Cerkiew św. Paraskewy w Desești: zabytek UNESCO
Cerkiew z doliny Mary
Wieś Desești leży w dolinie rzeki Mara, przy drodze schodzącej z przełęczy Gutâi do miasta Sighetu Marmației. Jej drewniana cerkiew św. Paraskewy jest jedną z ośmiu wpisanych w 1999 roku na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako „Drewniane cerkwie Marmaroszu” (Wooden Churches of Maramureș). Rumuńscy badacze uznają ją za jeden z charakterystycznych zabytków XVIII-wiecznego Marmaroszu.
Dokładna data budowy nie jest znana: historycy podają połowę XVIII wieku, rok 1770 lub 1780. Pewne jest, że malowidła i ikonostas wykonano w 1780 roku, więc cerkiew zbudowano zapewne kilka lat wcześniej. Miejscowa legenda łączy jej historię z najazdem tatarskim z 1717 roku, gdy spłonęła poprzednia świątynia, a miejsce pod nową miał „wybrać” sam kamień ołtarzowy: przestawiano go kilka razy, aż przestał się przewracać. W latach 1996–1998 cerkiew gruntownie odrestaurowano — zarówno architekturę, jak i malowidła. Od 1948 roku należy do miejscowej parafii prawosławnej.
Dlaczego warto
Najważniejszym powodem są malowidła zachowane na ścianach wszystkich trzech pomieszczeń. Pracowali tu obok siebie dwaj najbardziej znani malarze Marmaroszu: wnętrze pomalował Radu Munteanu z Ungureni w krainie Lăpuș wraz z pomocnikiem Gheorghe z Desești, a ikonostas na podstawie stylu przypisuje się Alexandru Ponehalschiemu. Naiwne, barwne i bardzo „ludzkie” sceny czyta się jak książkę z obrazkami.
Co zobaczyć
- Sąd Ostateczny zajmujący wszystkie cztery ściany babińca. Grzeszników rozróżnia strój: Turcy i Tatarzy noszą szarawary i tuniki, Niemcy — surduty i małe kapelusze, a „Frankowie” — obcisłe spodnie i wysokie czapki.
- Sceny z Księgi Rodzaju na sklepieniu nawy, od stworzenia Adama i Ewy po kuszenie przez węża, oraz epizody z życia św. Demetriusza.
- Prezbiterium z Matką Bożą Orantką w medalionie, czterema ewangelistami i Trójcą w Mamre.
- Ikonostas w trzech rzędach z Ukrzyżowaniem, Złożeniem do grobu i Zmartwychwstaniem oraz ikony z XVII–XVIII wieku.
- Stary cmentarz wokół cerkwi z dawnymi krzyżami (także typu celtyckiego) i, według danych okręgu, dębem liczącym około 400 lat.
Informacje praktyczne
Z miasta Sighetu Marmației do wsi Desești jest około 20 km na południe doliną Mary, a od przejścia granicznego Sołotwyno – Sighetu Marmației około 22 km. Z Baia Mare to około 45 km przez przełęcz Gutâi. Nie ma stałych godzin otwarcia: aby zobaczyć wnętrze, trzeba wcześniej zadzwonić do ks. Ioana Ardeleana: +40 262 374 604 lub +40 730 004 715 (kontakty z broszury Rady Okręgu Marmarosz, stan na marzec 2026 roku). To czynna świątynia: należy ubrać się skromnie, zachować ciszę i zapytać kapłana o zgodę na zdjęcia we wnętrzu. Do cerkwi prowadzą schody przez cmentarz. Na zwiedzanie warto przeznaczyć 30–45 minut — malowidła zasługują na niespieszne oglądanie.
W pobliżu
- Wieś Mara w dolinie o tej samej nazwie i droga przez przełęcz Gutâi z widokami na góry.
- Vadu Izei koło Sighetu Marmației — wieś snycerzy, tkaczek i malarzy na szkle.
- Cerkiew św. Mikołaja w Budești w sąsiedniej dolinie Cosău.
- Muzeum Wsi Marmaroskiej w Sighetu Marmației.
- Eco Maramureș: wycieczki do rzemieślników z Breb, Sârbi i Călinești.
Zdjęcia: Thaler Tamas, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Chainwit., CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Original uploader was Vali at ro.wikipedia, Public domain, Wikimedia Commons; MariaFrancescaMiruna, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Vali at Romanian Wikipedia, Public domain, Wikimedia Commons; Țetcu Mircea Rareș, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Țetcu Mircea Rareș, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Josep Renalias Lohen11, CC BY 4.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Porubne – Siret — drogowe i piesze, całodobowo
- Diakiwci – Racovăț — drogowe i piesze, całodobowo Bez ruchu towarowego.
- Krasnoilsk – Vicovu de Sus — drogowe i piesze, 08:00–20:00 Tylko auta do 3,5 t i piesi; nie całodobowo.
- Sołotwyno – Sighetu Marmației — drogowe i piesze, całodobowo Tylko ruch osobowy: pojazdy do 3,5 t i do 9 miejsc, piesi.
- Diakowe – Halmeu — drogowe, całodobowo Brak odprawy pieszych.
Samochodem
Rachów – Sighetu Marmației ≈45 km, ≈56 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației); Użhorod – Sighetu Marmației ≈162 km, ≈2 h 53 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației); Iwano-Frankiwsk – Sighetu Marmației ≈179 km, ≈3 h 16 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației). Czas bez kolejek na granicy, nasze wyznaczanie trasy (GraphHopper, OSM).
Sprawdzono 03.11.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Komentarze
Doświadczenia podróżnych: relacje, porady, pytania.
Nikt jeszcze tu nie pisał. Bądź pierwszy — Twoje doświadczenie pomoże innym.
Wideo 2
Biserica din lemn Cuvioasa Paraschiva Desești înscrisă în Patrimoniul Mondial UNESCOTravel in RO🇷🇴
Lokalizacja na mapie
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŚredniJednodniowyZnakowanyBreb Gutâiul MareProfil wysokości515–1 443 m8,7 kmpodejście 928 m≈ 3,5 godz. marszu5,2 km od „Cerkiew św. Paraskewy w Desești: zabytek UNESCO”
ŚredniJednodniowyZnakowanyPrzełęcz Gutâi Przełęcz NetedaProfil wysokości983–1 443 m12,6 kmpodejście 559 m≈ 4 godz. marszu7,9 km od „Cerkiew św. Paraskewy w Desești: zabytek UNESCO”
ŚredniJednodniowyZnakowanyCavnic Creasta CocoșuluiProfil wysokości611–1 379 m7,1 kmpodejście 766 m≈ 3 godz. marszu7,9 km od „Cerkiew św. Paraskewy w Desești: zabytek UNESCO”Ciekawe w pobliżu
Etnowycieczki i przewodnicyEco Maramureș: wycieczki do rzemieślników Breb, Sârbi i CălineștiOcna Șugatag6,1 km od „Cerkiew św. Paraskewy w Desești: zabytek UNESCO”Eco Maramureș to oficjalnie uznana destynacja ekoturystyczna w dolinach Mary i Cosău oraz w Górach Gutâi, między Sighetu Marmației a Baia Mare.
SzczytGutâiul MareCavnicwysokość 1 443 m · pasmo Karpaty Wulkaniczne8,7 km od „Cerkiew św. Paraskewy w Desești: zabytek UNESCO”Vârful Gutâiul Mare, także po prostu Gutâi) to najwyższy szczyt wulkanicznych gór Gutâi w okręgu Marmarosz, 1443 m n.p.m.
CerkiewCerkiew św. Mikołaja w Budești-Josani: zabytek UNESCOBudești8,9 km od „Cerkiew św. Paraskewy w Desești: zabytek UNESCO”Największa cerkiew historycznego Marmaroszu Wieś Budești leży w dolinie rzeki Cosău u podnóża gór Gutâi, około 30 km na południe od miasta Sighetu Marmației.
