Monaster Mraconia: cerkiew nad przełomem Dunaju

Monaster, który przetrwał zatopienie

Monaster Mraconia (Mănăstirea Mraconia) stoi na lewym, rumuńskim brzegu Dunaju, w wąskiej zatoce potoku Mraconia między wsiami Dubova i Eșelnița, około 15 km od miasta Orșova. Dunaj przecina tu południowe odnogi Karpat i tworzy Wielkie i Małe Kotły (Cazanele Dunării) — najwęższy i najgłębszy odcinek całej doliny Żelaznej Bramy. Po drugiej stronie wody leży brzeg serbski i Park Narodowy Đerdap.

Pierwszy klasztor Mraconia istniał w dolinie o tej samej nazwie co najmniej od XV wieku. Jego cerkiew pod wezwaniem proroka Eliasza wzniósł w 1523 roku ban Nicola Gârlișteanu, zarządca pogranicza Caransebeș i Lugoj. Według kronikarza Nicolae Stoiki z Hațegu mnisi z Mraconii już w XV wieku chronili się przed tureckimi najazdami w Orșovej. Klasztor zniszczono podczas wojny austriacko-rosyjsko-tureckiej w latach 1787–1792; później go odbudowano, lecz w 1967 roku rozebrano, gdy dolinę zalał zbiornik elektrowni wodnej Żelazna Brama. Przy bardzo niskim stanie Dunaju spod wody wciąż wyłaniają się krzyżowe w planie ruiny dawnej cerkwi, a jej wrota carskie i lampka przechowywane są w muzeum parafialnym w Eșelnițy.

Po 1989 roku metropolita Oltenii zainicjował odrodzenie klasztoru. Kamień węgielny pod nową cerkiew położono w 1993 roku, a budowę ukończono w latach 1999–2000. Obecna murowana świątynia ma plan krzyża, z prezbiterium, nawą, przedsionkiem i otwartym gankiem; jej patronami są święci archaniołowie Michał i Gabriel oraz Trójca Święta. To czynny monaster Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego.

Dlaczego warto

Mraconia to jedna z najbardziej fotogenicznych świątyń regionu karpackiego: białe mury i ciemne kopuły na tle wapiennych skał, a tuż pod nimi najszerszy i najgłębszy odcinek Dunaju. Monaster stoi bezpośrednio przy nadrzecznej drodze DN57, więc to naturalny przystanek w podróży przez wąwóz Cazane. A zaledwie kilkaset metrów dalej, po drugiej stronie zatoki, w skale wykuto ogromną twarz dackiego króla Decebala — obie atrakcje łatwo połączyć w jednej wizycie.

Co zobaczyć

• Cerkiew nad wodą — najlepszy widok roztacza się z rzeki, z pokładu statku wycieczkowego, albo z drogi nieco na wschód od monasteru.
• Wnętrze cerkwi z nowymi malowidłami i rzeźbionym, złoconym ikonostasem.
• Widok na zatokę Mraconia i skały Małych Kotłów.
• Brzeg serbski naprzeciwko — góry Parku Narodowego Đerdap.
• Miejsce dawnego klasztoru pod wodą: przy bardzo niskim stanie Dunaju widać zarys jego fundamentów.

Informacje praktyczne

Monaster leży przy drodze DN57 między Orșovą (około 15 km) a wsią Dubova; do Drobety-Turnu Severin jest około 40 km. Komunikacji publicznej jest niewiele, więc najwygodniej przyjechać samochodem; pobocze przy monasterze jest wąskie, trzeba parkować ostrożnie. Z Ukrainy najprościej dojechać przez Węgry i Timișoarę albo przez przejście Sołotwyno – Sighetu Marmației i dalej przez Siedmiogród; to daleka podróż, którą warto połączyć z innymi miejscami Banatu i doliny Dunaju.

Monaster nie publikuje w internecie oficjalnych godzin zwiedzania ani kontaktów; zwykle jest otwarty dla pielgrzymów codziennie w ciągu dnia. Wstęp wolny. To czynny klasztor, więc należy ubrać się skromnie: zakryte ramiona i kolana, a kobiety zazwyczaj nakrywają głowę chustą, jak przyjęło się w rumuńskich monasterach prawosławnych. W czasie nabożeństw zachowuj ciszę, a przed fotografowaniem wnętrza zapytaj o zgodę. Na zwiedzanie wystarczy 20–30 minut, razem z twarzą Decebala — godzina do półtorej.

W pobliżu

• Twarz Decebala — 55-metrowa płaskorzeźba skalna po drugiej stronie zatoki Mraconia.
• Wielkie i Małe Kotły — statki i łodzie motorowe wypływają z Dubovej, Eșelnițy i Orșovej.
• Młyny wodne w Rudării we wsi Eftimie Murgu — ponad dwadzieścia działających młynów w górach Almăj.
• Wodospady Beușnița w wąwozie Nery — turkusowe kaskady w Parku Narodowym Cheile Nerei – Beușnița.

Zdjęcia: hpgruesen, CC0, Wikimedia Commons; This image was made by Sadko. Please credit this with: "Sadko, Wikipedia" in..., CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Pudelek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Nenea hartia, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.