Lespezi

Lespezi (rum. Vârful Lespezi) to szczyt o wysokości 2517 m w grani głównej Gór Fogaraskich w Karpatach Południowych, w okręgu Sybin na granicy z Ardżeszem. Według angielskiej Wikipedii jest piątą co do wysokości górą Rumunii; spośród szczytów Fogaraszy wyższe są tylko Moldoveanu, Negoiu i Viștea Mare. Lespezi wznosi się około 1,2 km na wschód-południowy wschód od Negoiu, nad polodowcowym jeziorem Călțun. Do najbliższych wsi w Kotlinie Fogaraskiej, Cârțișoary i Arpașu de Sus, jest 15–16 km.

Rumuńska Wikipedia zauważa, że Lespezi uważa się niekiedy za szczyt podwójny razem z sąsiednim Călțunem (Vârful Călțun): oba wierzchołki wznoszą się nad tym samym kotłem i z daleka zlewają się w jeden masyw. Lespezi wyróżnia się masywnością — szczególnie dobrze widać go od północy, z Kotliny Fogaraskiej.

Jak dojechać / szlaki

Główny szlak granią Fogaraszy z czerwonym znakowaniem (część europejskiego szlaku E8) przechodzi pod szczytem, obok jeziora Călțun. Nad jeziorem stoi schron, który według rumuńskiej Wikipedii zbudował oddział Salvamont z miasta Avrig (okręg Sybin); Wikipedia nazywa go schronem Lespezi, mapy OSM — schronem Călțun. Znad jeziora Bâlea Lac przy szosie Transfogaraskiej idzie się do Călțun granią główną przez szczyt Lăițel; węgierska Wikipedia opisuje to przejście jako trasę z kilkoma odcinkami ubezpieczonymi stalowymi linami.

Jedna z dróg na sam Lespezi, według rumuńskiej Wikipedii, zaczyna się od strony południowo-zachodniej, ze szczerby Strunga Doamnei między Călțunem a Negoiu. Od południa, od kompleksu turystycznego Piscul Negru na południowym odcinku szosy Transfogaraskiej, dane OSM pokazują pętlę oznaczoną czerwoną kropką, która wchodzi na szczyt i wraca do szosy.

Co widać ze szczytu

Na wierzchołku stoi znak «róży wiatrów». Najbliższym sąsiadem na północnym zachodzie jest Negoiu, drugi co do wysokości szczyt Rumunii; poniżej leży kocioł z jeziorem Călțun, a na wschód grań biegnie ku Lăițelowi i jezioru Bâlea. Na północ góry stromo opadają do Kotliny Fogaraskiej, a na południe grzbiety schodzą ku dorzeczu Ardżeszu.

Przyroda i historia

Podobnie jak cała środkowa część Fogaraszy, Lespezi zbudowany jest ze skał krystalicznych. Nazwa pochodzi od rumuńskiego słowa «lespede» — kamienna płyta: grań i stoki pokrywają tu duże bloki skalne. Jezioro Călțun w sąsiednim kotle ma pochodzenie polodowcowe.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Odcinek grani głównej między Lăițelem, jeziorem Călțun a Negoiu jest miejscami skalisty, z fragmentami ubezpieczonymi linami; chodź nim tylko latem, przy suchej i ustabilizowanej pogodzie. We mgle łatwo tu zabłądzić, a mokre płyty stają się bardzo śliskie. Grań Fogaraszy nie jest parkiem narodowym, lecz obszarem Natura 2000 «Munții Făgăraș» (ROSCI0122) z własnym regulaminem: chodź tylko znakowanymi szlakami i zabieraj śmieci ze sobą. Wysokogórski odcinek szosy Transfogaraskiej (DN7C) jest co roku zamykany na sezon zimowy; według stanu na listopad 2026 roku data otwarcia nie została ogłoszona — sprawdzaj komunikaty CNAIR. Zimą na wysokich graniach występuje duże zagrożenie lawinowe — śledź komunikat lawinowy rumuńskiej Krajowej Administracji Meteorologicznej (ANM) na meteoromania.ro.

W rumuńskich Karpatach żyje wiele niedźwiedzi. Ratownicy Salvamont radzą nie chodzić w pojedynkę, głośno rozmawiać, żeby zwierzę usłyszało cię z daleka, zachowywać dystans i nigdy nie dokarmiać zwierząt, a jedzenie trzymać w szczelnych pojemnikach z dala od namiotu; przy spotkaniu nie uciekać i powoli się wycofywać, nie odwracając się plecami.

Ratownictwo górskie: krajowa dyspozytornia Salvamont 0SALVAMONT = 0725 826 668 oraz numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Lespezi i Călțun często uważa się za jeden podwójny szczyt.
• Schron nad jeziorem Călțun zbudowali ratownicy Salvamont z Avrigu.

Zdjęcia: S. Lajos - Fehér Hegyek egyesület, CC BY-SA 4.0; Hardsr, Public domain; MIRAIL.MIHAI, CC BY-SA 4.0; Utilizator:Mitrutpopoiu, Public domain — Wikimedia Commons.