Gubałówka

Gubałówka to podłużne, łagodne wzniesienie nad północno-zachodnią częścią Zakopanego, najbardziej znany szczyt Pogórza Gubałowskiego na Podhalu. Jego wysokość rośnie od 1120 m na wschodnim końcu do 1129 m na zachodnim; najczęściej podaje się 1126 m. Po wschodniej stronie leży Ząb, na zachodzie grzbiet przechodzi w wyższy Butorowy Wierch (1160 m), a u podnóża północnych stoków, w dolinie potoku Bystrego, położone jest Nowe Bystre. Nazwa pochodzi od polany Gubałów na grzbiecie. Gubałówka nie jest najwyższym szczytem pogórza, ale najpopularniejszym – przede wszystkim dzięki rozległej panoramie Tatr tuż nad Zakopanem.

Jak dojść / szlaki

Najłatwiej wjechać koleją linowo-terenową z Zakopanego, której operatorem są Polskie Koleje Linowe. Uruchomiono ją 20 grudnia 1938 r., po zaledwie 168 dniach budowy, przed mistrzostwami świata w narciarstwie klasycznym w Zakopanem w 1939 r.; była drugą taką koleją w Polsce po Górze Parkowej w Krynicy. Trasa ma ok. 1,3 km długości i 299 m różnicy wysokości (stacja dolna ok. 822 m, górna ok. 1121 m). Dwa wagony po 120 miejsc mijają się w połowie trasy, przejazd trwa kilka minut, a przez przeszklony dach widać Tatry. Ostatnią gruntowną modernizację zakończono w 2001 r.

Pieszo na Gubałówkę prowadzą znakowane szlaki:

• szlak czarny z Zakopanego przez Kotelnicę;
• szlak żółty z Antałówki do górnej stacji kolejki;
• grzbietem pogórza biegnie szlak czerwony Chochołów – Przełęcz Trzy Kopce, pokrywający się z Międzynarodowym Górskim Szlakiem Przyjaźni Eisenach–Budapeszt; prowadzi na zachód do Chochołowa, a na wschód w stronę Poronina.

Z wierzchołka na zachód biegnie spacerowy Szlak Papieski na Butorowy Wierch, skąd kolej krzesełkowa (otwarta w 1978 r.) zjeżdża do Kościeliska.

Co widać ze szczytu

Gubałówka jest w dużym stopniu bezleśna, więc z jej grzbietu roztacza się panorama całych polskich Tatr z Giewontem, Kasprowym Wierchem i Świnicą, a także Zakopanego i Podhala. Przy dobrej pogodzie widać również Pieniny, Gorce i Beskid Żywiecki wraz z ich słowacką częścią.

Przyroda i historia

Pogórze zbudowane jest z fliszu; stoki Gubałówki to głównie łąki i pastwiska, na których stwierdzono rzadkie w Polsce rośliny – storzana bezlistnego, prosienicznika plamistego i widlicza Isslera. Wraz z kolejką w 1938 r. otwarto na szczycie restaurację i ustawiono rzeźbę „Polonia Restituta” Franciszka Masiaka, która rok wcześniej zdobiła polski pawilon na wystawie światowej w Paryżu. Stoi tu też żelazny krzyż wystawiony przez prof. Tytusa Chałubińskiego na pamiątkę pojednania z przyjacielem, Kazimierzem Krzywickim (często mylnie podaje się, że to wotum za opanowanie epidemii cholery). Nad grzbietem góruje 102-metrowy maszt przekaźnika RTON Gubałówka.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Gubałówka jest dostępna przez cały rok. Zimą działa tu ośrodek narciarski z trasami na Polanie Gubałówka, snowparkiem i kilkoma prywatnymi wyciągami orczykowymi, dlatego piesi powinni trzymać się z dala od tras zjazdowych. Po deszczu i przy oblodzeniu stoki bywają śliskie, a wierzchołek jest wystawiony na wiatr. Teren leży poza Tatrzańskim Parkiem Narodowym, wstęp jest wolny. W razie wypadku dzwoń do ratowników górskich: 985 lub +48 601 100 300, albo na 112.

Ciekawostki

• Stary tabor kolejki po modernizacji w 2001 r. wykorzystano przy budowie kolei linowo-terenowej na Żar w Beskidzie Małym.
• Wagony kolejki rozpędzają się do 36 km/h i mogą przewieźć do 2000 osób na godzinę w każdą stronę.
• Na Gubałówce działa także zjeżdżalnia grawitacyjna – letni tor saneczkowy.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Gorofil, CC BY-SA 4.0; Derbeth, CC BY-SA 3.0; Mateusz Kudła, CC BY-SA 3.0; Yair Haklai, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.