1780 r. została ponownie konsekrowana. W 1798 r. dobudowano narteks z trzypoziomową dzwonnicą według projektu słynnego europejskiego architekta Clementa Fesingera. Wybitny artysta Luka Dolynskyi namalował ikony do ikonostasu.
1799 - żelazna tarcza z herbem biskupa Petro Bilyansky'ego została umieszczona na fasadzie jako pamiątka dla przyszłych pokoleń. Po śmierci biskup został pochowany w podziemnej krypcie pod ołtarzem kościoła. 1887-1891 - na koszt rektora kościoła, historyka i teologa ojca Petro Franza, zainstalowano rzeźbione w kamieniu rzeźby świętych Piotra i Pawła (5 m wysokości). 1896 - W kościele wziął ślub światowej sławy historyk i pierwszy prezydent Ukrainy Mychajło Hruszewski. 1900 - Hruszewski ochrzcił swoją córkę Katarzynę w kościele św. Piotra i Pawła. 1920 - Dwie drewniane ławki z wąskimi siedzeniami i wysokimi oparciami zostały wykonane dla kościoła i zainstalowane wzdłuż ścian przed ikonostasem.
1922 - Ukraińskie Koło Artystyczne "Vidbudova" złożone z wybitnych artystów na zlecenie kościoła pomalowało kościół od wewnątrz. Do dziś zachował się jedynie obraz ołtarzowy. 1927 - za zgodą Oratorium Metropolitalnego rząd cerkiewny sprzedał 2 morgi pola wyrzutowego spółdzielni Własna Hata za 10 000 zł i wykorzystał pieniądze na zakup kamiennego budynku dla parafii. 1946 - kościół powrócił do wiary prawosławnej. 1989 - ówczesny rektor, o. Wołodymyr Jarema, wraz z o. Iwanem Paszulą ogłosili wystąpienie z Patriarchatu Moskiewskiego i przywrócenie Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w Ukrainie. 2000 - Doczesne szczątki patriarchy Dymytrija z UAOC zostały pochowane w pobliżu południowej ściany kościoła.
