Ciomadul Mare

Ciomadul Mare (rum. Vârful Ciomatu Mare, węg. Nagy-Csomád) to najwyższy szczyt masywu wulkanicznego Ciomadul (węg. Csomád), o wysokości 1301 m, w Karpatach Wschodnich w Rumunii. Masyw leży w okręgu Harghita przy granicy z okręgiem Covasna, między uzdrowiskiem Băile Tușnad (około 3 km) a Balvanyos; na zachodzie płynie Aluta, której przełom oddziela Ciomadul od Gór Harghita. Ciomadul to południowo-wschodni kraniec łańcucha wulkanicznego Călimani – Gurghiu – Harghita i, według angielskiej Wikipedii, najmłodszy wulkan całego regionu karpacko-panońskiego.

Kompleks wulkaniczny o powierzchni około 80 km² składa się z kilku kopuł lawowych wysokości 300–400 m, tworzących nachylony ku południowi grzbiet nad Kotliną Dolnego Ciucu (około 700 m). Wśród kopuł są Haramul Ierbos, Haramul Mare, Haramul Mic, Vârful Cetății, Comloș i Surduc; najwyższa z nich to Ciomadul Mare. W kopuły wcięte są dwa kratery eksplozyjne – Mohoș i Sfânta Ana.

Jak dojść / szlaki

OpenStreetMap nie pokazuje znakowanego szlaku przez sam wierzchołek. Według rumuńskiej Wikipedii jezioro Świętej Anny łączą z Băile Tușnad ścieżki turystyczne, a od południowego wschodu na wulkan, obok torfowiska Mohoș, prowadzi droga do jeziora. Od jeziora kraterowego Ciomadul Mare wznosi się nad jego zachodnim brzegiem o około 350 m.

Co widać ze szczytu

Źródła nie opisują szczegółowo panoramy. Ciomadul jest wyraźnie wyższy od otaczającej Kotliny Ciucu i ma bardziej poszarpany wygląd niż sąsiednie góry; zimowe zdjęcia pokazują szczyt wznoszący się wprost nad okrągłym jeziorem kraterowym.

Przyroda i historia

Aktywność wulkaniczna zaczęła się tu około miliona lat temu, a większa część wulkanu powstała 650–500 tys. lat temu. Między 56 a 32 tys. lat temu dochodziło do silnych erupcji eksplozywnych: niektóre mogły osiągać siłę subpliniańską i przenosić popiół aż nad Morze Czarne. Ostatnia erupcja nastąpiła około 32–27 tys. lat temu. Główną skałą jest bogaty w potas dacyt. Sejsmiczność, wyziewy gazów wulkanicznych i, według badań z 2019 roku, komora magmowa z częściowo stopionym materiałem wskazują, że wulkan jest potencjalnie aktywny.

Krater Sfânta Ana ma około 1,6 km szerokości i około 200 m głębokości; na jego dnie, na wysokości 946 m, leży jezioro Świętej Anny – według rumuńskiej Wikipedii jedyne jezioro wulkaniczne Rumunii. Zasilają je wyłącznie opady, więc woda jest niemal tak czysta jak destylowana; głębokość wynosi około 6–7 m. Nad jeziorem stoi rzymskokatolicka kaplica św. Anny. Sąsiedni, większy krater Mohoș (około 1,9 km średnicy) wypełnia torfowisko z torfowcami – rezerwat Tinovul Mohoș z brzozą karłowatą, rosiczką i modrzewnicą.

Ciomadul jako pierwszy rozpoznał jako wulkan saski mineralog Johann Ehrenwert Fichtel w 1780 roku. Miejscowi mówią, że pogodę można przewidzieć po gazach z pęknięć w górze: jeśli „szczypią w nos”, nadchodzi niepogoda.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Kąpiel w jeziorze Świętej Anny jest zakazana od grudnia 2017 roku. Torfowisko Mohoș można zwiedzać tylko w grupach, po drewnianej kładce i w obecności wyznaczonego przewodnika. Jezioro i torfowisko są rezerwatami przyrody, więc nie schodź ze ścieżek i nie zostawiaj śmieci.

Niedźwiedzie są w lasach Ciomadulu czymś zwyczajnym. Salvamont radzi chodzić w grupie i rozmawiać, nie wędrować wieczorem i nocą, trzymać psy na smyczy, nie zostawiać jedzenia w namiocie ani przy nim, nigdy nie podchodzić do niedźwiedzia i oddalać się od niedźwiadka. W razie wypadku dzwoń do krajowej dyspozytorni 0SALVAMONT – 0725 826 668 lub na 112; porady dotyczące spotkań ze zwierzętami są na stronie Salvamont România.

Zdjęcia: Lakeof, CC BY-SA 3.0; Szabi237, CC BY-SA 3.0; Lakeof, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.