Dubník

Dubník to zalesiony szczyt (874 m) w północnej części Gór Słańskich we wschodniej Słowacji, w grupie Šimonki. Wznosi się nad wsią Červenica, około 14 km na południowy wschód od Preszowa, na granicy katastrów Zlatej Bani i Červenicy. Łatwo go rozpoznać z daleka: na szczycie stoi nadajnik radiowo-telewizyjny z masztem o wysokości 318 m — najwyższą budowlą Słowacji.

Dubník leży w południowo-zachodniej części grupy Šimonki, na południe od jej najwyższego szczytu, Šimonki (1092 m), w ramieniu biegnącym na zachód ku Tancošce (845 m). Na północy wznoszą się Tri oltáre (906 m) i Čierna hora (1073 m), na wschodzie Praporec (961 m), na południu Menší vrch (950 m) i Makovica (981 m). Stoki północne i zachodnie odwadnia potok Olšavka do rzeki Oľšava, południowe — potok Jedľovec.

Jak dojść / szlaki

Na sam szczyt nie prowadzi znakowany szlak. Na wschód od niego grzbietem biegnie czerwony szlak z Makovicy na Čierną horę, a południowo-wschodnim stokiem niebieski szlak z Červenicy do rozdroża Za Dubníkom. Najwygodniej dojść asfaltową drogą odchodzącą od szosy III/3440 między Zlatą Banią a Červenicą; do nadajnika prowadzą też drogi z Zámutova i z dawnej osady Dubník, dziś części Červenicy.

Co widać ze szczytu

Wierzchołek zajmuje ośrodek nadawczy otoczony zwartym lasem, więc z samego szczytu widoków nie ma. Z otwartych miejsc w pobliżu widać sąsiednie szczyty Gór Słańskich, Kotlinę Koszycką, Góry Wołowskie, Čierną horę i Wyhorlat, a przy bardzo dobrej pogodzie nawet Tatry i Królową Halę.

Przyroda i historia

Nadajnik Dubník to stalowy maszt z odciągami o wysokości 318 m, najwyższa budowla Słowacji, konstrukcyjnie podobny do nadajnika na Suchej horze. Zbudowano go w 1961 roku i uruchomiono 24 lutego 1961 roku; obok stoi osobna, wolnostojąca stalowa wieża telekomunikacyjna. W sierpniu 1968 roku wojska okupacyjne zniszczyły aparaturę nadawczą. Dziś to jeden z najsilniejszych nadajników w kraju: jego sygnał obejmuje większość wschodniej Słowacji, a od stycznia 2023 roku nadaje się stąd także cyfrowe radio DAB+.

Na południe od szczytu leży obszar chroniony Dubnícke bane — słynne kopalnie opalu w Dubníku. Teren o powierzchni 6 ha objęto ochroną w 1964 roku jako niezwykle ważne zimowisko nietoperzy: stwierdzono tu 16 gatunków, m.in. podkowca dużego i małego oraz mopka. Opal z Dubníka był znany na całym świecie już od końca XVI wieku, a być może wydobywano go jeszcze w czasach rzymskich. Największy tutejszy opal, „Arlekin”, o wadze 594 g, znaleziono w 1775 roku; przechowywany jest w Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu. Opale z Dubníka upodobała sobie rodzina Napoleona — cesarzowa Józefina nosiła słynny opal „Pożar Troi”. Aż do odkrycia złóż w Meksyku i Australii w XIX wieku kopalnie w Dubníku były jedynym miejscem na świecie, gdzie wydobywano opal szlachetny. Wydobycie zakończono w 1922 roku jako nieopłacalne, a od 1 lipca 2015 roku podziemia udostępniono zwiedzającym przez sztolnię Jozef.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Wejście drogą lub leśnymi ścieżkami jest łatwe i możliwe przez cały rok, ale teren ośrodka nadawczego jest ogrodzony — nie wchodź za płot. Pamiętaj, że na sam szczyt nie prowadzi znakowany szlak. Zimą droga bywa zasypana śniegiem, a we mgle łatwo zgubić kierunek w lesie. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Maszt o wysokości 318 m na Dubníku to najwyższa budowla Słowacji.
• Opal „Arlekin” z kopalń pod Dubníkiem waży 594 g i jest przechowywany w Wiedniu.
• W starych chodnikach kopalnianych zimuje 16 gatunków nietoperzy.

Zdjęcia: Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Ing. Mgr. Jozef Kotulič, CC BY-SA 4.0; Ing.Mgr.Jozef Kotulič, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.