Chabenec

Chabenec (pol. także Chabeniec) to szczyt o wysokości 1955 m w głównym grzbiecie Niżnych Tatr, w ich zachodniej części — Ďumbierskich Tatrach. Według polskich źródeł jest szóstym co do wysokości szczytem całego pasma. Leży ok. 7 km na zachód od Chopoka, nad wsią Jasenie i ok. 18 km na północny zachód od miasta Brezno; najbliższe osady to Magurka i Železnô na zachodzie. Przez wierzchołek biegnie granica kraju żylińskiego i bańskobystrzyckiego. Chabenec wznosi się między Ďurkovą (1750 m) na zachodzie a Kotliskami (1937 m) na wschodzie, a cały masyw należy do Parku Narodowego Niżne Tatry (NAPANT).

Jak dojść / szlaki

Szczyt jest ważnym węzłem szlaków. Przez wierzchołek prowadzi główny czerwony szlak grzbietowy Niżnych Tatr — Szlak Bohaterów SNP (Cesta hrdinov SNP), na tym odcinku część europejskiego szlaku E8.

• Czerwony od wschodu: Chopok – Deresze – Sedlo Poľany – Poľana – Krížske sedlo – Kotliská – Chabenec, ok. 2 h 25 min (z powrotem ok. 2 h 55 min).
• Czerwony od zachodu: z Sedla pod Skalkou przez Veľką hoľę, Latiborską hoľę, Ďurkovą i Sedlo Ďurkovej, ok. 4 h 30 min.
• Niebieski: z Jasenia Doliną Jaseńską obok schronu Ďurková i Małego Chabenca; całe podejście ze wsi zajmuje ok. 6,5 godziny.
• Zielony: z Magurki przez rozdroże nad Sedlem Ďurkovej i Malý Chabenec.

Poniżej Sedla Ďurkovej stoi prosty schron turystyczny Ďurková — wygodne miejsce na odpoczynek podczas długiego przejścia grzbietem.

Co widać ze szczytu

Bezleśny grzbiet i wierzchołek dają niczym nieprzesłoniętą panoramę dookolną. Przy dobrej widoczności widać wiele szczytów Niżnych Tatr, a także Tatry, Góry Choczańskie, Magurę Orawską i Beskidy, Małą i Wielką Fatrę, Góry Szczawnickie, Javorie, Polanę i Rudawy Weporskie.

Przyroda i historia

Masyw zbudowany jest z granitów tworzących jądro głównego grzbietu Niżnych Tatr. Na stromych, skalistych stokach Chabenca kończą się cyrkami lodowcowymi trzy duże doliny: Łomnista od południa, Ľupčianska od północnego zachodu i Krížska od północnego wschodu. W cyrku Doliny Łomnistej podczas ostatniego zlodowacenia leżał niewielki lodowiec firnowy, a w cyrku Doliny Krzyskiej znajduje się małe jeziorko. Od wierzchołka na północ odchodzi długi grzbiet zakończony Magurą Lupczańską (1315 m) nad wsią Partizánska Ľupča.

Wierzchołek oraz stoki południowe, wschodnie i zachodnie porasta naturalna roślinność piętra halnego, a na stromych północnych skałach utrzymuje się aklimatyzowana w Niżnych Tatrach populacja kozicy. Stoki południowe należą do narodowego rezerwatu przyrody Skalka.

W listopadzie 1944 roku, po upadku Słowackiego Powstania Narodowego, przez masyw Chabenca wycofywały się na wschód oddziały powstańców i setki cywilów. Wielu zginęło w głębokim śniegu i zawiejach, wśród nich czechosłowacki polityk i dziennikarz Jan Šverma. Jego pomnik stoi u stóp góry, w zamknięciu Doliny Łomnistej.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Grzbiet powyżej granicy lasu jest całkowicie odsłonięty: silny wiatr, latem burze, nagłe mgły, a zimą głęboki śnieg, zawieje i zagrożenie lawinowe na stokach cyrków. Poruszaj się tylko znakowanymi szlakami parku narodowego i przed wyjściem sprawdź aktualne komunikaty NAPANT oraz komunikat lawinowy. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Chabenec to jeden z najwyższych szczytów Niżnych Tatr i znakomity punkt widokowy na Szlaku Bohaterów SNP.
• Lodowiec firnowy w Dolinie Łomnistej był jednym z nielicznych o takiej ekspozycji w całych Niżnych Tatrach.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Michal Klajban, CC BY-SA 3.0; Daniel Baránek, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Daniel Baránek, CC BY-SA 3.0; Mineralysk, CC0 — Wikimedia Commons.