Muzeum Nikifora w Krynicy-Zdroju

Muzeum Nikifora w Krynicy-Zdroju poświęcone jest jednemu z najbardziej znanych na świecie malarzy samouków — Nikiforowi Krynickiemu, Łemkowi Epifaniuszowi Drowniakowi (1895–1968). To oddział Muzeum Ziemi Sądeckiej w Nowym Sączu, które posiada największą na świecie kolekcję jego prac i pamiątek — ponad tysiąc obiektów. Muzeum mieści się w samym centrum uzdrowiska, przy Bulwarach Dietla, w drewnianej willi „Romanówka”, do której prowadzi mostek nad potokiem Kryniczanka.

„Romanówkę” wzniesiono w drugiej połowie XIX wieku jako pensjonat w tzw. „stylu szwajcarskim”, typowym dla ówczesnej Krynicy: budynek zrębowy, oszalowany malowanymi deskami, z gankiem na profilowanych słupach i trójkątnymi naczółkami nad oknami i drzwiami. Dom stał pierwotnie przy ulicy Piłsudskiego, od lat 70. niszczał, a w 1990 roku rozebrano go i po remoncie konserwatorskim w latach 1992–1994 odtworzono w nowym miejscu. Muzeum Nikifora otwarto tu w 1995 roku; willa leży na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej.

Nikifor urodził się w 1895 roku w Krynicy, gdzie wówczas zdecydowaną większość mieszkańców stanowili Łemkowie. Ledwie nauczył się czytać i pisać, za to malował nieustannie — początkowo na skrawkach papieru, opakowaniach i kartonikach. Świat odkrył go w 1932 roku, gdy lwowski malarz Roman Turyn przekazał około dwustu jego prac na wystawę w Paryżu zorganizowaną przez Ukraińskie Muzeum Ludowe im. Tarasa Szewczenki we Lwowie. Po akcji „Wisła” w 1947 roku artystę, według ukraińskiej Wikipedii, kilkakrotnie wywożono na zachód Polski, lecz za każdym razem wracał do rodzinnej Krynicy. Prawdziwą światową sławę przyniosła mu wystawa w Paryżu w 1959 roku.

Co zobaczyć

• Prace ze wszystkich okresów twórczości — akwarele, gwasze i rysunki: beskidzkie pejzaże z cerkwiami i kościołami, architektura krynicka, wnętrza, dworce, urzędy, „fabryki dolarów”, autoportrety, sceny wojskowe. Beskidzkie pejzaże z lat 20. i 30. znawcy uważają za szczytowe osiągnięcie artysty.
• Skromny warsztat malarza — proste drewniane skrzynki z tanimi farbami i pędzlami, różne rodzaje papieru, jego torba i oryginalne pieczątki, którymi sygnował obrazki.
• Część dokumentacyjna — fotografie Nikifora, polskie i zagraniczne publikacje, plakaty i katalogi jego wystaw z całego świata; na fasadzie tablica pamiątkowa z płaskorzeźbą artysty.
• Wystawy czasowe sztuki naiwnej, ludowej i art brut, a także koncerty, wykłady i spotkania.

Informacje praktyczne

Willa stoi przy głównym deptaku Krynicy, obok Starego Domu Zdrojowego i pijalni wód, więc łatwo zajrzeć tu podczas spaceru po centrum. Muzeum nie ma własnego parkingu — należy korzystać z płatnych miejsc publicznych w okolicy. Muzeum jest nieczynne w poniedziałki, w kilka dni ma przerwę 13:00–14:00, a w czwartek wstęp jest bezpłatny. Na zwiedzanie wystarczy 45–60 minut. Jasne, niewielkie sale dobrze nadają się do zapoznania dzieci ze sztuką naiwną.

W pobliżu: szlaki i szczyty

Sto metrów od muzeum przebiega Główny Szlak Beskidzki, a z centrum Krynicy zaczynają się też nasze szlaki Bacówka PTTK pod Wierchomlą – Krynica-Zdrój oraz Szlak im. Wincentego Pola. Samo uzdrowisko opisuje strona Krynica-Zdrój, a 5 km dalej stoi łemkowska cerkiew św. Jakuba w Powroźniku — właśnie takie łemkowskie cerkwie często pojawiają się na obrazkach Nikifora.

Oficjalna strona: muzeum.sacz.pl

Zdjęcia: Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Henryk Bielamowicz, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Fmbar22, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons; Wlodek k1, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Antekbojar, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.