Cârja

Cârja (rum. Vârful Cârja) to szczyt o wysokości 2405 m w górach Parâng w Karpatach Południowych w Rumunii. Według rumuńskiej Wikipedii tylko jeden szczyt Parângu przekracza 2500 m – Parângu Mare (2519 m) – a ponad 2400 m wznoszą się jeszcze cztery: Gemănarea, Stoinița, Slivei i Cârja. Szczyt leży na głównej grani nad doliną Jieț, w okręgu Hunedoara; najbliższe wsie to Jieț (około 10 km w linii prostej), Slătinioara i Tirici.

Parâng to jedno z najwyższych pasm Rumunii i według angielskiej Wikipedii drugie co do powierzchni w rumuńskich Karpatach po Fogaraszach. Zamyka od wschodu dolinę Jiu, a na jego północno-zachodnim skraju leży miasto Petroșani.

Jak dojść / szlaki

Rumuńska Wikipedia wymienia dwa główne podejścia: od Parângul Mic, gdzie kończy się wyciąg krzesełkowy ośrodka narciarskiego nad Petroșani, oraz od południa, ze szczytu Stoinița, ścieżką granią. 45 m od wierzchołka przechodzi regionalny szlak znakowany czerwonym paskiem – z Petroșani przez Parângu Mare na przełęcz Curmătura Oltețului – więc Cârję łatwo włączyć w przejście głównej grani w obu kierunkach.

Według tego samego źródła u północnego podnóża szczytu stoi niewielkie kamienne schronienie; OSM zaznacza też dwie górskie chatki 2,7–2,8 km od wierzchołka. Źródła nie podają czasów przejść ani odległości, więc trasę trzeba zaplanować z mapą, pamiętając, że to wysokogórski teren bez wody na grani.

Co widać ze szczytu

Zdjęcie w Wikimedia Commons zrobione z Cârji pokazuje sąsiedni szczyt Mija (2372 m). Ze względu na położenie na południowy wschód biegnie grań ku Stoinițy i Gemănarei, a poniżej, na północy, leżą polodowcowe kotły ze stawami. Źródła nie opisują panoramy dokładniej.

Przyroda i historia

Zachodnią, wyższą część głównej grani Parângu ukształtowały lodowce. Rumuńska Wikipedia wymienia Cârję wśród polodowcowych kompleksów masywu i zauważa, że na północnych stokach, także pod Cârją, kotły są znacznie lepiej rozwinięte niż na południowych. Najbardziej efektowne kotły powstały między Cârją a Miją, przy przełęczy Custurii, gdzie leży jezioro Cârja, zwane też Tăul Custurii. Najdłuższą polodowcową doliną masywu jest Jieț, około 8 km.

Masyw zbudowany jest głównie ze skał krystalicznych z wychodniami granitu; na południu występują wapienie z jaskiniami i wąwozami. Według rumuńskiej Wikipedii turystyka w Parângu zaczęła się pod koniec XIX wieku dzięki Siedmiogrodzkiemu Towarzystwu Karpackiemu (SKV), a ośrodek narciarski nad Petroșani rozwinął się w drugiej połowie XX wieku.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Klimat jest surowy. Według angielskiej Wikipedii powyżej 2000 m średnia roczna temperatura jest ujemna, przeważają wiatry zachodnie o prędkości 8–10 m/s, a zimą na graniach dochodzą do 15 m/s i więcej. Śnieg leży na wysokości średnio około 200 dni w roku, więc zimą znaki znikają pod nim, a na stromych zboczach kotłów możliwe są lawiny. Latem najwięcej opadów przypada na czerwiec – wychodź wcześnie i schodź z grani przy pierwszych oznakach burzy. Salvamont radzi nie chodzić samotnie, informować kogoś o trasie i mieć mapę, latarkę oraz naładowany telefon.

Niedźwiedzie są w górach Parâng czymś zwyczajnym. Nie schodź ze znakowanych ścieżek, rozmawiaj po drodze, by zwierzę usłyszało cię z wyprzedzeniem, nie wędruj wieczorem i nocą, nie trzymaj jedzenia w namiocie. Psy pasterskie przy szałasach mogą rzucać się na ludzi – nie uciekaj, zatrzymaj się i osłoń plecakiem. W razie wypadku dzwoń do krajowej dyspozytorni 0SALVAMONT – 0725 826 668 lub na 112; porady dotyczące spotkań ze zwierzętami są na stronie Salvamont România.

Zdjęcia: Thalpha, CC BY-SA 3.0; Hardsr, Public domain; Hardsr, Public domain; Hardsr, Public domain; Hardsr, Public domain; unknown, CC BY-SA 3.0; Relu popescu, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.