Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, Pylypets

Koneserzy starożytnej architektury i podróżnicy zdecydowanie powinni odwiedzić Zakarpacie, gdzie prawie w każdej wiosce znajdują się budynki będące lokalnymi zabytkami. Jednym z nich jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, który znajduje się we wsi Pylypets, w powiecie Mizhhirya , w obwodzie zakarpackim. Jest to jeden z najlepszych przykładów barokowego stylu drewnianej architektury sakralnej, zabytek architektury o znaczeniu krajowym (nr 221 ) . Budynek kościoła, zbudowany z bali świerkowych, z czasem pociemniał. Nadało mu to bardzo tajemniczy, a nawet mistyczny wygląd, który dodatkowo przyciąga i fascynuje turystów.

Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny to prawdziwy zabytek zakarpackiego średniowiecza. Kościół zbudowany jest z jodły. Przeważa jednak wersja, że wspaniały barokowy kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny został zbudowany z belek świerkowych w latach 1759-1762. W 1841 roku kościół został odrestaurowany, o czym świadczy tablica na południowej ścianie kościoła. Do środka można wejść przez otwartą kruchtę po zachodniej stronie (tylko podczas nabożeństw lub w święta). Na wieży cerkiewnej znajduje się ozdobna tarcza zegarowa. Wnętrze cerkwi i ikonostas (XVIII w.) są zwarte. Na południowy wschód od cerkwi znajduje się drewniana, dwukondygnacyjna, kwadratowa dzwonnica nakryta ośmiobocznym, czterospadowym dachem.

W 1979 r. cerkiew została pokryta nowymi rynnami. Formy budowli są surowe i majestatyczne. Równej szerokości babiniec i nawa tworzą większy zrębowy dom, a część ołtarzowa jest mniejsza. Oba domy z bali przykryte są stromymi dwuspadowymi dachami. Główny ciężar dekoracyjny spoczywa na fasadzie zachodniej i wieży, zwieńczonej barokowymi formami. Mówi się, że w 1939 r. węgierskie władze powiatowe zaproponowały społeczności budowę kamiennego kościoła w zamian za drewno lip, jesionów i topoli, które rosły wokół kościoła, ale ludzie odmówili.

Kościół jest również wyjątkowy, ponieważ zachował się oryginalny ikonostas z XVIII wieku. Drewniana dwupoziomowa dzwonnica jest nawet nieco starsza niż główny budynek, została zbudowana w 1758 roku.

Cerkiew została również odnowiona w XX wieku, dzięki czemu do dziś zachowała się w niemal autentycznej formie. Jest pokryty gontem i zasłonami. Zniknęła jedynie dolna galeria filarowa, przekształcona w rodzaj "wiejskiej werandy". Rząd węgierski zaproponował mieszkańcom wsi budowę nowego kościoła w zamian za lipy, jesiony i jawory ze starego kościoła. Mieszkańcy odmówili.

Formy budynku są surowe i majestatyczne. Narthex i nawa, które są tej samej szerokości, tworzą duży dom z bali, a część ołtarzowa jest mniejsza. Oba domy z bali pokryte są stromymi dwuspadowymi dachami. Główny ciężar dekoracyjny spoczywa na fasadzie zachodniej i wieży, zwieńczonej barokowymi formami. Znajdujemy tu również nowe zjawisko w porównaniu z barokowymi kościołami sąsiedniego regionu Wołowca - wykwintną arkadę dolnych samogłosek i wspaniały element architektoniczny - kruchtę z profilowanymi kolumnami, obecnie niestety pokrytą nową okładziną z desek i szkła.

Ikonostas, który jest również zabytkiem architektury, jest ukształtowany tak, jakby został wykonany przez współczesnych zakarpackich rzemieślników, ale rzeźby wskazują na pracę starożytnych mistrzów. Prawdopodobnie praca została wykonana przez rzemieślników z Galicji. Na szczycie kaplicy znajduje się obraz zegara, czas na zegarze pokazuje czas rozpoczęcia liturgii w kościele. Na szczególną uwagę zasługują krzyże znajdujące się na kościele. Mają one nietypowy kształt, zachowany z dawnych czasów. W Werchowynie istnieje osobliwość: kościoły mają podwójną konsekrację, a drugim świętem tego kościoła, oprócz Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, jest Zwiastowanie Pańskie.

Do 1947 r. kościół należał do parafii greckokatolickiej, a następnie, po likwidacji Kościoła greckokatolickiego, został przyłączony do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Na początku lat 90. cerkiew stała się przedmiotem konfliktów między mieszkańcami wsi, gdy w jedną niedzielę modlili się w niej prawosławni, a w drugą grekokatolicy. Wtedy społeczność prawosławna postanowiła zbudować własny kościół. Od tego czasu dwie części wioski - grekokatolicka i prawosławna - żyją w pokoju.

Po południowo-wschodniej stronie kościoła znajduje się dwupoziomowa dzwonnica pokryta ośmiokątnym czterospadowym dachem, zbudowana jednocześnie z kościołem. Jest zbudowana w stylu werchowyńskim, ma masywne ściany i pomimo swoich rozmiarów jest dwupoziomowa. Stare dzwony zostały zabrane podczas I wojny światowej, a trzy nowe odlano w odlewni Ferenca Egri w 1924 roku.