Wyżenka

Rejon wyżnicki · Obwód czerniowiecki

Wieś Vyzhenka jest jedną z głównych osad turystycznych rejonu Vyzhnytsia i centrum zielonej turystyki na Bukowinie. Ludność (według ostatniego spisu): 1380 osób. Odległość od miasta Czerniowce: 80 km. Gmina jest dumna ze źródła Burkut - wody siarczanowo-żelazowo-aluminiowej.

Jest znana od XVIII wieku jako Werchnia Wyżnica. Wieś znajduje się na drodze do przełęczy Nimchych (turecki Vershad) (586,3 m n.p.m.).

Od 1859 r. do I wojny światowej Wyżenka była austro-węgierskim kurortem. Około 1860 r., po podziale rodzinnego spadku, Mieczysław Rey stał się właścicielem majątku w Wyżence (także Wyżnica, Babnya, Chornohuzy, Równe) na Bukowinie. Chlubą wsi jest jednonawowa drewniana cerkiew Iwana Suchawskiego (1792) w stylu huculskim, kaplica ku czci zniesienia pańszczyzny na Bukowinie w 1848 r. (znajdująca się obok cerkwi św. Mikołaja) oraz cerkiew Mikołaja (lata 20. XX w., drewniana, kryta blachą).

Tam, gdzie wody krętej Wiżenki łączą się z burzliwym Czeremoszem, wieś Wiżenka, bogata w zabytki historyczne, otoczona jest zielonymi szczytami. Chociaż pierwsza wzmianka o wsi pojawiła się w dokumentach z XVIII wieku, starzy ludzie zachowali w pamięci starożytną legendę, że to właśnie tutaj lud Werchowyny przekroczył ścieżkę dzikich hord tatarskich. Według legendy Tatarzy poruszali się jak żarłoczna gąsienica, niszcząc wszystkie żywe istoty. Ludzie musieli wycofywać się coraz dalej w Karpaty. A tutaj, gdzie górski potok Liskivets wpada do Vyzhenki, kochający wolność górale postanowili albo odeprzeć wroga, albo umrzeć.

W międzyczasie zablokowali przejścia i korytarze bukami i świerkami, ukryli się w lasach nad rzeką, czekając na nieproszonych gości. Uwięzili wysunięte oddziały wroga, a następnie zablokowali im drogę odwrotu, wykopali tamę, a woda przelała się przez obcych. Huculi zabijali hordy toporami i kopytami. Nie uratowały ich ani łuki, ani szybkie stepowe konie. Resztki przerażonej hordy zaczęły się cofać. W tym miejscu stoi obecny kościół św. Jana, zbudowany w 1792 roku. Został zbudowany bez jednego żelaznego gwoździa.

Powyżej Liskowca można udać się do obszaru o tej samej nazwie, a następnie popłynąć w prawo do góry "Berizka". Tutaj znajduje się jaskinia utworzona z ogromnych głazów, zwana Dovbushova. Mówi się, że ma ona połączenie z galicyjskim wybrzeżem. Kiedy żandarmi naprawdę nękali Dowbusza i jego towarzyszy, mściciele dostawali się do jaskini i zawsze mieli bezpieczną ucieczkę.

Każdy, kto odwiedza Vyzhenkę, nie może przegapić innego zabytku architektury, na którego kamiennych ścianach wyryte są słowa o znęcaniu się i zniewagach, które musieli znosić chłopi pańszczyźniani. "Drodzy bracia! W 1820 roku tolki, lasy i wszystko, co dobre, było ludzkie: w 1822 roku inżynierowie podpisali je Polakom, a ludzie nie rozumieli. Rusini musieli pracować trzy dni w tygodniu jako chłopi pańszczyźniani. Jeśli nie przyszedłeś na ziemię, dawali ci 50-70 buków, które sprawiały, że krwawiłeś". Jest też świadectwo, że w 1866 r. przeżyli głód i cholerę".

Pod koniec XIX i na początku XX wieku Wyszenkę odwiedziły wybitne osobistości ze świata kultury: Jurij Fedkowycz, Olena Kobylianska, Łesia Ukrainka, Iwan Franko, Wasyl Stefanyk i Marko Czeremszyna. W 1902 roku urodził się tu Opanas Szewczukiewicz, słynny ukraiński rzeźbiarz, lekarz i pisarz.

Poetyckie piękno regionu karpackiego, dostępność wysokiej jakości surowców i naturalne zdolności rzemieślników przyczyniły się do rozwoju sztuki ludowej w Wiżence. Tradycyjne rzemiosło ludowe obejmuje rzeźbienie w drewnie, stolarstwo, wyrób pisanek i hafciarstwo.

Cerkiew św. Mikołaja we wsi Wiżenka w obwodzie czerniowieckim, niedaleko miasta Wiżnica, została zbudowana w latach 1921-1925 zgodnie z kanonami huculskiej szkoły architektury ludowej typowej dla tego obszaru i znajduje się w południowej części wsi na wzgórzu, w pobliżu stromego zakrętu drogi. Podobna jest cerkiew św. Paraskewy we wsi Ust-Putyła.

Drewniany kościół św. Mikołaja ma plan krzyża, jest trzykondygnacyjny, z niemal identycznymi ośmiobocznymi szczytami nad wszystkimi trzema częściami budynku. Nawa posiada duże dobudówki po obu stronach, zwieńczone kopułami, co tworzy iluzję pięciokondygnacyjnego kościoła galicyjskiego. Obecnie kościół jest prawie całkowicie pokryty blachą (z wyjątkiem najniższej części domków z bali, która jest pomalowana na zielono). Kościół otoczony jest dużą otwartą przestrzenią, dzięki czemu można go oglądać z różnych stron. Jedynie od strony północno-wschodniej, od drogi, rośnie kilka drzew. Od strony północnej i zachodniej w pewnej odległości rozciąga się cmentarz.

Niedaleko znajduje się kamienna dzwonnica, która jest nieco podobna do dzwonnicy sąsiedniego kościoła św. Jana z Suczawy w tej samej miejscowości. Dzwonnica jest murowana i składa się z pięciu kolumn. Przy drodze, w pobliżu kościoła św. Mikołaja, znajduje się kamienna kaplica pokryta gontowym dachem. Według historyków została zbudowana w 1848 roku na cześć zniesienia pańszczyzny w Cesarstwie Austriackim. Liczne napisy na kaplicy świadczą o wędrówkach chłopów na pańszczyźnie, o ciężkich obowiązkach, chorobach i wszystkich trudnościach mieszkańców, które spadły na ich los w XIX w. Te napisy są popularne wśród podróżników, ponieważ wieś Vyzhenka jest jednym z centrów zielonej turystyki na Bukowinie.

Obecnie kościół św. Mikołaja w Wiżence jest funkcjonującym kościołem, wyróżniającym się oryginalną konstrukcją i imponującymi rozmiarami, należy do diecezji UOC-MP i jest lokalnym zabytkiem architektury. Dalej na południe droga zaczyna wspinać się na przełęcz Nimchych, a w pobliżu znajduje się również teren rekreacyjny - trakt Luzhky.

Kaplica pamiątkowa z okazji zniesienia pańszczyzny na Bukowinie (1848 r.) znajduje się we wsi Wiżenka w obwodzie czerniowieckim, w obrębie ogrodzenia miejscowego kościoła św. W latach 1864-1866 z powodu klęsk żywiołowych, głodu, epidemii cholery i tyfusu w krótkim czasie zmarło w Bukowinie ponad 20 tysięcy osób. Dziesiątki tysięcy głodnych ludzi wyruszyło do Ukrainy i Besarabii w poszukiwaniu chleba i ratunku. Nieznany kronikarz spisał swoistą kronikę tych strasznych wydarzeń na dwóch pamiątkowych tablicach.

Napis na ścianach jest wyryty w kamieniu w języku cerkiewnosłowiańskim i odpowiednią czcionką: "Bracia, w roku 1820 dni robocze, lasy i wszelkie dobra były ludzkie. W roku 1822 inżynierowie zapisali to Polakom, ale ludzie tego nie zrozumieli. Każdy musiał odrabiać 3 dni pańszczyzny tygodniowo, a jak nie przyszedł na pańszczyznę, to dostawał 50-70 buków, od których krwawił... W 1866 roku był głód i cholera...". Zgodnie z ustawą Ukrainy, kaplica ta należy do dziedzictwa kulturowego Ukrainy.