Monaster Moldovița: malowana cerkiew UNESCO za murami

Monaster-twierdza Piotra Raresza

Monaster Moldovița (Mănăstirea Moldovița) leży we wsi Vatra Moldoviței, w zalesionej dolinie na zachodzie rumuńskiej Bukowiny, około 15 km od wsi Vama. Jego cerkiew Zwiastowania to jedna z ośmiu malowanych cerkwi tworzących obiekt światowego dziedzictwa UNESCO „Cerkwie Mołdawii” (Churches of Moldavia), wpisany na listę w 1993 roku.

Klasztor istniał tu już za panowania Aleksandra Dobrego, lecz pod koniec XV wieku starą cerkiew zniszczyło osuwisko — jej pozostałości widać około pół kilometra od obecnego monasteru. W 1532 roku hospodar Piotr Raresz, syn Stefana Wielkiego, zbudował nową cerkiew pod tym samym wezwaniem Zwiastowania i otoczył ją murami z basztami, nadając monasterowi wygląd niewielkiej twierdzy. Pięć lat później, w 1537 roku, ściany pokryto malowidłami wewnątrz i na zewnątrz; większość badaczy łączy freski z zespołem nadwornego malarza Tomy z Suczawy. Na początku XVII wieku (1610–1612) biskup Radowców Efrem zbudował na dziedzińcu clisiarniță — dom przełożonego, gdzie przechowywano skarby cerkiewne i działała szkoła kopistów i miniaturzystów. Dziś to czynny monaster żeński archieparchii Suczawy i Radowców Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego.

Dlaczego warto

Moldovița łączy dwie rzeczy, z których słynie Bukowina: cerkiew malowaną z zewnątrz i średniowieczny klasztor obronny. Wysokie kamienne mury, wieża bramna i baszta narożna tworzą wrażenie zamkniętego świata, a pośrodku dziedzińca, wśród kwietników, stoi cerkiew pokryta freskami w złocisto-żółtych i niebieskich barwach. Malowidła ściany południowej zachowały się bardzo dobrze, a ludzki wyraz twarzy i żywe kolory czynią je jednymi z najbardziej wyrazistych w regionie. Droga prowadzi malowniczymi górskimi dolinami, więc wyjazd łatwo połączyć z przyrodą.

Co zobaczyć

• Oblężenie Konstantynopola na ścianie południowej — scenę z Akatystu, w której oblężenie z 626 roku przedstawiono jako atak Turków.
• Drzewo Jessego, wyrastające z postaci Jessego u stóp ściany, oraz procesję świętych ku Bogurodzicy z Dzieciątkiem nad oknem wschodnim.
• Sąd Ostateczny na całej ścianie zachodniej otwartej kruchty, z rzeką ognia i morzem oddającym umarłych.
• Gotyckie okna i portale — wraz z Humorem to ostatnia cerkiew Bukowiny z otwartą kruchtą i skrytką nad komorą grobową.
• Kompozycję wotywną we wnętrzu: Piotr Raresz z rodziną ofiarowuje cerkiew Chrystusowi.
• Clisiarniță z lat 1610–1612 z drewnianą galerią i basztą narożną.
• Mury obronne i wieżę bramną, przez którą wchodzi się do monasteru.

Informacje praktyczne

Adres: wieś Vatra Moldoviței, okręg Suczawa. Od miasta Gura Humorului to około 35 km przez wieś Vama, od monasteru Sucevița — mniej więcej tyle samo przez przełęcz Ciumârna. Z Ukrainy najbliżej jest przez przejście graniczne Krasnoilsk – Vicovu de Sus i dalej przez wsie Marginea i Sucevița — około 55 km. Nowy parking urządzono kilka metrów od monasteru, a dawny plac przed wejściem jest teraz pieszy. Oficjalne źródła nie podają dokładnych godzin zwiedzania: zwykle monaster jest otwarty dla zwiedzających codziennie w ciągu dnia. Wstęp 10 lei, pozwolenie na zdjęcia 20 lei (według portalu Romania Tourism, stan na listopad 2026 roku). Telefon monasteru: +40 230 336 348; sprawdź przed wyjazdem.

To czynny monaster żeński: ubierz się skromnie, z zakrytymi ramionami i kolanami; kobietom wypada założyć spódnicę i chustkę. Nie opieraj się o malowane ściany i nie dotykaj fresków — konserwatorzy wprost o to proszą. Nie fotografuj podczas nabożeństw. Zarezerwuj na zwiedzanie godzinę lub nieco więcej.

W pobliżu

• Mocănița „Huțulca” — leśna kolejka wąskotorowa w sąsiedniej wsi Moldovița.
• Monaster Sucevița — za przełęczą Ciumârna.
• Monaster Humor i monaster Voroneț koło miasta Gura Humorului.
• Rarău — masyw górski z panoramą Bukowiny.
• Muzeum Sztuki Drewna w mieście Câmpulung Moldovenesc.

Zdjęcia: Rolly00, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Alex Moise, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Nikolai ivanov, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Mihai Raducanu, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Jocelyn Erskine-Kellie from London, UK, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; România de vis, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons.