Țarcu

Țarcu (rum. Vârful Țarcu, węg. Szárkő) to szczyt o wysokości 2190 m w Górach Țarcu, na zachodnim krańcu Karpat Południowych w Rumunii, w okręgu Caraș-Severin. Dał nazwę całemu masywowi i razem z Căleanu i Pietrii należy do jego trzech najwyższych szczytów; źródła podają wysokości tej trójki różnie – od 2190 do 2199 m – a rumuńska Wikipedia za najwyższy uważa Căleanu (2196 m). Na wierzchołku stoi stacja meteorologiczna. Góry Țarcu mają kształt niemal równoramiennego trójkąta: od zachodu ogranicza je dolina Timișu, od północy dolina Bistry, a od południa i wschodu doliny rzek Rece, Șes i Mare, za którymi leżą Góry Godeanu i Retezat.

Grzbiet główny biegnie z północnego wschodu na południowy zachód i składa się z kilku części: Țarcu – Căleanu, Baicu – Nedeia oraz Pietrii – Petreanu (Bloju); na zachodzie osobno stoi Muntele Mic z ośrodkiem narciarskim. Według angielskiej Wikipedii razem z Retezatem, Godeanu i Górami Cerny tworzą one jeden z nielicznych w Europie dużych nienaruszonych obszarów leśnych.

Jak dojść / szlaki

Przez szczyt prowadzi szlak znakowany czerwonym paskiem – główna trasa graniowa masywu. Zaczyna się przy osadzie Tomeasa pod zaporą zbiornika Gura Apelor, wspina się doliną Corciova na przełęcz Iepii i szczyt Mătania (Nedeia), prowadzi przez przełęcze Șcheiului i Șuculețului na Țarcu, a dalej przez przełęcz Plaiului schodzi do stacji meteorologicznej Cuntu. Rumuńska Wikipedia wymienia główne punkty wejścia w góry: dolinę Bistry (dobrym punktem wyjścia jest wieś Bucova), Hațeg, Poiana Mărului, sąsiednie Godeanu i Retezat oraz wsie w korytarzu Timiș – Cerna na południe od Caransebeș. Trasy są tu długie i bezludne, więc planuj je z dużym zapasem czasu.

Co widać ze szczytu

Țarcu to wysoki, samotny szczyt na zachodnim skraju Karpat, dlatego widać go z daleka: jego ośnieżona kopuła jest widoczna nawet z drogi między Lugojem a Băile Herculane. Źródła nie opisują szczegółowo panoramy ze szczytu, ale ze względu na położenie na południowy wschód od Țarcu leżą Góry Godeanu, a na wschód – Retezat.

Przyroda i historia

W Górach Țarcu przeważają słabo zmetamorfizowane łupki krystaliczne, przebite masywami granitowymi. W kredzie na to sztywne podłoże nasunęła się płaszczowina silnie zmetamorfizowanych łupków; erozja niemal ją usunęła, ale jeden fragment przetrwał właśnie na szczycie Țarcu i ciągnie się stąd na południowy wschód, tworząc Góry Godeanu. Na wysokości 2000–2200 m dobrze zachowały się resztki dawnej powierzchni zrównania Borăscu. W epoce lodowej działały tu lodowce: w kotle Oboroacele na wysokości 1950 m wśród piargów leży jezioro Iezerul Țarcu, z kotła polodowcowego na wschodnim zboczu szczytu wypływa rzeka Rece (około 34 km), a na zachodnim stoku biorą początek Lung i Pârâul Alb.

Klimat jest surowy: średnia roczna temperatura na szczycie wynosi około 0 °C, w styczniu około −9 °C. Na najwyższych grzbietach bywa do 200 dni z mrozem w roku, śnieg powyżej 1500 m może spaść w każdym miesiącu, pokrywa śnieżna przy stacji meteorologicznej zwykle przekracza metr, a w kotłach polodowcowych sięga 2–3 m. Przeważają wiatry północne i południowe.

Powyżej 1600–1800 m rozciągają się hale i zarośla alpejskie z kosodrzewiną, jałowcem, różanecznikiem i borówką, a na Custura Mătaniei rośnie chroniona limba. Żyją tu kozice i głuszce, w lasach – niedźwiedź, wilk, sarna, dzik i kuna domowa; w górskich potokach i jeziorach występują pstrąg i lipień. Góry tworzą obszar Natura 2000 „Munții Țarcu” (ROSCI0126) o powierzchni ponad 58 tys. ha, wyznaczony w 2007 roku; wśród gatunków, dla których go utworzono, są żubr, wilk, ryś i wydra.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Zachodnie wiatry przynoszą w te góry dużo opadów, a pogoda zmienia się szybko. Śnieg w wysokich kotłach leży od października–listopada do czerwca, miejscami do lipca, więc zimą i wiosną grań wymaga sprzętu zimowego i doświadczenia. Salvamont radzi nie chodzić w góry samotnie, zostawiać informację o trasie, mieć mapę, kompas, latarkę i zapas wody, a w razie burzy natychmiast schodzić z grani.

Niedźwiedzie są tu czymś zwyczajnym. Nie schodź ze znakowanych ścieżek, rozmawiaj lub co jakiś czas się odzywaj, nie wędruj wieczorem i nocą, nie trzymaj jedzenia w namiocie i wieszaj je z dala od obozu. Psy pasterskie przy szałasach mogą rzucać się na turystów – nie uciekaj, osłoń się plecakiem. W razie wypadku dzwoń do krajowej dyspozytorni 0SALVAMONT – 0725 826 668 lub na 112; porady dotyczące spotkań ze zwierzętami są na stronie Salvamont România.

Zdjęcia: Brakawa, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.