Jaworzyna (1173 m)

Jaworzyna (słow. Javorina) to szczyt o wysokości 1173 m w Grupie Wielkiej Raczy, na granicy polsko-słowackiej. W regionalizacji Jerzego Kondrackiego grupa ta należy do Beskidu Żywieckiego, w nowszej polskiej regionalizacji z 2018 r. do Beskidu Żywiecko-Kisuckiego, a na Słowacji do Beskidu Kisuckiego. Głównym grzbietem biegnie granica państwowa i Wielki Europejski Dział Wodny między zlewiskami Morza Czarnego i Bałtyku. Polskie stoki należą do Rycerki Górnej (gmina Rajcza, powiat żywiecki, województwo śląskie), słowackie do Nowej Bystrzycy w okresie Czadca. Najbliższe osady to słowacka Vychylovka (ok. 3,2 km) i przysiółek Rycerka Górna Kolonia (4,3 km); do Nowej Bystrzycy jest 5,9 km.

Jaworzyna leży w głównym grzbiecie między Bugajem (1140 m) na zachodzie a Kikulą na północnym wschodzie. W kierunku północno-zachodnim (na polską stronę) opada z niej krótki grzbiecik Abramowa, oddzielający potok Z Ciapkowa od potoku Abramów, a na słowacką stronę odbiega krótki grzbiet ze szczytem Kýčerka (1050 m). Słowacka Wikipedia przypomina, że 2,5 km na południowy zachód, nad Nową Bystrzycą, wznosi się inny szczyt o tej samej nazwie (1117 m) — nie należy ich mylić.

Jak dojść / szlaki

Przez Jaworzynę prowadzi czerwony szlak — odcinek Głównego Szlaku Beskidzkiego: Wielka Racza – Jaworzyna – przełęcz Przegibek – Bania – Przegibek – Majcherowa – Przełęcz pod Rycerzową. W OpenStreetMap to szlak PTTK „Sól – Rycerka”, przechodzący ok. 90 m od wierzchołka. Szlak biegnie górnym obrzeżem zarastającej polany, a za wierzchołkiem w kierunku Kikuli — leśną przecinką graniczną. Od strony słowackiej na ten sam grzbiet dochodzi się z Wielkiej Raczy przez Orla lub od Rycerzowej; według słowackiej Wikipedii na szczyt można też wejść nieznakowanymi ścieżkami z Vychylovki. Zimą PTTK wyznacza tu czerwony szlak narciarski Zwardoń – Rycerzowa.

Co widać ze szczytu

Przy schodzeniu z Jaworzyny na przełęcz przed Kikulą z przecinki granicznej widać Majów, Wielką Rycerzową z Halą Rycerzową, a w oddali masyw Pilska. Według słowackiej Wikipedii z częściowo odlesionych miejsc rozciągają się dalekie widoki: oprócz Beskidu Kisuckiego dobrze widać Magurę Orawską, Małą Fatrę Krywańską, Pogórze Kisuckie, Beskid Śląski i Orawski, a przy dobrej widoczności Beskidy Morawsko-Śląskie, Tatry Wysokie i Niżne, Małą Fatrę Lucziańską i Jaworniki.

Przyroda i historia

Jaworzyna jest porośnięta lasem. Na jej grzbiecie znajdowała się duża, dawniej wypasana polana, która obecnie zarasta lasem. Najciekawsza jest przecinka graniczna w stronę Kikuli: po jej obu stronach rosną dwa zupełnie różne lasy — po słowackiej pierwotny las bukowy, po polskiej wtórny las świerkowy. Południową część masywu odwadniają dopływy Vychylovki płynące do Bystrzycy i dalej w zlewni Dunaju, a północne, polskie stoki — potok Ciapków, wpadający do Rycerki, a następnie do Soły. Słowacka część góry leży w Obszarze Chronionego Krajobrazu Kysuce.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Czerwony szlak grzbietowy jest łatwy i dostępny przez cały rok, ale to długi leśny odcinek bez osad, więc planuj siły i długość dnia, a zimą bądź gotowy na głęboki śnieg. Idąc przecinką graniczną, pamiętaj, że jesteś na granicy państwa. Po polskiej stronie ratownictwo zapewnia GOPR (985 lub +48 601 100 300), po słowackiej — HZS (18 300, +421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Przecinka graniczna na grzbiecie oddziela pierwotną buczynę po stronie słowackiej od wtórnego lasu świerkowego po polskiej.
• Przez szczyt biegnie Wielki Europejski Dział Wodny między Morzem Czarnym a Bałtykiem.
• W pobliżu, nad Nową Bystrzycą, wznosi się druga góra o tej samej nazwie — Javorina (1117 m).

Zdjęcia: Adrian Tync, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.