Halicz

Halicz (1333 m) to trzeci pod względem wysokości szczyt polskich Bieszczadów i całych Bieszczadów Zachodnich. Leży we wschodniej części gniazda Tarnicy i Halicza, między Kopą Bukowską a Rozsypańcem, w Bieszczadzkim Parku Narodowym. Trójkątny wierzchołek piętrzy się nad kotłem źródłowym Wołosatki i doliną górnego Sanu, którą biegnie tu granica polsko-ukraińska. Najbliższe miejscowości – Wołosate i Tarnawa Niżna – leżą ok. 6 km od szczytu.

Z Halicza odchodzi na wschód grzbiet z płaską kopą Wołowego, błędnie nazywaną Małym Haliczem, oddzieloną niewielką przełęczą Sidło. Góra zbudowana jest z twardych piaskowców i łupków krośnieńskich, dlatego w partiach szczytowych często występują wychodnie, grzędy i rumowiska skalne. Ze wschodniego stoku, na wysokości ok. 1200 m, wypływa potok Halicz – lewy dopływ Sanu. Pochodzenie nazwy szczytu nie zostało wyjaśnione.

Jak dojść / szlaki

Przez wierzchołek prowadzi czerwony Główny Szlak Beskidzki (część europejskiego szlaku E8) – jeden z najpopularniejszych szlaków Bieszczadów. Wzdłuż niego biegnie ścieżka przyrodnicza BdPN „Rozsypaniec – Krzemień”.

• Z Wołosatego przez Przełęcz Bukowską i Rozsypaniec – ok. 3 h 35 min (w dół 2 h 30 min).
• Z przełęczy pod Tarnicą – ok. 1 h 35 min (z powrotem 1 h 15 min). Na przełęcz prowadzi szlak niebieski z Wołosatego lub czerwony z Ustrzyk Górnych przez Szeroki Wierch.

Najczęściej wybierana jest pętla z Wołosatego: niebieskim szlakiem na Tarnicę, dalej czerwonym przez Halicz i Rozsypaniec na Przełęcz Bukowską i z powrotem do Wołosatego. Zejścia z grzbietu po polskiej stronie dozwolone są wyłącznie znakowanymi szlakami.

Co widać ze szczytu

Halicz słynie z dookolnej panoramy. Przy dobrej widoczności widać ukraińską część Bieszczadów – Połoninę Bukowską z Kińczykiem Bukowskim, Połoninę Równą, Starostynę, Pikuj, a w oddali nawet szczyty Gorganów: Popadię i Wielką Sywulę. Dobrze widoczna jest górna dolina Sanu w stronę Przełęczy Użockiej, na północy dominuje Magura Łomniańska, a na zachodzie nad doliną Wołosatki wznoszą się grzbiety grupy Tarnicy.

Przyroda i historia

Szczyt w całości pokrywa połonina z nielicznymi skałkami, a na północno-wschodnich stokach rosną naturalne lasy świerkowe. Z rzadkich w Polsce roślin występują tu m.in. arnika górska, chaber Kotschyego, tojad bukowiński i turzyca dacka, a endemitem jest wilczomlecz karpacki. Miejsce kosówki zajmuje olsza zielona. Z ptaków najliczniej reprezentowane są siwerniak i kruk.

Połoniny Halicza od dawna wykorzystywali Bojkowie, których głównym źródłem utrzymania był wypas wołów wysoko w górach – w 1913 r. pasło się tu 1900 wołów. Według węgierskich kronik w średniowieczu zbiegały się w tej okolicy granice Polski, Węgier i Rusi. Pierwszy szlak turystyczny na Halicz wyznakowano kolorem niebieskim w 1933 r. z Sianek (dziś wieś na Ukrainie); stamtąd w 1909 r. dokonano też pierwszego zimowego wejścia. Po wojnie Halicz przez wiele lat był końcowym punktem Głównego Szlaku Beskidzkiego, wytyczonego w 1953 r. przez Władysława Krygowskiego i Edwarda Moskałę; w 1975 r. szlak przedłużono na Rozsypaniec, a w 1980 r. do Wołosatego. 5 sierpnia 1953 r. na Halicz wszedł z Ustrzyk Górnych ks. Karol Wojtyła.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Grzbiet od przełęczy pod Tarnicą do Przełęczy Bukowskiej prowadzi otwartymi połoninami bez osłony przed wiatrem, burzą i mgłą, dlatego w złą pogodę lepiej skrócić wycieczkę. Zimą na szlakach bywa oblodzenie. Granica państwowa z Ukrainą w dolinie Sanu jest zewnętrzną granicą UE; jej przekraczanie poza przejściami granicznymi jest zabronione, a w strefie nadgranicznej Straż Graniczna może sprawdzić dokumenty.

Szczyt leży w Bieszczadzkim Parku Narodowym. Zgodnie z zasadami obowiązującymi od 14 kwietnia 2026 r. wstęp na szlaki jest płatny przez cały rok: bilet normalny kosztuje 11 zł (ulgowy 5,5 zł, dzieci do 7 lat bezpłatnie), można go kupić w punktach kasowych przy wejściach na szlaki lub przez internet i jest ważny tego samego dnia na wszystkich szlakach parku. Poruszać się wolno wyłącznie znakowanymi szlakami i tylko od wschodu do zachodu słońca – wędrówki nocne są zabronione. Na szlaki nie wolno wprowadzać psów (poza kilkoma krótkimi odcinkami, na smyczy i w kagańcu); zakazane są też loty dronów i pozostawianie śmieci.

Bieszczady obsługuje Grupa Bieszczadzka GOPR (stacja w Ustrzykach Górnych): telefon 985 lub +48 601 100 300 oraz numer alarmowy 112; warto zainstalować aplikację „Ratunek”. Zimą park zaleca zgłoszenie dłuższej planowanej trasy w stacji GOPR w Ustrzykach Górnych.

Ciekawostki

• Płaska sąsiednia kopa Wołowego bywa błędnie nazywana „Małym Haliczem”.
• Na początku XX w. na połoninę Halicza prowadziła od cerkwi w Tarnawie Niżnej nawet droga jezdna.

Zdjęcia: Pudelek, CC BY-SA 4.0; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0; Pudelek, CC BY-SA 4.0; SkyMaja, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.