Żuk leśny

Opis

Gnojownik leśny — ten sam wypukły czarno-niebieski żuk, który powoli przechodzi przez ścieżkę w bukowych i świerkowych lasach. Długość ciała — 12–20 mm. Z góry jest czarny z niebieskim lub zielonkawym metalicznym połyskiem, a jeśli odwrócić żuka, widać jaskrawo-niebieski lub fioletowy spód. Pokrywy w podłużnych bruzdach.

W Karpatach to jeden z najczęstszych żuków leśnego pasa — w obserwacjach naturalistów z ukraińskich Karpat jest najczęstszy wśród owadów, których jeszcze nie było w naszym katalogu. Dorosłe żuki widać od końca wiosny do jesieni, najwięcej — latem i na początku jesieni, szczególnie w czasie grzybobrania.

Żywią się gnojowniki odchodami zwierząt, rozkładającymi się liśćmi i starymi grzybami. Dla potomstwa samiec i samica razem kopią pod kupką pokarmu głęboką norę z bocznymi komorami, wypełniają je pożywieniem, a w każdej samica składa jajko. Larwy rozwijają się w ziemi przez około rok.

Tak żuki zakopują organiczne materiały w glebie, użyźniają ją i napowietrzają — dlatego nazywane są sanitariuszami lasu. Jeśli weźmiesz żuka do ręki, cicho skrzypi, pocierając odwłok o pokrywy.

Na ciele gnojownika często siedzą drobne rudawate roztocza. To nie są pasożyty ludzi ani kleszcze ixodidae: one tylko „jeżdżą” na żuku do nowego źródła pokarmu. Żuk nie gryzie i nie jest jadowity. Nie stawiaj na niego nogi na ścieżce — on idzie swoimi sprawami.

Gdzie w Karpatach

Mapa pokazuje, gdzie gatunek odnotowali przyrodnicy (GBIF, rekordy na licencjach CC0 i CC BY), a nie wszystkie miejsca, w których żyje. Ukraińskie Karpaty są słabiej zbadane, więc puste miejsce nie oznacza, że gatunku tam nie ma.

Kraje

Ukraina · Węgry · Słowacja · Polska · Rumunia · Czechy

Pasma

Połonina Równa, Gorgany, Bukowe Góry, Matra, Tatry Wysokie, Beskidy Skolskie, Góry Zemplińskie, Fogarasze, Börzsöny i Cserhát, Białe Karpaty

Piętra roślinności

Pogórze (do 600 m) · Lasy bukowe (600–1200 m)

Kiedy zobaczyć

Na podstawie obserwacji przyrodników w Karpatach (iNaturalist, research grade): im ciemniejsza komórka, tym częściej gatunek widuje się w danym miesiącu.

Ochrona i zasady

Nie jest wpisany do Czerwonej Księgi Ukrainy.

Częste pytania