Bardejów: zabytkowe centrum i bazylika św. Idziego

Miasto, które zachowało swoje średniowiecze

Bardejów (Bardejov) leży w północno-wschodniej Słowacji, w regionie Szarysz, nad rzeką Topľą, niedaleko granicy z Polską. Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie pochodzi z 1241 roku, a w 1376 roku król Ludwik I nadał Bardejowowi status wolnego miasta królewskiego. W XIV i XV wieku działały tu dziesiątki rzemiosł i cechów, miasto bogaciło się na handlu, zwłaszcza płótnem, i otoczyło się murami z basztami i bramami. Potem przyszły epidemie, wojny i pożary, a Bardejów na długo podupadł — i właśnie dlatego jego średniowieczne centrum przetrwało niemal bez późniejszych przebudów.

W 1950 roku centrum ogłoszono miejskim rezerwatem zabytków, w 1986 roku miasto otrzymało europejski złoty medal za ratowanie zabytków, a w 2000 roku historyczne centrum wraz z niewielką dzielnicą żydowską wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Co zobaczyć

• Rynek Ratuszowy (Radničné námestie) — duży prostokątny plac, z trzech stron otoczony kamienicami mieszczańskimi o cechach gotyckich i renesansowych. Pośrodku stoi ratusz, budowany od 1505 roku przez mistrza Aleksandra; renesansowe piętro i wykusz dodali mistrzowie Aleksy i Jan z Preszowa. Dziś w ratuszu mieści się ekspozycja historyczna Muzeum Szaryskiego „Wolne miasto królewskie Bardejów”.
• Bazylika św. Idziego — trójnawowy gotycki kościół po północnej stronie rynku. Budowa trwała od połowy XIV do końca XV wieku; po pożarze w latach 1878–1899 odnowiono go w duchu neogotyku. Największym skarbem jest 11 gotyckich ołtarzy szafowych z malarstwem tablicowym oraz kamienne sakramentarium z 1465 roku. Latem można wejść na wieżę i spojrzeć na rynek z góry.
• Ekspozycja „Ikony” Muzeum Szaryskiego — zbiór ikon obrządku wschodniego z drewnianych cerkwi regionu; wejście od ulicy Rhodyho.
• Mury miejskie z basztami i bastejami, otaczające centrum niemal nieprzerwanym pierścieniem, oraz dawna dzielnica żydowska za murami.

Informacje praktyczne

Z Preszowa do Bardejowa jest 41 km, ze Starej Lubowli 54 km, a ze Svidníka 34 km. Do miasta prowadzi lokalna linia kolejowa Preszów — Bardejów, a dworce autobusowy i kolejowy leżą blisko starego miasta: na rynek można dojść pieszo przez Dolną Bramę. Centrum jest płaskie i zwarte, więc spacer odpowiada rodzinom i osobom starszym, a z wózkiem dziecięcym łatwo dotrzeć na rynek.

Ekspozycja historyczna w ratuszu jest czynna od wtorku do niedzieli: od 1 maja do 30 września 9:00–12:00 i 12:30–17:00, od 1 października do 30 kwietnia 8:30–12:00 i 12:30–16:00 (stan na październik 2026). Wstęp na jedną ekspozycję w Bardejowie kosztuje 6 €, ulgowy 3 €, dzieci 6–15 lat 2,50 €; bilet łączony na trzy miejskie ekspozycje — 13 €. Bazylikę można zwiedzać w dni powszednie i w soboty w ciągu dnia, a w niedziele po nabożeństwach; za wstęp i wejście na wieżę pobiera się na miejscu niewielką opłatę.

W pobliżu

Kilka kilometrów na północ leży uzdrowisko Bardejovské Kúpele z najstarszym skansenem na Słowacji oraz źródłami mineralnymi i basenami. Na południowy zachód stoi drewniany kościół w Hervartovie, a na wschodzie, koło Svidníka, łemkowskie cerkwie w Ladomirovej i Bodružalu.

Oficjalna strona: muzeumbardejov.sk

Zdjęcia: Mister No, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Lech_Darski, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Juraj76, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; J.Dncsn, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Draco QQQ, CC BY 3.0, Wikimedia Commons.