Dom Pamięci Avrama Iancu w Incești

Dom „Małego Króla Gór”

Avram Iancu (1824–1872) był prawnikiem i jednym z przywódców Rumunów Siedmiogrodu podczas rewolucji 1848–1849, nazywanym przez lud «Crăișorul Munților», czyli „Małym Królem Gór”. Urodził się we wsi zwanej wówczas Vidra de Sus, która dziś nosi jego imię: gmina Avram Iancu w okręgu Alba, w samym sercu krainy Moților (Țara Moților) — regionu etnograficznego Gór Zachodniorumuńskich. Iancu jest pochowany we wsi Țebea koło miasta Brad.

Muzeum mieści się w rodzinnym domu, który rodzice Avrama — Alexandru i Maria Iancu — zbudowali około 1800 roku w przysiółku Incești. To typowa chata Moților z bardzo wysokim, stromym dachem zakończonym czterema półokrągłymi arkadami. W 1924 roku stowarzyszenie ASTRA z Sybina dobudowało obok budynki gospodarcze i założyło tu muzeum; do 1972 roku przybudówki służyły jako klasy wiejskiej szkoły podstawowej. Na stulecie śmierci Iancu, w 1972 roku, ekspozycję zreorganizowano, urządzając w przybudówce wystawy historyczną i etnograficzną. W latach 2010–2013 cały zespół — dom pamięci, muzeum, szkołę i cerkiew — odrestaurowano, a we wrześniu 2013 roku ponownie udostępniono zwiedzającym. Obecnie muzeum zarządza gmina Avram Iancu.

Dlaczego warto

Dla Rumunów to jedno z najważniejszych miejsc pamięci XIX wieku, a dla podróżnika — okazja, by zobaczyć prawdziwy dom Moților wśród Gór Bihorskich: wysokie gontowe dachy, drewniane ganki, ciszę górskiej doliny. Ekspozycja jest niewielka i osobista: przedmioty, które trzymał w rękach sam Iancu, oraz sprzęty codziennego użytku jego sąsiadów. Muzeum łatwo połączyć ze spacerem do wodospadu Pișoaia i wycieczką na górę Găina, gdzie latem odbywa się słynny „Jarmark Dziewcząt”.

Co zobaczyć

• Dom pamięci z wysokim dachem i czterema arkadami — przykład architektury ludowej krainy Moților.
• Osobiste pamiątki Avrama Iancu — armatę, szable, fujarkę (fluier), broń i sztandary.
• Dokumenty — świadectwa szkolne z gimnazjum w Zlatnej, rejestr królewski, w którym zapisano Iancu, jego testament i papiery dotyczące wydarzeń 1848–1849.
• Wystawę etnograficzną — strój Moților, miejscowe naczynia, narzędzia do wyrobu drewnianych cebrów, trąb pasterskich tulnic i wozów.
• Wiejską szkołę i cerkiew, należące do odrestaurowanego zespołu.

Informacje praktyczne

Zespół leży w przysiółku Incești w gminie Avram Iancu, przy drodze okręgowej DJ762, około 20 km od miasta Câmpeni i 35 km od Abrudu. Z Ukrainy najwygodniej jechać przez przejście Sołotwyno – Sighetu Marmației i dalej przez Kluż-Napokę i dolinę Arieșu (około 350 km od granicy). Komunikacji publicznej w dolinie jest mało, więc lepiej mieć samochód; droga jest wąska i górska.

Według krajowego rejestru muzeów (cIMeC) muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli w godz. 10:00–18:00, w poniedziałki nieczynne; kontakt: +40 747 014 946. Oficjalne źródła nie podają ceny biletu. Zwiedzanie trwa 40–60 minut, a ze spacerem do wodospadu — pół dnia. Wnętrza mieszczą się w starych wiejskich budynkach z progami i stopniami, więc dostęp dla wózków jest ograniczony. Sprawdź przed wyjazdem, zwłaszcza poza sezonem letnim.

W pobliżu

• Wodospad Pișoaia — kaskada na skraju gminy Avram Iancu, kilka kilometrów dalej.
• Góra Găina — miejsce tradycyjnego „Jarmarku Dziewcząt” (Târgul de fete) każdego lata.
• Kolejka wąskotorowa Apuseni — przejazd Câmpeni – Abrud.
• Roșia Montană — rzymskie chodniki złota, obiekt UNESCO.
• Muzeum Złota w Bradzie.

Oficjalna strona: ghidulmuzeelor.cimec.ro

Zdjęcia: Maria.popescu22, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Ela Vaida, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Țetcu Mircea Rareș, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.