Kościół Paraskewy Piątkowej, Stara Sila

Kościół Paraskewy Piatnickiej jest najstarszym drewnianym kościołem w regionie Starosambir. Zgodnie z tradycją, w czasach księcia Lwa Daniłowicza, mnisi osiedlili się tutaj (w mieście Soli) i założyli klasztor. Kościół klasztorny jest prawdopodobnie poświęcony św. Paraskewie. Prawosławny klasztor św. Paraskewy w Starej Soli istniał do pierwszej połowy XVI wieku. W 1543 r. Zygmunt I Stary przekształcił kościół klasztorny w kościół parafialny na mocy osobnego przywileju, nadając mu pewne ziemie do użytku.

Dolne Przedmieście Starej Soli wzmiankowane w lustracji województwa ruskiego w latach 1565-1566 i tamtejszy kościół obejmowały prawdopodobnie obszar na południe od Rynku z kościołem Zmartwychwstania Pańskiego. Nienazwane przedmieście, zwane Wyższym Przedmieściem, znajduje się na północ od Rynku, a tamtejszą cerkwią jest św. Dwa podmiejskie stare wiejskie kościoły są również wymienione w rejestrze podatkowym z 1589 roku.

Warto zauważyć, że we wszystkich rejestrach podatkowych z XVI wieku miasto jest wymieniane pod nazwą Sil, a przymiotnik Stara pojawia się dopiero w drugiej połowie XVII wieku. Historyk Mychajło Dragan datuje budowę obecnego kościoła na XVII wiek. Jednak w literaturze historycznej i lokalnej używana jest data 1440, która prawdopodobnie odnosi się do czasu budowy poprzedniego kościoła. W 1600 r. przy kościołach św. Paraskewy i Zmartwychwstania Pańskiego założono bractwo. Przy kościołach w Starej Soli istniało również centrum pisania książek. Niestety nie zachowały się żadne opisy kościoła z XVI-XVIII wieku.

W XVIII w. nad babińcem zbudowano emporę z arkadową galerią, przebudowano szczyt nawy i ołtarz. W tym samym czasie zainstalowano boczny ołtarz św. Mikołaja. Najwcześniejszy zachowany opis kościoła pochodzi z inwentarza z 1833 roku. W latach trzydziestych XIX wieku budynek został odrestaurowany - zbudowano kamienny fundament z kryptą, ukończono chrzcielnicę i odnowiono gontowy dach. Zostało to opisane w inwentarzu z 1848 roku. Podczas remontów w latach 1915, 1950 i 1980 gontowe pokrycie ścian naw bocznych i górnych kondygnacji zastąpiono blachą ocynkowaną. W okresie sowieckim kościół był czynny.

W 1990 r., podczas renowacji, ściany zostały pokryte płytą pilśniową i tekturą wewnątrz, a nawa i ołtarz zostały pokryte płaskimi sufitami w środku hali. W 2004 r. rozebrano północną zakrystię, odcięto nawisy, położono nowy fundament pod zakrystię i zamurowano ją.

10 listopada 2010 r. odrestaurowany kościół został konsekrowany przez biskupa Juliana Woronowskiego. Pomysłodawcą renowacji kościoła był Andrii Basarab, mieszkaniec Starej Soli, który zapewnił fundusze, a prace nadzorował proboszcz parafii, ks. Vasyl Pukii. Podczas renowacji ściany kościoła zostały oczyszczone i wypolerowane od wewnątrz oraz pokryte woskiem przy użyciu starożytnej technologii. Spróchniałe części konstrukcji kościoła zostały usunięte i zastąpione nowymi.

Obok kościoła znajduje się malownicza drewniana dzwonnica z XVII wieku. Zaleca się, aby nie być zbyt leniwym i wspiąć się na nią, aby zobaczyć masywne dzwony z bliska i podziwiać wspaniałą panoramę Starej Sil, jej potężnego kościoła i kościoła Najświętszej Marii Panny na Świętym Krzyżu.