Hrebenów

Rejon stryjski · Obwód lwowski

W miejscowości Hrebeniv wakacje odbędą się na wysokości 500 metrów nad poziomem morza. Hrebeniv to uzdrowisko klimatyczne położone 6 km od Skole, apierwsza wzmianka o wsi pojawiła się w badaniach polskiego historyka i etnografa Jabłońskiego w 1589 roku. Datę tę wymienia również spis parafii galicyjskich z XII-XVII w. W XVI w. Hrebeniw należał do dóbr książąt Ostrogskich, później przeszedł w ręce Potockich.

Należy pamiętać, że w czasach Rusi Kijowskiej dolina rzeki była szlakiem prowadzącym na Węgry. Droga wiodła ze Świętosławia przez terytorium współczesnego Hrebenowa, Tuchli i Jałynkuwatu, a następnie przez przełęcz. Obecni mieszkańcy Beskidu Skolskiego również dobrze znają tę drogę. Tą drogą wycofywała się armia księcia Światosława Wołodymyrowicza, uciekając przed Świętopełkiem I w 1015 roku. Przy wejściu do wioski miała miejsce bitwa, w której zginął książę Światosław, a dolina została nazwana na jego cześć. Na brzegu rzeki znajduje się kopiec - grób księcia.

Oto cztery wersje pochodzenia nazwy miejscowości:

1. Wioska otoczona jest szczytami górskimi, które mają kształt kopuły, jakby otaczając dolinę i wioskę grzebieniem. Stąd pochodzi nazwa "Hrebeniv".

2. Według innej wersji nazwa wsi Hrebeniv pochodzi od "grzbietów" piasku i kamieni na rzece Opir.

3. Ze Skolego przybył na te tereny Hrebeniak, być może Hrebin. Założył on wieś, którą nazwano "Hrebeniv".

4. Czwarta wersja o pochodzeniu wsi związana jest ze Światosławem. Wszyscy zmarli zostali pochowani w bitwie przy wejściu do wioski, a ponieważ słowa "pochówek" i "pochówek" są identyczne. Stąd Hrebeniv, miejsce pochówku żołnierzy.

Niedaleko Hrebenowa, na prawym brzegu Opiru, za mostem kolejowym, znajduje się grób księcia Światosława Wołodymyrowycza. Podczas wykopalisk archeologicznych znaleziono wiele przedmiotów i narzędzi, a także pozostałości broni z XI-XII wieku. Wśród zabytków architektury znajduje się willa zbudowana w 1929 r. oraz kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny. W willi tej metropolita Andriej Szeptycki prowadził niegdyś studia duchowe i wykłady. Sam kościół został zaprojektowany przez architekta Lwa Lewińskiego w celu zastąpienia drewnianego kościoła, który spłonął w 1923 roku. Kościół znajduje się w pobliżu prawego brzegu rzeki Opir. W pobliżu znajdują się również źródła mineralne, z których największe znajduje się w Zelemiance. Na zachód od wsi znajduje się chroniony obszar (las) o znaczeniu lokalnym Holovetske.

Hrebeniv rozwinął się w latach 20-30 XX wieku, kiedy na bazie miejscowych wód mineralnych powstał kurort. Wieś została ozdobiona domkami letniskowymi, urządzono plantacje leśne, wyposażono plaże i ulepszono ulice. W sezonie w kurorcie wypoczywało i leczyło się około 2500 osób. Ośrodki były wynajmowane prywatnym właścicielom, wśród których wyróżniali się bracia Shmaters. W 1906 r. otworzyli oni sanatorium na Żelemiance, bazujące na solankowych wodach źródła. Po wybudowaniu pięknych i wygodnych pensjonatów Jovži Šmatera zaprosił do pracy wysoko wykwalifikowanych lekarzy i zatrudnił wielu mieszkańców Hrebeniva. Można tu było nie tylko zażywać leczniczych kąpieli, ale także dobrze wypocząć. W 1912 roku leczyło się tu 200 kuracjuszy. W 1906 r. woda mineralna została poddana analizie w laboratorium Austriackiego Związku Farmaceutów w Wiedniu i uznano jej wysoką wartość. W tym samym czasie chemicy stwierdzili wyjątkową wartość wód ze źródła Poray. W 1926 r. Heinrich Rubenbauer, profesor nadzwyczajny chemii medycznej na Uniwersytecie Lwowskim, ponownie zbadał wody Żelemianki i stwierdził, że są one podobne do wód Iwoszcza. Leczono tu nie tylko dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego, ale także choroby układu nerwowego. Jednak podczas I wojny światowej władze austriackie zarekwirowały sanatorium na pewien czas, przekształcając je w ośrodek rehabilitacyjny i uzdrowisko klimatyczne dla rannych. Jednak pod rządami polskimi Szmaterówka, jako uzdrowisko, ponownie stała się własnością synów Szmaterów i przyjmowała wszystkich na leczenie. W 1936 r. udzielano tu chorym 150 kąpieli dziennie. Rozwój ekonomiczny wsi wiązał się z ożywieniem kulturalnym i duchowym. W Hrebenowie rozpoczęto pracę oświatową. Koordynował ją miejscowy dom Prosvita. W 1898 r. otwarto czytelnię. Istniała ona do 1938 roku.

W Hrebenowie znajduje się stacja kolejowa linii Lwów-Stryj-Skole-Mukaczewo, na której zatrzymują się wszystkie podmiejskie pociągi elektryczne i niektóre pociągi pasażerskie. Przez miejscowość przebiega również droga do Sławska, znanego ośrodka narciarskiego. Hrebeniv leży w wąskiej dolinie rzeki Opir. Stąd wygodnie jest wspiąć się na kilka szczytów grzbietu Zelemianka (góry Zelemin, Plishka, Kudryavets, Lopata, Na Benki). W wiosce szybko rozwija się zielona turystyka i jest kilka domów wakacyjnych. Miejscowość dopiero zaczyna się rozwijać jako kurort. Pojawiają się nowe hotele, stare są przebudowywane, a zielone osiedla turystyczne zapraszają gości. Najbliższe wyciągi narciarskie znajdują się w Slavske.

Do Hrebenove można dojechać pociągiem relacji Lwów - Mukaczewo (wagon 2 klasy jest bardzo wygodny) lub Lwów - Ławoczne, albo minibusem relacji Lwów - Skole - Sławsk. Odległość od Lwowa wynosi 112 km.

Rada gminy Hrebenivka - (03251) 3-72-81. Górska Służba Poszukiwania i Ratownictwa wsi Sławsk, ul. I. Franko 10 - (03251) 4-21-02, (097) 493-44-12.

Źródła radonu we wsi Hrebeniv

Większość wsi Hrebeniv znajduje się na prawym brzegu rzeki Opir, do której wpadają trzy duże strumienie - Zelemianskyi, Dzhenenskyi i Hrebenivskyi. W miejscowości znajdują się źródła mineralne. Największe z nich znajduje się w traktacie Shmaterivka. Kiedyś było to uzdrowisko balneologiczne.

W XIX wieku do powiatu Skole przyjeżdżali pracowici, energiczni młodzi mężczyźni. Podobały im się nie tylko malownicze krajobrazy, ale także piękne kobiety z Hrebenowa, z którymi jeden z braci ożenił się i został tu na zawsze. Znalazłszy lecznicze źródła u stóp Żelemianki i Żelemina, Jowisz Szmater zbudował wygodne i piękne pensjonaty, zaprosił do współpracy wysoko wykwalifikowanych lekarzy i stworzył miejsca pracy dla wielu mieszkańców Hrebeniwu i Skolego.

"Główną atrakcją wsi Żelemianka jest Centrum Zdrowia i Kąpieli, położone u ujścia potoku Żelemianka do Opiru, który od dawna znany jest jako Szmaterówka. Wykorzystuje ono znajdujące się tam potężne źródło mineralne, którego woda zawiera jod, brom, żelazo i radon. Obiekt dysponuje pensjonatem z 80 umeblowanymi pokojami w 7 willach położonych w parku obiektu. Zaplecze kąpielowe obejmuje 8 kabin z 16 wannami. Obiekt czynny jest od maja do września, a pensjonat przez cały rok. W sezonie letnim dyżuruje jeden lekarz, drugi dojeżdża ze Skolego. Koszt kąpieli uzdrowiskowych wynosi 4 złote, dzieci do lat 10, lekarze z rodzinami oraz członkowie Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego - bezpłatnie" - czytamy w jednym z archiwalnych dokumentów.

Hrebeńskie wody lecznicze były znane w całej Europie Zachodniej. Piękne domki i wille witały setki wczasowiczów, którzy przyjeżdżali do ukraińskich Karpat zewsząd. W Hrebenivie znajdowały się restauracje, sanatoria, pensjonaty, korty tenisowe, orkiestra, piekarnie, zakłady fryzjerskie, cukiernia i biblioteka.

W 1906 r. woda mineralna została poddana analizie w laboratorium Związku Farmaceutów Austriackich w Wiedniu i uznano jej wysoką wartość leczniczą. Zostało to ponownie potwierdzone w 1926 r. na Uniwersytecie Lwowskim przez docenta Heinricha Rubenbauera. W Zelemiance leczono dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego i nerwowego.

Patriarcha Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego, metropolita Szeptycki, poświęcił cerkiew Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Hrebenowie, zbudowaną w latach 1927-1928. Metropolitę powitała cała społeczność bojkowska Hrebeniwu i okolic. Metropolita i inni duchowni wielokrotnie odwiedzali sanatorium-willę "Zeleny" na leczenie i rekolekcje duchowe.

Dziś w tym miejscu znajduje się posiadłość rodziny Trzech Braci.