Topola osika

Opis

Topola osika — smukłe drzewo do 20–30 m wysokości z gładką zielono-szaro korą, która tylko u podstawy starych pni ciemnieje i pęka. Liście prawie okrągłe, z nierównymi tępo zakończonymi ząbkami na brzegu. Ogonek długi i spłaszczony z boków, dlatego liście kołyszą się i szeleszczą nawet wtedy, gdy wiatru prawie nie słychać. Stąd powiedzenie „drży jak osikowy liść”.

Topola osika kwitnie wcześnie, w marcu — kwietniu, przed pojawieniem się liści: na gałęziach zwisają puszyste kotki. Kwiaty męskie i żeńskie rozwijają się na różnych drzewach. Pod koniec maja dojrzewa drobne nasienie z puchem, które wiatr roznosi daleko.

W Karpatach topola osika rośnie od przedgórza do średniego piętra górskiego — na skrajach lasów, wycinkach, wypaleniskach, porzuconych łąkach, wzdłuż dróg. To drzewo-pionier: światłolubne, szybko rosnące, jako pierwsze zajmuje otwarte miejsca i rozrasta się korzeniowymi odrostami, tworząc całe gajki. Pod jego baldachimem z czasem wyrastają buk, jodła i świerk. Topola osika żyje krótko, zazwyczaj do 80–100 lat, i często ma próchniejącą rdzeń.

Jesienią osikowiska widać z daleka: liście stają się jaskrawo-żółte, pomarańczowe i czerwone.

Korę i gałęzie topoli osiki jedzą bobry, zające i jelenie, w dziuplach gniazdują dzięcioły i sikorki. Pod osiką rośnie grzyb podosikowik.

Gdzie w Karpatach

Turkusowy — naturalny zasięg gatunku w jego piętrze wysokościowym; pomarańczowy — gdzie odnotowali go przyrodnicy (GBIF, CC0/CC BY).

Zasięg: Caudullo, Welk & San-Miguel-Ayanz 2017, CC BY 4.0; piętro wysokościowe i kraje, w których jest znany — nasz model (AWS Terrain Tiles)

Kraje

Ukraina · Słowacja · Czechy · Polska · Rumunia · Węgry · Serbia · Austria

Pasma

prawie wszystkie pasma Karpat, w swoim piętrze wysokościowym

Piętra roślinności

Pogórze (do 600 m) · Lasy bukowe (600–1200 m)

Kiedy zobaczyć

Na podstawie obserwacji przyrodników w Karpatach (iNaturalist, research grade): im ciemniejsza komórka, tym częściej gatunek widuje się w danym miesiącu.

Ochrona i zasady

Nie jest wpisana do Czerwonej Księgi Ukrainy.

Częste pytania