Szpiglasowy Wierch

Szpiglasowy Wierch (słow. Hrubý štít) to szczyt o wysokości 2172 m n.p.m. w grani głównej Tatr Wysokich, na granicy Polski i Słowacji. Jest to szeroki masyw o kilku wierzchołkach i zwornik trzech grani: na północny zachód biegną Liptowskie Mury, na południowy wschód Szpiglasowa Grań do Wrót Chałubińskiego, a na północny wschód, w głąb Polski, odchodzi boczna grań z Miedzianem i Opalonym Wierchem. Północna ściana wznosi się nad Doliną Pięciu Stawów Polskich i Wielkim Stawem, a południowo-zachodnie zbocza opadają do słowackiej Doliny Ciemnosmreczyńskiej. Do Morskiego Oka jest w linii prostej około 2,3 km na wschód, do Palenicy Białczańskiej około 8 km, do Zakopanego około 13 km.

Jak dojść / szlaki

Na szczyt prowadzi krótkie żółte odgałęzienie ze Szpiglasowej Przełęczy (2110 m) — około 15 min. Na samą przełęcz prowadzą dwa żółte szlaki od strony polskiej:

• Znad Morskiego Oka przez Dolinę za Mnichem — tzw. Ceprostrada, wygodna, urządzona ścieżka prowadząca zakosami obok małych stawków, z widokiem na Morskie Oko, Rysy i Mięguszowieckie Szczyty. Około 2:15 h w górę i 1:40 h w dół. To najłatwiejsze podejście.
• Z Doliny Pięciu Stawów Polskich — Szpiglasowymi Perciami przez piargi północnych stoków, z krótkim odcinkiem ubezpieczonym łańcuchami. Od skrzyżowania ze szlakiem niebieskim w dolinie około 1:30 h w górę (1:10 h w dół), stamtąd jeszcze około 30 min do schroniska w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Pod przełęczą nawet latem może leżeć śnieg.

Oba szlaki można połączyć w pętlę z Palenicy Białczańskiej (drogą do Morskiego Oka, przez przełęcz do Doliny Pięciu Stawów i w dół obok Siklawy i Doliną Roztoki). Na parkingi TPN na Palenicy Białczańskiej i Łysej Polanie można wjechać wyłącznie z wcześniej kupionym e-biletem. Od strony słowackiej znakowanego szlaku na szczyt nie ma.

Co widać ze szczytu

Otoczony wyższymi sąsiadami Szpiglasowy Wierch rzadko wygląda na dominujący szczyt, za to sam jest znakomitym punktem widokowym. Według opisu w słowackiej Wikipedii panorama obejmuje Tatry Bielskie, Lodowy i Łomnicę, Jaworowy Szczyt, Rysy i Wysoką, Mięguszowiecki Szczyt Wielki i Cubrynę, Koprowy Wierch, fragment Grani Soliska z wyglądającym zza grani Krywaniem, dalej Tatry Zachodnie, a po prawej Świnicę nad Zadnim Stawem. W dole leży Wielki Staw i cała Dolina Pięciu Stawów Polskich. Wyjątkowo widać nawet fragment Niżnych Tatr i Wielką Fatrę.

Przyroda i historia

Nazwa pochodzi od spolszczonego niemieckiego Spießglanz, czyli antymonitu — rudy antymonu wydobywanej w drugiej połowie XVIII wieku w tutejszej kopalni Szpiglas. Nazwę Szpiglasowy Wierch wprowadził w 1951 roku Witold Henryk Paryski; wcześniej szczyt nazywano Hrubym Wierchem, Grubym, Liptowskimi Murami czy Miedzianym. Słowacka nazwa Hrubý štít nawiązuje do rozłożystego kształtu masywu, a niemiecka i węgierska — do dawnej granicy Liptowa.

Górale znali drogi na szczyt już w XIX wieku, a jeszcze wcześniej, na przełomie XVIII i XIX wieku, widok z wierzchołka opisał Christian Genersich, profesor liceum w Kieżmarku. Pierwsze odnotowane wejście to wejście Zygmunta Klemensiewicza z 20 sierpnia 1905 roku, pierwsze zimowe — Adama Karpińskiego i Wilhelma Smoluchowskiego 8 kwietnia 1925 roku. Na północnych stokach wyróżnia się wielki Czerwony Piarg i Szpiglasowa Kotlinka. Na wierzchołek zaglądają świstaki i kozice.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Szpiglasowy Wierch to jeden z najłatwiej dostępnych dwutysięczników polskich Tatr, ale to wciąż teren wysokogórski: pogoda zmienia się szybko, a płaty śniegu pod przełęczą od strony Pięciu Stawów utrzymują się długo i w chłodzie stają się śliskie. Po opadach śniegu i przy mrozie nawet Ceprostrada wymaga raków i doświadczenia; zimą zbocza są zagrożone lawinami. Podczas burzy nie zostawaj na grani.

• Wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego jest płatny (od 2025 roku bilet normalny 11 zł, ulgowy 5,50 zł).
• Od 1 marca do 30 listopada wszystkie szlaki parku są zamknięte od zmierzchu do świtu, od 1 grudnia do końca lutego — w godzinach 22:00–5:00.
• Szlak niebieski z Doliny Pięciu Stawów Polskich przez Świstówkę Roztocką do Morskiego Oka jest zamknięty od 1 grudnia do 15 maja.
• Wolno chodzić tylko szlakami; psy i drony są zakazane.
• Numery alarmowe: TOPR 985 lub +48 601 100 300 oraz 112. Aktualne warunki podaje codzienny komunikat turystyczny TPN.

Ciekawostki

• Szpiglasowy Wierch jest zwornikiem trzech grani, a granica państwowa przebiega przez sam wierzchołek.
• W latach 30. XX wieku planowano przedłużenie Ceprostrady ze Szpiglasowego Wierchu na Świnicę, ale ten szkodliwy dla przyrody projekt nie został zrealizowany.

Zdjęcia: Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Adam Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.