Monaster Prislop: klasztor z XVI wieku koło Hațegu

Dawny klasztor Krainy Hațegu

Monaster Prislop (Mănăstirea Prislop) leży w cichej, zalesionej dolinie koło wsi Silvașu de Sus, należącej do miasta Hațeg, w okręgu Hunedoara. To jeden z najstarszych klasztorów Siedmiogrodu i dziś jeden z najczęściej odwiedzanych monasterów Rumunii. Mieszka tu wspólnota mniszek Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego, a obok działa seminarium duchowne św. Katarzyny.

Początki klasztoru są nieznane: jego ziemie należały do miejscowej rumuńskiej szlachty, którą uważa się za możliwych fundatorów. W 1564 roku cerkiew odbudowała «od fundamentów» księżniczka Zamfira, córka hospodara wołoskiego Mojżesza, która po śmierci ojca osiadła w Siedmiogrodzie; jej rozbita płyta nagrobna z literami łacińskimi i cyrylickimi do dziś znajduje się w Prislopie. W XVII wieku żył tu asceta Jan, czczony jako św. Jan z Prislopu; w skale nad klasztorem pokazuje się jaskinię, w której się modlił. Od XVIII wieku do 1948 roku klasztor należał do Rumuńskiego Kościoła Greckokatolickiego, od 1948 roku — do prawosławnego. W tym samym roku przybył tu hieromnich Arseniusz (Arsenie) Boca, aresztowany przez władze komunistyczne w 1950 roku. Po 1975 roku klasztor odrodził się jako żeński. Arsenie Boca został pochowany w Prislopie w 1989 roku; później Synod Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego ogłosił go świętym, a 28 listopada 2025 roku w monasterze uroczyście proklamowano kanonizację św. Arseniusza z Prislopu.

Dlaczego warto

Prislop to miejsce ciszy i skupienia: niewielka kamienna cerkiew z XVI wieku wśród starych jodeł i buków, zadbane ścieżki, źródła i cele, a nad tym wszystkim zalesione zbocza. Dla prawosławnych wiernych to ważne miejsce pielgrzymek, dla podróżnych — rzadka okazja, by zobaczyć żywy klasztor z wielowiekową historią w sercu Krainy Hațegu, niedaleko zabytków rzymskich i dackich.

Co zobaczyć

• Cerkiew św. Jana Ewangelisty z 1564 roku — kamienną, ze smukłą wieżą nad nawą, zabytek historyczny Rumunii.
• Płytę nagrobną księżniczki Zamfiry z inskrypcjami łacińskimi i cyrylickimi.
• Jaskinię św. Jana z Prislopu w skale nad klasztorem.
• Grób św. Arseniusza na cmentarzu klasztornym, odwiedzany codziennie przez pielgrzymów.
• Ołtarz letni do wielkich nabożeństw i dziedziniec klasztorny z drewnianymi budynkami.

Informacje praktyczne

Do klasztoru prowadzą drogi asfaltowe: z miasta Hunedoara przez wsie Silvașu de Jos i Silvașu de Sus (około 20 km) lub z miasta Hațeg tą samą trasą (około 13 km). Do miasta Deva jest około 40 km. Przy klasztorze jest parking, ale w wielkie święta jest tu bardzo tłoczno. Z Ukrainy: przez Sołotwyno — Sighetu Marmației, dalej przez Kluż-Napokę i Devę, około 410 km.

To czynny klasztor żeński, więc prosimy o przestrzeganie zasad: mężczyźni w długich spodniach, kobiety z zakrytą głową, w spódnicy za kolano i z zakrytymi ramionami; należy mówić cicho, nie fotografować modlących się osób i nie filmować w cerkwi podczas nabożeństw. Wstęp jest wolny. Nie ma oficjalnego rozkładu dla turystów — sprawdź przed wyjazdem. Najwięcej pielgrzymów przybywa 28 listopada (św. Arseniusz), 8 maja (św. Jan Ewangelista), 13 września (św. Jan z Prislopu) i 14 września (Podwyższenie Krzyża); w te dni kolejka do grobu może trwać godzinami. Na spokojne zwiedzanie warto przeznaczyć godzinę.

W pobliżu

• Zamek Korwinów w mieście Hunedoara — około 20 km.
• Cerkiew w Densuș, zbudowana z rzymskich kamieni — około 20 km.
• Ulpia Traiana Sarmizegetusa — rzymska stolica Dacji, około 25 km.
• Twierdza w Devie nad miastem Deva, około 40 km.

Zdjęcia: Leontin l, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Razvan Socol, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Grigroibu, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; mihai moise, CC BY 3.0, Wikimedia Commons.