Cerkiew Świętych Archaniołów w Șurdești: zabytek UNESCO
Najwyższa wieża krainy Chioar
Wieś Șurdești leży na wzgórzach na południe od gór Gutâi, w krainie Chioar (Țara Chioarului), która dziś należy do okręgu Marmarosz (Maramureș). Jej najważniejszym zabytkiem jest drewniana cerkiew Świętych Archaniołów Michała i Gabriela, jedna z ośmiu świątyń wpisanych w 1999 roku na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako «Drewniane cerkwie Marmaroszu» (Wooden Churches of Maramureș).
Cerkiew wzniosła w 1721 roku greckokatolicka wspólnota wsi pod kierunkiem mistrza cieśli Macarie (broszura okręgu nazywa go Toma Macarie, rumuńska Wikipedia — Ion Macarie), z górskiego dębu. Do dziś należy do wspólnoty greckokatolickiej, która się w niej modli. Długo uważano ją za najwyższą drewnianą cerkiew swoich czasów: jej całkowita wysokość wynosi około 54 m. W wielu przewodnikach pojawia się liczba 72 m, ale rumuńska Wikipedia wyjaśnia, że to powielany błąd. Malowidła na drewnianych ścianach powstały pod koniec XVIII wieku; najbardziej znany z malarzy to Ștefan z Șișești (Ștefan din Șișești), który pracował tu w 1783 roku.
Dlaczego warto
Șurdești to rzadka okazja, by zobaczyć, jaką doskonałość osiągnęła drewniana architektura Marmaroszu w XVIII wieku. Smukła wieża nad babińcem widoczna jest z daleka, a dwukondygnacyjny ganek z arkadami nadaje wejściu lekkości. W środku znajdują się barokowy ikonostas, malowidła ze Sądem Ostatecznym i Apokalipsą oraz schody wycięte z jednego pnia dębu. Cerkiew stoi na cmentarzu ze starymi kamiennymi nagrobkami, wśród jabłoni i stogów siana, więc dobrze czuć tu rytm marmaroskiej wsi. Kilometr dalej, po drugiej stronie doliny, stoi jej «bliźniaczka» we wsi Plopiș, również zabytek UNESCO.
Co zobaczyć
- Wieżę nad babińcem z otwartą dzwonnicą i czterema narożnymi wieżyczkami wokół iglicy; konstrukcja jest usztywniona przeciw wiatrowi na całej wysokości.
- Dwukondygnacyjny ganek z dwoma rzędami arkad o różnej szerokości, ale tym samym kształcie.
- Rzeźbiony pas w kształcie «sznura» biegnący wokół całej cerkwi, okna zakończone łukiem w kształcie oślego grzbietu i podwójny okap na całym obwodzie.
- Krzyże z półksiężycem — według tradycji miały chronić świątynię przed najazdami tatarskimi (ostatni w okolicy miał miejsce w 1717 roku).
- Malowidła z końca XVIII wieku: w babińcu Sąd Ostateczny i Niewierny Tomasz, na sklepieniu nawy Trójca Święta i sceny z Apokalipsy, po bokach Drabina Jakubowa i prorok Eliasz na ognistym rydwanie.
- Barokowy ikonostas ze złoconą snycerką, schody z jednego pnia dębu i rzeźbiony drewniany żyrandol.
Informacje praktyczne
Cerkiew stoi na wzgórzu nad wsią Șurdești w gminie Șișești. Od miasta Baia Mare dzieli ją około 25 km, od miasta Sighetu Marmației i przejścia granicznego Sołotwyno – Sighetu Marmației około 65 km przez przełęcz Gutâi. Stałych godzin otwarcia nie ma: aby zobaczyć wnętrze, zadzwoń wcześniej do proboszcza, ks. Mariusa Tomoșa: +40 262 298 744 lub +40 766 442 263 (kontakty z broszury Rady Okręgu Marmarosz, stan na marzec 2026). To czynna świątynia: ubierz się skromnie (zakryte ramiona i kolana), zachowuj ciszę, nie przeszkadzaj w nabożeństwach, a o fotografowanie wnętrza zapytaj księdza. Na zwiedzanie zarezerwuj 30–45 minut. Uwaga: budowany we wsi kościół katolicki, uszkodzony przez pożar w kwietniu 2026 roku, to inny budynek; zabytek UNESCO nie ucierpiał.
W pobliżu
- Cerkiew Świętych Archaniołów w Plopiș — drugi zabytek UNESCO kilometr dalej, po drugiej stronie doliny.
- Cerkiew Świętych Archaniołów w Rogoz w krainie Lăpuș, około 20 km stąd.
- Cerkiew Świętego Mikołaja w Budești po drugiej stronie przełęczy Gutâi.
- Cerkiew Świętej Paraskewy w Desești z jednymi z najpiękniejszych malowideł Marmaroszu.
- Eco Maramureș: wycieczki do rzemieślników z Breb, Sârbi i Călinești.
Zdjęcia: The Traveller LB, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Idobi, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Taxidriver98, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Alina Belascu, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Țetcu Mircea Rareș, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Utilizator:Țetcu Mircea Rareș at ro.wikipedia, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Porubne – Siret — drogowe i piesze, całodobowo
- Diakiwci – Racovăț — drogowe i piesze, całodobowo Bez ruchu towarowego.
- Krasnoilsk – Vicovu de Sus — drogowe i piesze, 08:00–20:00 Tylko auta do 3,5 t i piesi; nie całodobowo.
- Sołotwyno – Sighetu Marmației — drogowe i piesze, całodobowo Tylko ruch osobowy: pojazdy do 3,5 t i do 9 miejsc, piesi.
- Diakowe – Halmeu — drogowe, całodobowo Brak odprawy pieszych.
Samochodem
Rachów – Sighetu Marmației ≈45 km, ≈56 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației); Użhorod – Sighetu Marmației ≈162 km, ≈2 h 53 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației); Iwano-Frankiwsk – Sighetu Marmației ≈179 km, ≈3 h 16 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației). Czas bez kolejek na granicy, nasze wyznaczanie trasy (GraphHopper, OSM).
Sprawdzono 03.11.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Komentarze
Doświadczenia podróżnych: relacje, porady, pytania.
Nikt jeszcze tu nie pisał. Bądź pierwszy — Twoje doświadczenie pomoże innym.
Wideo 2
Biserica de lemn de la Șurdești. 100 de biserici și mănăstiri în 2025Podcast Plai cu grai din Maramu
Lokalizacja na mapie
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŚredniJednodniowyZnakowanyCavnic Creasta CocoșuluiProfil wysokości611–1 379 m7,1 kmpodejście 766 m≈ 3 godz. marszu7,9 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Șurdești: zabytek UNESCO”
ŚredniJednodniowyZnakowanyBaia Sprie Poiana BouluiProfil wysokości410–996 m8,6 kmpodejście 585 m≈ 3 godz. marszu8,7 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Șurdești: zabytek UNESCO”
ŚredniJednodniowyZnakowanyPrzełęcz Gutâi Przełęcz NetedaProfil wysokości983–1 443 m12,6 kmpodejście 559 m≈ 4 godz. marszu11 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Șurdești: zabytek UNESCO”Ciekawe w pobliżu
CerkiewCerkiew Świętych Archaniołów w Plopiș: zabytek UNESCOPlopișmniej niż 1 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Șurdești: zabytek UNESCO”Wieś Plopiș leży na lewym brzegu rzeki Cavnic, na południowych stokach gór Gutâi, w krainie Chioar (Țara Chioarului), kilka kilometrów od miasta Baia Mare.
SzczytGutâiul MareCavnicwysokość 1 443 m · pasmo Karpaty Wulkaniczne13 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Șurdești: zabytek UNESCO”Vârful Gutâiul Mare, także po prostu Gutâi) to najwyższy szczyt wulkanicznych gór Gutâi w okręgu Marmarosz, 1443 m n.p.m.
Etnowycieczki i przewodnicyEco Maramureș: wycieczki do rzemieślników Breb, Sârbi i CălineștiOcna Șugatag24 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Șurdești: zabytek UNESCO”Eco Maramureș to oficjalnie uznana destynacja ekoturystyczna w dolinach Mary i Cosău oraz w Górach Gutâi, między Sighetu Marmației a Baia Mare.