Cerkiew św. Mikołaja w Budești-Josani: zabytek UNESCO
Największa cerkiew historycznego Marmaroszu
Wieś Budești leży w dolinie rzeki Cosău u podnóża gór Gutâi, około 30 km na południe od miasta Sighetu Marmației. Po raz pierwszy wspomniano ją w dokumencie króla Ludwika Węgierskiego z 1361 roku. We wsi stoją dwie stare drewniane cerkwie — w „górnej” części, Susani, i w „dolnej”, Josani. Dolna, cerkiew św. Mikołaja, należy do ośmiu świątyń wpisanych w 1999 roku na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako „Drewniane cerkwie Marmaroszu” (Wooden Churches of Maramureș).
Według tradycji społeczność wsi zbudowała ją w 1643 roku i od tego czasu nosi wezwanie św. Mikołaja. To największa drewniana cerkiew historycznego Marmaroszu: około 18 m długości i 8 m szerokości, a wieża sięga 26 m. Ściany zbudowano z grubych dębowych belek na fundamencie z kamieni rzecznych. Cerkiew stoi na niewielkim wzgórzu nad centrum wsi, pośrodku cmentarza. Od 1948 roku należy do miejscowej parafii prawosławnej.
Dlaczego warto
Budești to jedna z najpiękniejszych wsi doliny Cosău, z rzeźbionymi marmaroskimi bramami, a cerkiew św. Mikołaja zachwyca zarówno monumentalnością, jak i precyzją ciesielskiej roboty. Jej wieża z czterema małymi wieżyczkami wokół iglicy to rzadkość w historycznym Marmaroszu. We wnętrzu przechowywany jest przedmiot otoczony legendą: kolczuga hajduka Pintei Walecznego (Pintea Viteazul), ludowego bohatera regionu, który według przekazu sam przyniósł ją do cerkwi.
Co zobaczyć
- Wieżę z czterema wieżyczkami wokół strzelistej iglicy oraz otwartą galerię izbicy z trzema arkadami z każdej strony.
- Dach z podwójnym okapem obiegający całą cerkiew i chroniący zrąb przed wilgocią oraz rzeźbiony portal wejścia.
- Malowidła z 1762 roku autorstwa Alexandru Ponehalschiego: jasne, czyste barwy i sceny oddzielone pasami jak miniatury ze starych rękopisów. Malowidła prezbiterium datuje się na 1812 rok.
- Ikonostas namalowany na wschodniej ścianie nawy: apostołowie pod arkadami z Deesis pośrodku, prorocy w medalionach i Ukrzyżowanie na szczycie.
- Ikony z XVII–XVIII wieku, w tym dawny wizerunek św. Jana Chrzciciela z cerkiewnosłowiańskim napisem, oraz kolekcję ikon na szkle.
- Kolczugę Pintei — relikwię łączoną z hajdukiem z przełomu XVII i XVIII wieku.
Informacje praktyczne
Cerkiew stoi w części wsi Josani, na wzgórku nad główną drogą; prowadzą do niej schody. Z miasta Sighetu Marmației to około 30 km przez Vadu Izei i dolinę Cosău, a od przejścia granicznego Sołotwyno – Sighetu Marmației około 32 km. Z Baia Mare droga prowadzi przez przełęcz Gutâi. Nie ma stałych godzin otwarcia: aby zobaczyć wnętrze, trzeba wcześniej zadzwonić do opiekunki Ileany Godji, +40 764 206 302 (kontakt z broszury Rady Okręgu Marmarosz, stan na marzec 2026 roku). To czynna świątynia: należy ubrać się skromnie, mówić cicho, nie wchodzić bez potrzeby w czasie nabożeństwa i zapytać opiekunkę o zgodę na zdjęcia we wnętrzu. Na zwiedzanie warto przeznaczyć 30–45 minut.
W pobliżu
- Stara cerkiew w części Susani tej samej wsi (1760) z malowidłami Raju i Męki Pańskiej.
- Wieś Sârbi z rzeźbionymi bramami i wciąż działającymi tradycyjnymi urządzeniami wodnymi.
- Cerkiew św. Paraskewy w Desești w sąsiedniej dolinie Mary.
- Stara drewniana cerkiew w Bârsanie nad doliną Izy.
- Eco Maramureș: wycieczki do rzemieślników z Breb, Sârbi i Călinești.
Zdjęcia: Victor Sasu, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Josep Renalias Lohen11, CC BY 4.0, Wikimedia Commons; Chainwit., CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; DimiTalen, CC0, Wikimedia Commons; Țetcu Mircea Rareș, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Utilizator:Țetcu Mircea Rareș at ro.wikipedia, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Porubne – Siret — drogowe i piesze, całodobowo
- Diakiwci – Racovăț — drogowe i piesze, całodobowo Bez ruchu towarowego.
- Krasnoilsk – Vicovu de Sus — drogowe i piesze, 08:00–20:00 Tylko auta do 3,5 t i piesi; nie całodobowo.
- Sołotwyno – Sighetu Marmației — drogowe i piesze, całodobowo Tylko ruch osobowy: pojazdy do 3,5 t i do 9 miejsc, piesi.
- Diakowe – Halmeu — drogowe, całodobowo Brak odprawy pieszych.
Samochodem
Rachów – Sighetu Marmației ≈45 km, ≈56 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației); Użhorod – Sighetu Marmației ≈162 km, ≈2 h 53 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației); Iwano-Frankiwsk – Sighetu Marmației ≈179 km, ≈3 h 16 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației). Czas bez kolejek na granicy, nasze wyznaczanie trasy (GraphHopper, OSM).
Sprawdzono 03.11.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Komentarze
Doświadczenia podróżnych: relacje, porady, pytania.
Nikt jeszcze tu nie pisał. Bądź pierwszy — Twoje doświadczenie pomoże innym.
Wideo 3
Comori ale Ortodoxiei.Istoaria Bisericii din Budesti - Josani.(30 10 2015)TRINITAS TV
Lokalizacja na mapie
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŚredniJednodniowyZnakowanyBreb Gutâiul MareProfil wysokości515–1 443 m8,7 kmpodejście 928 m≈ 3,5 godz. marszu3,6 km od „Cerkiew św. Mikołaja w Budești-Josani: zabytek UNESCO”
ŚredniJednodniowyZnakowanyPrzełęcz Gutâi Przełęcz NetedaProfil wysokości983–1 443 m12,6 kmpodejście 559 m≈ 4 godz. marszu6,3 km od „Cerkiew św. Mikołaja w Budești-Josani: zabytek UNESCO”
ŚredniJednodniowyZnakowanyCavnic Creasta CocoșuluiProfil wysokości611–1 379 m7,1 kmpodejście 766 m≈ 3 godz. marszu8,2 km od „Cerkiew św. Mikołaja w Budești-Josani: zabytek UNESCO”Ciekawe w pobliżu
Etnowycieczki i przewodnicyEco Maramureș: wycieczki do rzemieślników Breb, Sârbi i CălineștiOcna Șugatag6,5 km od „Cerkiew św. Mikołaja w Budești-Josani: zabytek UNESCO”Eco Maramureș to oficjalnie uznana destynacja ekoturystyczna w dolinach Mary i Cosău oraz w Górach Gutâi, między Sighetu Marmației a Baia Mare.
SzczytGutâiul MareCavnicwysokość 1 443 m · pasmo Karpaty Wulkaniczne7,1 km od „Cerkiew św. Mikołaja w Budești-Josani: zabytek UNESCO”Vârful Gutâiul Mare, także po prostu Gutâi) to najwyższy szczyt wulkanicznych gór Gutâi w okręgu Marmarosz, 1443 m n.p.m.
CerkiewMonaster Bârsana: drewniany zespół w dolinie IzyBârsana13 km od „Cerkiew św. Mikołaja w Budești-Josani: zabytek UNESCO”Monaster Soboru Dwunastu Apostołów we wsi Bârsana to prawosławny klasztor żeński eparchii Marmaroszu i Sătmaru Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego.
