Garncarnia w Háju: ceramika z koła i wypał w piecu polowym

Garncarka, która buduje piece

Háj to niewielka wieś w Krasie Słowackim, u wejścia do malowniczej Doliny Hájskiej z wodospadami, kilka kilometrów od Turni nad Bodvą. Na tyłach starego gospodarskiego domu działa tu Hájske hrnčiarstvo Amálii Holíkovej. Toczy na kole i lepi ręcznie naczynia użytkowe, ale największą jej pasją są piece: sama buduje kopie prehistorycznych i tradycyjnych pieców opalanych drewnem i wytwarza ceramikę dymioną – czarną – uzyskiwaną przez odcięcie dopływu powietrza pod koniec wypału.

Garncarstwu poświęciła ponad szesnaście lat. Uczyła się w sąsiednich Czechach, sprzedawała naczynia na jarmarkach dawnych rzemiosł – w Trnawie, Kieżmarku, Popradzie i na Zamku Spiskim, gdzie wspólnie ze Słowackim Muzeum Narodowym przez dwanaście lat prowadziła „Zamkową Garncarnię”, a wcześniej miała pracownię w Muzeum Wsi Liptowskiej w Pribylinie. Ćwierć wieku rodzina mieszkała na Liptowie, gdzie Amália w 2010 roku współzałożyła szkołę rzemiosł „Stara Szkoła” w Smrečanach, a potem przeniosła się do Hája i zaczęła odnawiać stary dom gospodarski. W 2014 roku na podwórzu stanął „piec celtycki”, później wysokotemperaturowy piec garncarski i tradycyjny piec do ceramiki dymionej. Prowadzi zajęcia w pracowni garncarskiej Centrum Rzemiosł ÚĽUV w Koszycach, a jej naczynia mają regionalny znak jakości Kraju Koszyckiego.

Po co jechać

• Kupić u garncarki. Ceramikę sprzedaje się prosto z pracowni: dzbany, garnki z pokrywkami, wazy, czajniki, kubki i miski – od białych z niebieskim malowaniem po zielone szkliwa i czarne naczynia dymione.
• Kursy i pokazowe wypały. Latem garncarka prowadzi w Háju kursy, na których uczestnicy budują duże naczynia i wypalają je w piecu polowym, a także otwarte wypały. Na przykład w 2025 roku w Háju odbył się tygodniowy kurs „Garnki w Háju” (koniec lipca) i wypał w piecu polowym (początek sierpnia), a podczas Dni Otwartych Ogrodów w czerwcu pokazywano wypał raku.
• Kursy w innych miejscach. Garncarka prowadzi też kursy wyjazdowe: toczenie serwisu stołowego i wypał raku w „Starej Szkole” w Smrečanach na Liptowie (lipiec) oraz ceramikę modelowaną i raku na Brdárce w Gemerze (wrzesień–październik). Harmonogram na bieżący rok pojawia się na jej stronie.
• Zobaczyć dawne rzemiosło. Piec polowy rozpalany drewnem to rzadki widok nawet dla tych, którzy bywali w garncarniach.

Co kupić

Najbardziej charakterystyczna jest czarna ceramika dymiona z odciskanymi i żłobkowanymi ornamentami, przypominająca znaleziska archeologiczne. Obok niej jasne naczynia ze spiralami i gałązkami niebieskiego malunku, zielone dzbany i czajniki z serduszkami, ażurowe miski, słoje z drewnianymi uchwytami. Każda rzecz jest ręcznie robiona, więc oferta się zmienia; aktualne wyroby garncarka pokazuje na swoim profilu na Facebooku.

Informacje praktyczne

Adres: Háj 88, 044 02 Turňa nad Bodvou – wieś w dolinie pod Krasem Słowackim, około 35 km na zachód od Koszyc; najwygodniej samochodem. Pracownia jest na podwórzu prywatnego domu, dlatego koniecznie zadzwoń wcześniej: +421 904 549 796, e-mail [email protected]. Kalendarz kursów i wypałów publikowany jest na stronie garncarki; ceny kursów na zapytanie.

W pobliżu

• Dolina Hájska – wąwóz z kaskadą wodospadów tuż za wsią, ładny krótki spacer.
• Centrum Rzemiosł ÚĽUV w Koszycach, gdzie uczy garncarka – pracownie i kursy rzemiosł.
• Browar Kaltenecker w Rožňavie – rzemieślnicze piwo z Gemeru.

Oficjalna strona: hrnciarstvo.webnode.sk

Zdjęcia: 6bbd1192d8.cbaul-cdnwnd.com.