Rozsypaniec

Rozsypaniec (1280 m, wg innych źródeł 1282 m) to szczyt w Bieszczadach Zachodnich, w południowo-wschodniej części Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Leży w paśmie połonin, w grzbiecie biegnącym z Krzemienia na Przełęcz Bukowską, w pobliżu której łączy się on z głównym, wododziałowym grzbietem Karpat, którym biegnie granica polsko-ukraińska. Na Rozsypańcu grzbiet ma przebieg południkowy. Na północy przełęcz im. prof. Stanisława Leszczyckiego (1224 m) oddziela go od Halicza (ok. 1,2 km), a na południu, ok. kilometra dalej, leży Przełęcz Bukowska (1107 m) – już na granicy z Ukrainą. Najbliższa wieś to Wołosate, ok. 6 km.

Zachodni stok opada do doliny Wołosatki, a wschodni – potoku Halicz; oba cieki należą do dorzecza Wisły i zlewiska Bałtyku. Południowe zbocze, za działem wodnym, leży już na Ukrainie i odwadnia je mający tu źródła potok Moszka w zlewisku Morza Czarnego.

Jak dojść / szlaki

Przez wierzchołek prowadzi czerwony Główny Szlak Beskidzki (fragment europejskiego szlaku E8) na odcinku Wołosate – Przełęcz Bukowska – Rozsypaniec – Halicz – Przełęcz pod Tarnicą. Południowo-zachodnim stokiem trawersem biegnie wyłączona z ruchu kołowego droga z Wołosatego na Przełęcz Bukowską, którą obecnie prowadzi szlak.

• Z Wołosatego – ok. 2.50 h w górę, 2.05 h w dół.
• Z Halicza – tylko 0.15 h (z powrotem 0.20 h).
• Z Przełęczy pod Tarnicą przez Halicz – ok. 1.50 h (z powrotem 1.25 h).

Stąd zaczyna się ścieżka przyrodnicza parku „Rozsypaniec – Krzemień”, biegnąca wzdłuż szlaku czerwonego. Najpopularniejsza pętla prowadzi z Wołosatego niebieskim na Tarnicę, a dalej czerwonym przez Halicz i Rozsypaniec na Przełęcz Bukowską i z powrotem do Wołosatego.

Co widać ze szczytu

Od wysokości 1100–1200 m stoki Rozsypańca pokrywa połonina, dzięki czemu ze szczytu rozciągają się widoki na grupę Tarnicy po polskiej stronie, graniczny, rozłożysty Kińczyk Bukowski oraz liczne pasma ukraińskich Bieszczadów Zachodnich i Wschodnich – aż po najwyższy z nich Pikuj (1405 m).

Przyroda i historia

Swą nazwę góra zawdzięcza licznym, charakterystycznie „rozsypanym” po zboczach skałkom. Połoniny na grzbiecie są częścią wielkiego bezleśnego pasma ciągnącego się od Tarnicy po Przełęcz Bukowską.

Czerwony Główny Szlak Beskidzki nie od razu tu docierał: po wojnie przez długi czas kończył się na Haliczu, w 1975 r. przedłużono go na Rozsypaniec, a w 1980 r. – do Wołosatego.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Grzbiet od Halicza do Przełęczy Bukowskiej prowadzi otwartymi połoninami, bez osłony przed wiatrem, burzą i mgłą; przy złej pogodzie lepiej skrócić trasę. Przełęcz Bukowska leży na granicy z Ukrainą – zewnętrznej granicy UE. Przekraczanie jej poza przejściami granicznymi jest zabronione, a w strefie nadgranicznej Straż Graniczna może sprawdzić dokumenty. Z grzbietu schodzi się wyłącznie znakowanymi szlakami na stronę polską.

Szczyt leży w Bieszczadzkim Parku Narodowym. Zgodnie z zasadami obowiązującymi od 14 kwietnia 2026 r. wstęp na szlaki jest płatny przez cały rok: bilet normalny kosztuje 11 zł (ulgowy 5,5 zł, dzieci do 7 lat bezpłatnie), można go kupić w punktach kasowych przy wejściach na szlaki lub przez internet i jest ważny tego samego dnia na wszystkich szlakach parku. Poruszać się wolno wyłącznie znakowanymi szlakami i tylko od wschodu do zachodu słońca – wędrówki nocne są zabronione. Na szlaki nie wolno wprowadzać psów (poza kilkoma krótkimi odcinkami, na smyczy i w kagańcu); zakazane są też loty dronów i pozostawianie śmieci.

Bieszczady obsługuje Grupa Bieszczadzka GOPR (stacja w Ustrzykach Górnych): telefon 985 lub +48 601 100 300 oraz numer alarmowy 112; warto zainstalować aplikację „Ratunek”. Zimą park zaleca zgłoszenie dłuższej planowanej trasy w stacji GOPR w Ustrzykach Górnych.

Ciekawostki

• Rozsypaniec stoi na dziale wodnym dwóch mórz: z zachodniego i wschodniego stoku woda spływa do Bałtyku, z południowego – do Morza Czarnego.
• Z Rozsypańca na Halicz idzie się zaledwie kwadrans.

Zdjęcia: barcisz, CC BY 3.0; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0; User:PM - pl:Wikipedysta:P, Public domain; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0; Łukasz Grzejszczak, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.