Šiprúň

Šiprúň to wysoki, wybitny szczyt o wysokości 1461 m w północno-wschodniej części Wielkiej Fatry na Słowacji. Od niego nazwę wzięła cała jednostka geomorfologiczna tych gór – Šiprúň. Góra leży w tzw. liptowskiej odnodze Wielkiej Fatry, między Małą Smrekovicą a Malinnem, ok. 9 km na południowy zachód od Rużomberka, w katastrze tego miasta (kraj żyliński). Najbliżej leży górska osada Smrekovica (ok. 3 km na południe), dalej wsie Ludrová i Liptovská Osada.

Šiprúň jest szczytem dwuwierzchołkowym. Niższy, północno-zachodni Predný Šiprúň (ok. 1441–1445 m) wznosi się w głównym grzbiecie liptowskiej odnogi, rozdzielającym doliny Lubochnianki na zachodzie i Rewucy na wschodzie. Wierzchołek główny (1461 m) leży ok. 750 m na południowy wschód, nad doliną Rewucy, na początku bocznego grzbietu ku szczytowi Pulčíkovo (1238 m). Oba wierzchołki rozdziela Vyšné Šiprúnske sedlo (1385 m). Nieco na północ od Predniego Šiprúňa leży Nižné Šiprúnske sedlo (1327 m) – ważny węzeł dróg leśnych i szlaków turystycznych. Masyw otaczają doliny: Trlenská dolina od wschodu, Čutkovská dolina od północy, Čierňavy od zachodu i Nižné Matejkovo od południa.

Jak dojść / szlaki

• Szlak czerwony z Podsuchej (część Rużomberka w dolinie Rewucy) – doliną Nižné Matejkovo na Vyšné Šiprúnske sedlo i dalej krótkim łącznikiem na szczyt: 9 km, 971 m podejść, ok. 3:20 h w górę, 2:25 h w dół.
• Z Vyšnego Šiprúnskiego sedla na wierzchołek główny prowadzi krótki łącznik (czerwony trójkąt): 0,8 km i 116 m podejścia, ok. 25 min w górę i 15 min w dół.
• Szlak grzbietowy trasy dalekobieżnej: od północy z Rużomberka przez Sidorovo albo od południa z Płoskiej przez Małą Smrekovicę na Nižné Šiprúnske sedlo.
• Z Rużomberka-Černovej – znakowanym szlakiem przez Chabzdovą.

Pod Chabzdovą, na końcu polany przy szlaku czerwonym w kierunku Tlstej hory, stoi koliba, w której w razie potrzeby można przenocować.

Co widać ze szczytu

Źródła polskie zaliczają widok z Šiprúňa – obok panoram z Krížnej i Rakytova – do najładniejszych w całej Wielkiej Fatrze i opisują prawie dookolną panoramę. Według źródeł słowackich rzadki las świerkowy na szczycie nieco ogranicza widok. Z dogodnych miejsc widać sąsiednie szczyty Wielkiej Fatry, Kotlinę Liptowską, zachodnią część Niżnych Tatr, Tatry Zachodnie, Wielki Chocz i Magurę Orawską, a przy dobrej pogodzie także dużą część grzbietu Małej Fatry i Babią Górę.

Przyroda i historia

Górne partie masywu budują masywne wapienie i dolomity środkowego triasu, zaliczane do tzw. serii szypruńskiej. Podłoże tworzą granity, wychodzące na powierzchnię na południowych stokach w dolinie Nižné Matejkovo. Masyw opada we wszystkich kierunkach dzikimi, dość stromymi stokami, pociętymi licznymi głębokimi żlebami i dolinkami. Wody ze stoków południowych spływają Matejkovskim Potokiem do Rewucy, a z północnych do doliny Trlenskiej.

Znaczną część stoków w górnej części masywu, w tym Vyšné Šiprúnske sedlo, pokrywają górskie łąki, pomiędzy którymi aż po sam szczyt podchodzą pasma lasu z dominującym świerkiem. Na podszczytowych skałkach rosną m.in. skalnica okrągłolistna i skalnica dwuletnia. Góra leży w otulinie Parku Narodowego Wielka Fatra. W masywie, blisko wierzchołków, zaznaczone jest źródło „Pod Šiprúňom”.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Podejścia są długie, a stoki masywu strome, więc zaplanuj czas i zabierz wodę. Otwarte grzbietowe polany są narażone na wiatr i burze, a we mgle łatwo zgubić ścieżkę na rozległych łąkach. Zimą szlaki są zasypane śniegiem i wymagają sprzętu zimowego. W otulinie parku narodowego nie schodź ze szlaków i zabieraj śmieci ze sobą. Słowackie pogotowie górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Od góry nazwę wzięła jednostka geomorfologiczna Wielkiej Fatry – Šiprúň.
• Wierzchołek główny nie leży w głównym grzbiecie, lecz w grzbiecie bocznym.
• Nad granitowym podłożem masyw nosi wapienną „czapę” ze skał triasowych.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.