Kościół Narodzenia Chrystusa XIII-XV wieku w Halyczu

Warto jednak zauważyć, że istnieje teoria, według której drewniany kościół został wzniesiony w miejscu starożytnego pogańskiego sanktuarium, które znajdowało się na obrzeżach książęcego Halyczu. Data budowy to około XII wieku. Czy to prawda, czy nie – jak dotąd nikt nie był w stanie tego ani udowodnić, ani obalić. Dyskusje na ten temat trwają do dziś.

Historia Kościoła Narodzenia Chrystusa. Od założenia do początku XVIII wieku.

Zgodnie z teorią Józefa Pelen'skiego, autorytatywnego historyka i znanego krytyka sztuki, w miejscu, gdzie obecnie znajduje się kościół Narodzenia Chrystusa, znajdowało się sanktuarium staroruski boga Peruna, opiekuna księcia i jego żony.

Pierwsza udokumentowana wzmianka o świątyni pochodzi z 1286 roku, kiedy Halycz został mocno zniszczony podczas najazdu tatarsko-mongolskiego. Nieszczęście nie oszczędziło również Kościoła Narodzenia Chrystusa – budynek został poważnie uszkodzony w wyniku silnego pożaru. Jednak wierni szybko go odbudowali. Następny czarny okres w historii kościoła nastąpił w 1349 roku, kiedy Galicja została zdobyta przez wojska polskie. Wtedy budowla znowu prawie spłonęła.

Kolejna historyczna wzmianka o świątyni pochodzi z 1367 roku. W tym roku wojewoda halicki Heinrich otrzymał od Otto Pileckiego, starosty Halickiej Rusi, dokument, na mocy którego zakon franciszkanów otrzymał prawo do budowy kościoła, na co wybrano miejsce w centrum miasta – w pobliżu kościoła Narodzenia.

W XIV wieku świątynia była wielokrotnie wspominana w różnych źródłach historycznych jako jedna z głównych budowli kultowych cechów rzemieślniczych i stowarzyszeń. Pod koniec XV wieku Zygmunt III, król Polski, zatwierdził statut cechu garncarskiego w Halyczu, według którego kościół Narodzenia był uważany za jego własność. W okresie od XVI do XVIII wieku, w wyniku częstych najazdów Tatarów, kościół był wielokrotnie niszczony i, niczym Feniks z popiołów, odradzał się raz po raz.

Kościół w drugiej połowie XVIII – XX wieku.

Druga połowa XVIII wieku stała się czasem odrodzenia świątyni, nową kartą w jej historii. Jak uważa Jurij Lukoms'kyi, znany ukraiński archeolog i badacz architektury epoki książęcej, w wyniku prac budowlanych, fasada i wnętrze budynku całkowicie się zmieniły – kościół został rozbudowany od południa, północy i zachodu, wykonano pozłacany ikonostas oraz wyprodukowano 3 metalowe żyrandole. Wszystkie prace restauracyjne zostały całkowicie zakończone do 1825 roku.

Świątynia stała nietknięta do początku XX wieku. W latach 1904-1906 kościół Narodzenia Chrystusa został po raz kolejny odrestaurowany. Wszystkimi pracami remontowo-budowlanymi kierował lwowski architekt Lew Lewycki, podczas których zbudowano nową kopułę oraz przywrócono wnętrze. Po zakończeniu restauracji budowla nabrała nowego wyglądu. Kościół został poświęcony w 1906 roku przez samego metropolitę Andrieja Szeptyckiego.

Kolejny remont kościoła Narodzenia przeprowadzono w 1960 roku, podczas którego całkowicie odnowiono wnętrze, a także na nowo pomalowano ściany w tematyce ewangelicznej. Pracami malarskimi zajmowali się bracia Petro i Mychajło Szczupaki.

Kościół Narodzenia Chrystusa dzisiaj

W 2015 roku w kościele ponownie rozpoczęto prace restauracyjne. Parafianie podejrzewają, że prace potrwają kilka lat, ponieważ będą musieli wszystko robić na własny koszt, mimo że kościół Narodzenia Chrystusa jest pomnikiem architektury o znaczeniu krajowym. Mieszkańcy Halycza mówią, że wszystko, co państwo zdołało do tej pory zrobić, to zainstalowanie znaków ochronnych.

Obecnie kościół Narodzenia jest aktywną katedrą UGCC i wchodzi w skład kompleksu historii i kultury starożytnego Halycza oraz Galicyjsko-Wołyńskiego państwa – narodowego rezerwatu "Dawny Halycz".

Interesujący fakt

Kościół Narodzenia w Halyczu, w przeciwieństwie do licznych książęcych katedr kamiennych, został zbudowany nie z importowanych, ale wyłącznie z lokalnych materiałów – cegły i marglu na zaprawie wapiennej.

Адрес та контактний номер телефону можна дізнатися на головному сайті порталу.