Negoiu

Negoiu (rum. Vârful Negoiu, węg. Negoj-csúcs) to szczyt o wysokości 2535 m w grani głównej Gór Fogaraskich w Karpatach Południowych. Jest drugą co do wysokości górą Rumunii: wyższe jest tylko sąsiednie Moldoveanu (2544 m), leżące około 14 km na wschód. Wierzchołek znajduje się na granicy okręgów Sybin i Ardżesz, a na północ odchodzi od niego boczne ramię Piscul Sărății. Najbliższe wsie u północnego podnóża — Cârțișoara i Porumbacu de Sus — leżą prawie 16 km dalej, w Kotlinie Fogaraskiej.

Do okresu międzywojennego Negoiu uważano za najwyższy szczyt całych Karpat poza Tatrami; dopiero dokładniejsze pomiary wykazały, że Moldoveanu jest o 9 m wyższe. Według niemieckiej Wikipedii miejscowi wciąż uważają Negoiu za najpiękniejszy szczyt Fogaraszy z najszerszą panoramą.

Jak dojechać / szlaki

Na Negoiu nie prowadzi żadna łatwa droga: wszystkie podejścia są długie i przeznaczone dla doświadczonych turystów obytych z wysokimi górami. Według czeskiej Wikipedii najkrótszy wariant prowadzi od północy: od schroniska Negoiu niebieski trójkąt wspina się na przełęcz Șaua Cleopatrei (Siodło Kleopatry), a stamtąd granią główną na szczyt. Klasyczną i bardzo popularną trasą jest przejście ostrej grani Șerbota czerwonym szlakiem grani głównej Fogaraszy (to również europejski szlak dalekobieżny E8); miejscami osiąga ona I stopień trudności w skali UIAA.

Na wschód od szczytu grań opada ku jezioru Călțun. Odcinek ubezpieczony linami przez Strunga Dracului («Diabelską Szczerbę») jest zamknięty: według muntii-nostri.ro masowe obrywy skalne jesienią 2011 roku zniszczyły ubezpieczenia; obejście prowadzi przez Strunga Doamnei («Szczerbę Pani») osobnym szlakiem, a tuż pod wierzchołkiem jest krótki odcinek z łańcuchem. Od jeziora Bâlea Lac przy szosie Transfogaraskiej można dojść na Negoiu przez szczyt Lăițel i jezioro Călțun, nad którym stoi schron. Od południa, znad zbiornika Vidraru, prowadzi długi i rzadko uczęszczany czerwony trójkąt obok wodospadów Negoiu do Siodła Kleopatry, a niebieski pasek bocznym grzbietem Podeanu dociera do Strunga Doamnei.

Co widać ze szczytu

Przy dobrej pogodzie ze szczytu widać dużą część grani głównej Fogaraszy: na wschodzie Lăițel, Lespezi i Călțun nad jeziorem o tej samej nazwie, a dalej masyw Moldoveanu. Na północy góry stromo opadają do Kotliny Fogaraskiej.

Przyroda i historia

Podobnie jak cała środkowa grań Fogaraszy Negoiu zbudowany jest ze skał krystalicznych; wierzchołek otaczają kotły polodowcowe z niewielkimi jeziorami — Călțun, Negoiu, Doamnei. Rumuńska Wikipedia nazywa Negoiu «biegunem niestabilności atmosferycznej» Rumunii: pogoda zmienia się tu bardzo szybko, a mgła i burze są częste nawet latem.

Dawna węgierska nazwa góry to Vágottkő («Rozłupany Kamień»); obecna nazwa upowszechniła się w drugiej połowie XIX wieku. Na szczycie wciąż stoi stary kamień graniczny dawnej granicy węgierskiej. Rumuńscy autorzy wywodzą nazwę od dawnego nazwiska rodowego Neg (Negul), od którego pochodzą też formy Negoiu, Negoiță i Negoșina.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Najlepszy czas na wejście to lipiec–wrzesień i tylko przy ustabilizowanej pogodzie: we mgle lub deszczu łatwo zgubić ścieżkę na ostrej grani, a mokre skały stają się śliskie. Zimowe wejście na Negoiu to poważne przedsięwzięcie alpinistyczne. Grań Fogaraszy nie jest parkiem narodowym, lecz obszarem Natura 2000 «Munții Făgăraș» (ROSCI0122) z własnym regulaminem: chodź tylko znakowanymi szlakami i zabieraj śmieci ze sobą. Zimą na wysokich graniach występuje duże zagrożenie lawinowe — śledź komunikat lawinowy rumuńskiej Krajowej Administracji Meteorologicznej (ANM) na meteoromania.ro. Wysokogórski odcinek szosy Transfogaraskiej (DN7C) jest co roku zamykany na sezon zimowy; według stanu na listopad 2026 roku data otwarcia nie została ogłoszona — sprawdzaj komunikaty CNAIR.

W rumuńskich Karpatach żyje wiele niedźwiedzi. Ratownicy Salvamont radzą nie chodzić w pojedynkę, głośno rozmawiać, żeby zwierzę usłyszało cię z daleka, zachowywać dystans i nigdy nie dokarmiać zwierząt, a jedzenie trzymać w szczelnych pojemnikach z dala od namiotu; przy spotkaniu nie uciekać i powoli się wycofywać, nie odwracając się plecami.

Ratownictwo górskie: krajowa dyspozytornia Salvamont 0SALVAMONT = 0725 826 668 oraz numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Negoiu jest tylko o 9 m niższe od Moldoveanu, ale długo uchodziło za najwyższą górę Fogaraszy.
• Na szczycie zachował się kamień graniczny dawnej granicy węgierskiej.
• Grań Șerbota, którą wchodzi się na Negoiu, to jeden z najostrzejszych odcinków grani głównej Fogaraszy.

Zdjęcia: Cioboata Andrei, CC BY 3.0; Civilistul at English Wikipedia, Public domain; Hardsr, Public domain; S. Lajos - Fehér Hegyek egyesület, CC BY-SA 4.0; Mitrutpopoiu at Romanian Wikipedia, Public domain; Cioboata Andrei, CC BY 3.0 — Wikimedia Commons.