Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny (klasztor dominikanów), Bohorodczany

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny to kościół rzymskokatolicki we wsi Bohorodczany w obwodzie iwanofrankowskim. Jest to zabytek architektury.

Kościół katolicki został założony w Bohorodczanach w 1691 r. kosztem K. Potockiej. Pierwszy kościół był drewniany. W latach 1742-1762 został przebudowany na murowany, zbudowano kompleks z izbami duchownymi, ogrodzeniem i bramą. Kompleks został poważnie uszkodzony podczas I wojny światowej. Barokowa budowla sakralna do dziś zachowała swój architektoniczny autentyzm. W cerkwi przechowywana była cudowna ikona Matki Bożej, która w 1944 r. została wywieziona do Polski. W budynku cerkwi działała Parafia Prawosławna Piotra i Pawła (przeniesiona do ZUO 3 lutego 2019 r.), a w izbach mieściła się szkoła muzyczna.

Pierwsza pisemna wzmianka o wsi Bohorodczany, znanej od początku XV wieku, której głównym zajęciem było tkactwo i krawiectwo, pochodzi z 1441 roku. Wymienia ona właściciela tych ziem jako starostę terebowelskiego Iwana z Buczacza (1400-1454), choć jego rządy nie trwały tu zbyt długo - w ciągu kilku lat osada znalazła się w rękach potężnego rodu Potockich.

Wiara prawosławna od dawna dominowała na Prykarpaciu, o czym świadczy dokumentalna wzmianka o księdzu w lokalnych rejestrach podatkowych z 1515 r., która potwierdza obecność jakiejś cerkwi we wsi. Wieś otrzymała status miasta dopiero w 1631 roku.

Rosnące wpływy katolicyzmu rozpoczęły się wraz z przyjęciem unii brzeskiej w 1596 r. na sugestię właścicieli należących do polskiej elity rządzącej, chociaż pierwszy drewniany kościół katolicki pojawił się tutaj dopiero sto lat później lekką ręką hrabiny Konstancji Potockiej (z domu Tysmenytsia), wdowy po dziadku klucza bohorodczańskiego i tyskiego, Dominiku Potockim (1646-1683), która zapisała fondue na budowę klasztoru dominikanów z kościołem.

Pierwotny kościół Świętej Trójcy, podobnie jak pobliski zespół klasztorny, został zbudowany z drewna i konsekrowany w 1691 roku. Wokół niego szybko osiedliła się drobna szlachta i dziesiątki rzemieślników z Polski. Tę popularność tłumaczy cudowny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, który przywieźli ze sobą pierwsi ojcowie kaznodzieje.

W pierwszej połowie XVIII w. ośrodek katolicki spłonął, choć ocalało święte oblicze. Odbudowę w kamieniu klasztor dominikanów zawdzięcza zięciowi fundatora klasztoru dominikanów, kasztelanowi kamińskiemu Stanisławowi Kostce Kossakowiczowi, który rozpoczął prace budowlane w 1742 roku.

Po długim, trwającym niemal dwie dekady okresie prac, w 1761 r. ukończono ostatecznie kościół Trójcy Świętej, a rok później dobudowano komnaty duchowieństwa, tworząc czworoboczny, zamknięty obwód. Oficjalne poświęcenie cerkwi miało miejsce w 1775 r. wraz z uroczystym powrotem koronowanej ikony Matki Bożej Bohorodczańskiej.

Nic nie zmieniło się w życiu klasztoru, pod którego skrzydłami i na którego terenie niemal natychmiast zaczęła działać powszechna szkoła parafialna, a po ponownym podporządkowaniu tej części Bukowiny koronie Habsburgów po upadku Rzeczypospolitej Obojga Narodów i po utworzeniu Unii Austro-Węgierskiej na region karpacki spadł złoty deszcz jej hojności - w drugiej połowie kompleks przeszedł zakrojoną na szeroką skalę renowację, której najważniejszym elementem były nowe kopuły wież kościelnych.

Kolejna rekonstrukcja kompleksu dominikańskiego została przeprowadzona w latach 1904-1905 pod kierunkiem architekta Teodora Mariana Talewskiego (1857-1910), kiedy to na nowo dokładnie odtworzono charakterystyczne barokowe szczyty wież, a wnętrza otrzymały nowe malowidła ścienne.

Całe to odnowione piękno miało jednak istnieć tylko przez dziesięć lat - podczas walk I wojny światowej XX wieku kompleks poniósł ciężkie straty, które władze Rzeczypospolitej zaczęły naprawiać dopiero w latach 1922-1923. Prace ukończono wówczas jedynie częściowo. Pełna odbudowa miała miejsce w 1930 roku pod kierownictwem inżyniera Wawrzyńca Dajczaka.

Po II wojnie światowej, podczas okupacji sowieckiej, instytucja religijna w tych murach została zlikwidowana. Święty obraz Matki Boskiej Bohorodczańskiej został wywieziony do Jarosławia w 1944 r. przez dominikanina Kaetana Kosiatyja (później trafił do Korbelowa). Pomieszczenia klasztorne były wykorzystywane do różnych celów, w tym do szkoły muzycznej, która działa tu do dziś.

Po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości w 1991 roku Duch Święty powrócił w mury świątyni, obecnie wyznania prawosławnego. Kompleks jest nadzieją na całkowitą odnowę duszpasterstwa w Krzyżu na rzecz ziemi ukraińskiej, nad czym pilnie pracuje cała wspólnota, choć ze względu na skalę prac, nie postępują one tak szybko, jak wszyscy by sobie tego życzyli.

Zespół klasztorny dominikanów znajduje się w centralnej części Bohorodczan i składa się z dawnego kościoła Świętej Trójcy oraz przylegającego do niego od północy dwupiętrowego budynku duchowo-celnego w kształcie litery U, które razem tworzą zamkniętą przestrzeń z dziedzińcem. Zbudowany w stylu barokowym, został wzniesiony z cegły, a następnie otynkowany i pomalowany.

Kościół Trójcy Świętej jest trójnawową, sześciokondygnacyjną bazyliką z kwadratowym prezbiterium i dominującą fasadą główną ozdobioną dwiema wysokimi, dwukondygnacyjnymi wieżami ze skrzynkowymi otworami okiennymi. Dwu- i jednopoziomowe pilastry porządku korynckiego, rozbudowane profilowane gzymsy, wąski fryz, tablice i nisze ze świętymi twarzami, złamany barokowy fronton oraz wysokie, skomplikowanie wyprofilowane szczyty wież ze ściętymi narożnikami zwieńczonymi małymi cokołami z kulami tworzą lekki, a jednocześnie majestatyczny wizerunek budowli sakralnej.

Główna fasada budynku cel duchownych jest dominantą architektoniczną budynku, z raczej powściągliwym projektem obwodu (proste listwy na pierwszym piętrze, parapety na drugim i profilowany gzyms): Zwornik został dodany do listew parteru, a narożniki są zaakcentowane ryzalitami ze sparowanymi pilastrami porządku kompozytowego, barokowymi niszami / portalami wejściowymi, sparowanymi prostokątnymi oknami pod barokowym architrawem i majestatycznymi złożonymi ozdobnymi frontonami z parami doniczek na rogach.

Vitaliy Fedoriv, przewodniczący IF Regionalnej Administracji Państwowej, podpisał dekret o przekazaniu kościoła dominikanów wspólnocie kościoła rzymskokatolickiego do bezpłatnego użytku.

Do kościoła można dojechać samochodem autostradą H09 (Mukaczewo - Iwano-Frankowsk - Lwów), która przechodzi obok kościoła Świętej Trójcy przez Bohorodczany. Transportem publicznym do dworca autobusowego Bohorodczany, który znajduje się przy ulicy Szewczenki, jedną przecznicę na północ od dawnego klasztoru dominikanów.