Dostojka malinowiec

Argynnis paphia
Dostojka malinowiec
Zdjęcie: Uoaei1, CC BY-SA, Wikimedia Commons
Dostojka malinowiec
Zdjęcie: Richard Bartz, Munich aka Makro Freak, CC BY-SA, Wikimedia Commons
Dostojka malinowiec
Zdjęcie: Andreas Eichler, CC BY-SA, Wikimedia Commons

Opis

Dostojka malinowiec — jeden z największych i najbardziej zauważalnych motyli letniego lasu. W Polsce występuje niemal wszędzie, z wyjątkiem bezleśnych obszarów na południu stepów, a w Karpatach najłatwiej go zobaczyć na słonecznych leśnych polanach, skrajach lasów i wzdłuż leśnych dróg, gdzie kwitną jeżyny, osty, chabry i inne rośliny nektarodajne — ich nektarem żywią się dorosłe motyle.

Rozpiętość skrzydeł wynosi 55–70 mm; samce są mniejsze i jaśniejsze od samic. Z góry skrzydła są jaskrawo pomarańczowe z czarnymi plamami, a u samców wzdłuż żyłek przednich skrzydeł ciągną się trzy ciemne paski z pachnącymi łuskami, których zapach przyciąga samice. Nazwę motyla otrzymał za dolną stronę tylnych skrzydeł: jest zielonkawy, z szerokimi srebrzystymi paskami, które migoczą, gdy motyl składa skrzydła.

Ciekawe, jak dostojka dba o potomstwo. Gąsienice żywią się liśćmi fiołków, ale samica składa jaja nie na nich, a w szczeliny kory drzew na wysokości jednego-dwóch metrów nad leśnym podszyciem, w pobliżu miejsc, gdzie rosną fiołki. Gąsienica, która wylęga się w sierpniu, od razu zapada w sen zimowy i dopiero wiosną schodzi na ziemię w poszukiwaniu pokarmu. Jest czarno-brązowa, z dwoma żółtymi paskami wzdłuż grzbietu i długimi rudawo-brązowymi kolcami; je głównie w nocy, a w ciągu dnia się ukrywa.

Dostojka malinowiec nie jest wpisana do Czerwonej Księgi Ukrainy. Dla niego najważniejsze są jasne lasy z polanami, gdzie rosną fiołki dla gąsienic i kwiaty nektarodajne dla motyli.

Gdzie w Karpatach

rzadziejczęściej1 031 rekordów w Karpatach

Mapa pokazuje, gdzie gatunek odnotowali przyrodnicy (GBIF, rekordy na licencjach CC0 i CC BY), a nie wszystkie miejsca, w których żyje. Ukraińskie Karpaty są słabiej zbadane, więc puste miejsce nie oznacza, że gatunku tam nie ma.

Kraje
Węgry · Rumunia · Słowacja · Austria · Ukraina · Polska · Czechy
Pasma
Bukowe Góry, Matra, Börzsöny i Cserhát, Góry Zemplińskie, Tatry Wysokie, Piatra Craiului, Rudawy Słowackie, Góry Vrancea, Tatry Zachodnie, Góry Bihor
Piętra roślinności
Pogórze (do 600 m) · Lasy bukowe (600–1200 m)

Kiedy zobaczyć

stylutmarkwimajczelipsiewrzpaźlisgru
Obserwacje

Na podstawie obserwacji przyrodników w Karpatach (iNaturalist, research grade): im ciemniejsza komórka, tym częściej gatunek widuje się w danym miesiącu.

Ochrona i zasady

Nie jest wpisana do Czerwonej Księgi Ukrainy.

Czerwona księga Ukrainy

Częste pytania

Co to za duży pomarańczowy motyl na leśnych polanach?

Często to dostojka malinowiec: pomarańczowe skrzydła z czarnymi plamami, a na spodzie tylnych skrzydeł — srebrzyste paski.

Czym żywi się gąsienica dostojki?

Liśćmi fiołków. Samica składa jaja w szczeliny kory drzew w pobliżu, a gąsienica wiosną schodzi do fiołków.

Podobne gatunki

Rusałka pawikRusałka pawikAglais ioJasny motyl z czterema «oczami» na skrzydłach. Zimuje jako dorosły, więc lata już wczesną wiosną; gąsienica żyje na pokrzywie.
Paź królowejPaź królowejPapilio machaonDuży żółto-czarny motyl z „ogonami” na tylnych skrzydłach. Gąsienica żyje na dzikiej marchwi, koperku i innych roślinach parasolowych.
Niepylak apolloCzerwona księga UkrainyNiepylak apolloParnassius apolloDuży biały motyl z czerwonymi „oczami” — symbol górskiej przyrody. W Ukraińskich Karpatach najprawdopodobniej wymarł.

Gdzie można spotkać

Szlaki

nr 500 Skole – wodospad HurkałoŁatwyJednodniowyZnakowanynr 500 Skole wodospad HurkałoProfil wysokości424–816 m7,5 kmpodejście 428 m≈ 2,5 godz. marszunr 500 Dubyna – góra Klucz – Skały DowbuszaŚredniDwudniowyZnakowanynr 500 Dubyna Skały Dowbuszaprzez góra KluczProfil wysokości418–929 m18,7 kmpodejście 778 m≈ 6 godz. marszuSkole – góra Łopata – SkoleŚredniDwudniowySkole pętlaprzez góra ŁopataProfil wysokości437–1 242 m14,9 kmpodejście 972 m≈ 5,5 godz. marszunr 501 Skole – Skały DowbuszaTrudnyDwudniowyZnakowanynr 501 Skole Skały DowbuszaProfil wysokości437–921 m20,4 kmpodejście 987 m≈ 7 godz. marszuSkole, przez górę Łopata do wodospadu KamiankaŚredniDwudniowySkole do wodospadu Kamiankaprzez górę ŁopataProfil wysokości447–1 211 m18 kmpodejście 823 m≈ 6 godz. marszuSkole – góra Łopata – SkoleŚredniDwudniowyZnakowanySkole pętlaprzez góra ŁopataProfil wysokości437–1 211 m17,3 kmpodejście 766 m≈ 6 godz. marszu
Skole – góra Łopata – SkoleŚredniDwudniowyZnakowanySkole pętlaprzez góra ŁopataProfil wysokości437–1 211 m15,2 kmpodejście 771 m≈ 5,5 godz. marszuWieś Dubyna, przez wodospad Kamianka, górę Łopata i górę Matahiw do wsi TuchlaTrudnyWielodniowyWieś Dubyna do wsi Tuchlaprzez wodospad Kamianka, górę Łopata +1Profil wysokości418–1 233 m38,8 kmpodejście 1 600 m≈ 13 godz. marszuSkole, przez górę Łopata i wodospad Kamianka do wsi DubynaTrudnyWielodniowySkole do wsi Dubynaprzez górę Łopata, wodospad KamiankaProfil wysokości418–1 211 m25,7 kmpodejście 986 m≈ 8,5 godz. marszunr 5010 «Do bunkra głównego ośrodka propagandy OUN-UPA»ŚredniJednodniowyZnakowanynr 5010 «Do bunkra głównego ośrodka propagandy OUN-UPA»Profil wysokości399–906 m10,5 kmpodejście 704 m≈ 4 godz. marszuSkole, przez górę Paraszka i wodospad Hurkało do wsi KorczynTrudnyDwudniowyZnakowanySkole do wsi Korczynprzez górę Paraszka, wodospad HurkałoProfil wysokości400–1 268 m22 kmpodejście 964 m≈ 7,5 godz. marszuSkole – góra ParaszkaŚredniJednodniowyZnakowanySkole góra ParaszkaProfil wysokości450–1 268 m9,1 kmpodejście 930 m≈ 4 godz. marszu

Wody i wodospady

Jezioro Żurawlińskie (Martwe Jezioro)JezioroJezioro Żurawlińskie (Martwe Jezioro)KamionkaW Narodowym Parku Przyrody Skole Beskydy znajduje się jedno tajemnicze miejsce - jezioro Zhuravlyne, zwane także...Rzeka ŚwicaRzekaRzeka ŚwicaWygodaŚwica to prawy dopływ Dniestru o długości 107 km. Zaczyna się na północnych stokach głównego działu wodnego Gorganów,...Wodospad KamiankaWodospadWodospad KamiankaDębina"Wodospad Kamianka lub Wodospad Kamianka to najsłynniejszy wodospad znajdujący się na górskiej rzece o tej samej...Rzeka OpórRzekaRzeka OpórSkoleOpór to górska rzeka Beskidów Skolskich o długości 58 km. Bierze początek na wschodnim stoku góry Wielki Jawornik, na...Rzeka CisaRzekaRzeka CisaRachówZaczyna się na północno-wschodnim skraju Rachowa, gdzie łączą się Czarna Cisa i Biała Cisa, i płynie przez Dilowe,...Wodospad Narinecki, MikuliczynWodospadWodospad Narinecki, MikuliczynMikuliczynWodospad Narinecki to wodospad w ukraińskich Karpatach, na potoku Noreckim (lewym dopływie rzeki Żeniec).
Wodospad Żenecki HukWodospadWodospad Żenecki HukMikuliczynZhenetskyi Huk jest jednym z najwygodniejszych wodospadów karpackich dla turystów, ponieważ prowadzi do niego...Wodospady Bukowińskie (Smuharskie)WodospadWodospady Bukowińskie (Smuharskie)RoztokyMalowniczy łańcuch wodospadów o długości do dwóch kilometrów rozciąga się wzdłuż rzeki Smuhariv w Bukowinie w Karpatach.Wodospad MykwaWodospadWodospad MykwaWyżenkaWodospad Mykva to niewielki, ale bardzo malowniczy wodospad położony w miejscowości Vyzhenka w obwodzie czerniowieckim.

Pasma: Marmarosz. W innych krajach: 🇭🇺 Bukowe Góry, 🇭🇺 Matra, 🇭🇺 Börzsöny i Cserhát, 🇭🇺 Góry Zemplińskie, 🇸🇰 Tatry Wysokie, 🇷🇴 Piatra Craiului, 🇸🇰 Rudawy Słowackie, 🇷🇴 Góry Vrancea, 🇸🇰 Tatry Zachodnie, 🇷🇴 Góry Bihor, 🇷🇴 Góry Mehedinţi i Cerna, 🇷🇴 Góry Harghita, 🇷🇴 Góry Nemira

Szlaki i szczyty, w pobliżu których przyrodnicy odnotowali gatunek (GBIF, iNaturalist), z uwzględnieniem wysokości i siedliska. Spotkanie nie jest gwarantowane.

Źródła

GBIF · iNaturalist · Wikidata · Dane o występowaniu: GBIF.org (rekordy CC0 i CC BY), iNaturalist; nazwy i identyfikatory: Wikidata (CC0). Tekst: Karpaty.rocks, sprawdzono 09.11.2026.