Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy
Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu (Banské múzeum v prírode) w Bańskiej Szczawnicy to najstarsza i tematycznie najszersza ekspozycja górnicza na Słowacji. Należy do Słowackiego Muzeum Górnictwa (Slovenské banské múzeum), które prowadzi w mieście kilka ekspozycji, i leży około kilometra od historycznego centrum, w malowniczej dolinie poniżej sztucznego stawu górniczego (tajchu) Klinger. Przez stulecia Bańska Szczawnica była jednym z najważniejszych ośrodków wydobycia srebra i złota w Europie, a tutaj można nie tylko obejrzeć sprzęt górniczy, lecz także zejść pod ziemię prawdziwą sztolnią.
Słowackie Muzeum Górnictwa założono w 1964 roku. W następnym roku rozpoczęto przekształcanie dawnego terenu kopalni szybu Ondrej i sztolni Bartolomej w muzeum, a pierwszą część ekspozycji naziemnej i podziemnej udostępniono zwiedzającym w 1974 roku. Muzeum od ponad pół wieku pokazuje więc rozwój górnictwa rud w Europie Środkowej od średniowiecza do końca XX wieku.
Co zobaczyć
- Ekspozycja podziemna w sztolni Bartolomej — główny powód przyjazdu. Zwiedzający dostają kask i lampę, schodzą schodami do wyrobisk i przechodzą starymi chodnikami z przewodnikiem. Najcenniejszym eksponatem podziemnym jest kierat konny (gápeľ), jedyna zachowana na Słowacji maszyna do wyciągania urobku z szybu napędzana siłą koni.
- Wodnosłupowa maszyna wyciągowa Kachelmanna — ozdoba części naziemnej, przeniesiona z szybu Lill w Hodrušy. W XVIII wieku takie maszyny uratowały miejscowe górnictwo przed upadkiem, bo wypompowywały wodę z głębokich szybów, i były wówczas techniką na światowym poziomie.
- Ekspozycja naziemna — budynki i urządzenia kopalniane z różnych rejonów górniczych Słowacji, wieża szybowa, wózki kopalniane, maszyny górnicze i ekspozycja górnictwa odkrywkowego.
- Edukacyjna ekspozycja geologiczna — na niewielkiej powierzchni przedstawiono rozwój geologiczny Słowacji: dużą mapę geologiczną i około 70 próbek skał, wśród których można poszukać kamienia ze swoich stron.
Informacje praktyczne
Muzeum leży na południowym skraju miasta, przy ulicy Jozefa Karola Hella, w kierunku Štiavnickich Baní; z centrum Bańskiej Szczawnicy to około kilometra pieszo lub kilka minut samochodem. Zwiedzanie podziemi zaczyna się o stałych godzinach (w dni powszednie kilka razy dziennie, w weekendy częściej), w poniedziałki i wtorki muzeum jest zwykle nieczynne, a rozkład zmienia się z miesiąca na miesiąc — dokładne godziny i ceny podano w ramce „W skrócie”. Muzeum zaleca wcześniejszą rezerwację; zwiedzanie po angielsku trzeba zamówić co najmniej 24 godziny wcześniej i wiąże się ono z dopłatą. Bilety można kupić online i w kasie; bilety ulgowe dla osób z niepełnosprawnością tylko w kasie.
Zwiedzanie trwa 90–100 minut. Pod ziemią panuje temperatura 8–10 °C, warto więc zabrać ciepłe ubranie i solidne obuwie; kaski i lampy wydaje się na miejscu, a pelerynę na niepogodę można kupić w kasie. Do sztolni prowadzi 130 schodów, które po zwiedzaniu trzeba pokonać z powrotem, dlatego część podziemna nie jest odpowiednia dla osób z klaustrofobią lub ograniczoną sprawnością ruchową. Kto nie chce schodzić pod ziemię, może kupić tańszy bilet tylko na ekspozycję naziemną. Dla dzieci w wieku szkolnym zwiedzanie podziemi to prawdziwa przygoda.
W pobliżu: szlaki i szczyty
Niemal obok muzeum przebiega długi szlak grzbietowy Magistrala Rudna: Veľký Inovec – Kadak, a niedaleko — Ścieżka Andreja Kmeťa, nazwana na cześć znanego szczawnickiego przyrodnika. Z miasta prowadzi też Pierwsza oznakowana trasa turystyczna na Słowacji — dobra kontynuacja tematu górniczego spacerem po Górach Szczawnickich. 5,5 km na południe leży Jezioro Počúvadlo — historyczny tajch pod Sitnem: jeden ze sztucznych stawów, które górnicy budowali niegdyś, by dostarczać wodę do maszyn kopalnianych.
Oficjalna strona: muzeumbs.sk
Zdjęcia: Branik P, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Juhele_CZ, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
- Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
- Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
- Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Z Użhorodu do Brezna ≈274 km, ≈3 h 50 min bez kolejek: Użhorod – Vyšné Nemecké → I/19 do Koszyc → D1 przez Preszów i Poprad do zjazdu koło Liptowskiego Hradka → I/18 i I/72 przez przełęcz Čertovica do Brezna. Do Bańskiej Bystrzycy ≈322 km, ≈4 h 30 min: D1 do Rużomberku, dalej I/59 przez Donovaly. Ze Lwowa: do Brezna przez Użok i Ubľę ≈498 km (≈7 h 45 min) lub przez Polskę ≈554 km (≈7 h 05 min); do Bańskiej Bystrzycy przez Polskę (Kraków – Chyżne – Trstená – Dolný Kubín – Rużomberk) ≈535 km, ≈7 h 15 min. Na D1 potrzebna e-winieta (eznamka.sk).
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
TrudnyWielodniowyZnakowanyMagistrala Rudna: Veľký Inovec KadakProfil wysokości196–1 458 m195,4 kmpodejście 6 404 mmniej niż 1 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”
TrudnyWielodniowyZnakowanyŚcieżka Andreja KmeťaProfil wysokości231–1 011 m39,6 kmpodejście 1 216 m≈ 12,5 godz. marszumniej niż 1 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”
ŁatwyJednodniowyZnakowanyPierwsza oznakowana trasa turystyczna na SłowacjiProfil wysokości601–797 m5,1 kmpodejście 200 m≈ 1,5 godz. marszumniej niż 1 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”Ciekawe w pobliżu
Piwo i browaryBrowar ERB w Bańskiej Szczawnicy: zwiedzanie i degustacjamniej niż 1 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”Bańska Szczawnica (Banská Štiavnica) to stare miasto górnicze w kalderze wygasłego wulkanu, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
MuzeumStary Zamek w Bańskiej Szczawnicymniej niż 1 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”Stary Zamek (Starý zámok, oficjalnie Mestský hrad — Zamek Miejski) to jedna z najstarszych budowli Bańskiej Szczawnicy, górniczego miasta z Listy światowego...
JezioroJezioro Počúvadlo — historyczny tajch pod Sitnem5,5 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”Počúvadlo (Počúvadlianske jazero) to największy ze szczawnickich tajchów — historycznych sztucznych stawów, które górnicy Bańskiej Szczawnicy budowali do napędzania...Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Rzemiosło i warsztatyPracownia Do dielne w Počúvadle: kursy snycerstwa10 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”Počúvadlo to typowa wieś rolnicza w Górach Szczawnickich, kilka kilometrów od górniczego miasta Bańska Szczawnica.
Rzemieślniczy wytwórcyKremnickie pierniki: rodzinna piernikarnia Hauríków od 1922 roku28 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”Kremnica to dawne miasto górnicze w Górach Kremnickich, w którym od ponad sześciu stuleci bije się monety.
Serowarnie i połoninyBryndziarnia w Zvolenskiej Slatinie: najstarsza, od 1797 r.30 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”Zvolenská Slatina to duża wieś na Podpolaniu, kilka kilometrów od Zwolenia, u stóp wulkanicznego masywu Polany.
Piwo i browaryBrowar Urpiner w Bańskiej Bystrzycy: zwiedzanie i piwo z tanku33 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”Bańska Bystrzyca (Banská Bystrica) to centrum środkowej Słowacji, które wzbogaciło się w XIV–XVI wieku na kopalniach miedzi.
Sklepy rzemieślniczeÚĽUV w Bańskiej Bystrzycy: sklep i szkoła rzemiosł37 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”Gdzie szukać prawdziwego słowackiego rzemiosła ÚĽUV (Ústredie ľudovej umeleckej výroby, Centrum Ludowej Wytwórczości Artystycznej) to instytucja państwowa, która od...
Piwo i browaryPanský pivovar w Bojnicach: niefiltrowane piwo pod zamkiem43 km od „Muzeum Górnicze na Wolnym Powietrzu w Bańskiej Szczawnicy”Zamek zawsze był miejscem uczt i według piwowarów na początku XVII wieku w budynku „Pod klenbami” (Pod sklepieniami) powstał tu pierwszy browar.



